Er zit een putje in het hoofd van Guy Verhofstadt. Dat komt zo. Als kind vroeg hij zich af of je een steen ook schuin kon laten vallen. Nieuwsgierig gooide hij in de tuin keer op keer dezelfde kei op. Maar schuin viel die nooit, wel recht op zijn hoofd. Frans Verleyen vertelt dat verhaal in zijn boek De faktor Verhofstadt (1987). Later zou Verhofstadt even koppig de beuk zetten in wat in de Belgische politieke geschiedenis natuurwetten schenen. Dat de staat niet zonder de CVP bestuurd kon worden bijvoorbeeld. Ook daarbij liep hij builen op. Zoals zijn politieke peetvader Willy De Clercq. Verleyen verhaalt hoe De Clercq op een dag bij de Verhofstadts kwam dineren en er geamuseerd de rebelse wijsneuzen Guy en Dirk gadesloeg. ‘Die avond laat hij twee nieuwe rekruten achter, bedwelmd door ontzag, die voor hem nog vele jaren lang door het vuur zullen gaan.’

Vandaag zou kleinzoon Mathias De Clercq wellicht hetzelfde doen voor Guy Verhofstadt. Hij is zo belezen en bevlogen als de premier. Leerde zijn pappenheimers kennen in de kringen van het Liberaal Vlaams Studentenverbond (LVSV). ‘Een tattoo voor het leven.’ Dirk Verhofstadt werd op zijn beurt de politieke mentor van de jonge De Clercq. ‘Tot diep in de nacht kan ik met hem discussiëren.’ Hij begon aan de eerste kandidatuur rechten in 1999, het uur U voor Verhofstadt en paars. Maar idolatrie? Nee. Daarvoor vindt hij dat Verhofstadt en de zijnen te lang hebben toegestaan dat de partij van de ware, liberale lijn afweek. Maar dan niet zoals de Dedeckers van deze wereld het bedoelen. Aan die schuin vallende liberalen maakt De Clercq liever geen woorden vuil. Een interview met Filip Rogiers.

U loopt zeer hoog op met al dan niet liberale denkers. In de paar teksten die u zelf schreef, struikelt de lezer over de superlatieven: John Rawls schreef een 'meesterwerk', Mark Leonard een 'enthousiasmerend boek', Rob De Wijk een 'magistraal boek'. Welk adjectief schoot er eigenlijk door uw hoofd toen u de Burgermanifesten las?

Mathias De Clercq: (Zonder ironie) Fantastisch! Revolutionair! Ik heb die teksten gelezen in het middelbaar. Ik was het niet met alles eens. Zo vond ik dat hij, zeker voor een Gentse liberaal, iets te zwaar inhakte op het middenveld. Ik ben zelf al lang met theorie en ideologie bezig, maar ik ben ook een sociaal dier. Ik speel minivoetbal, ik behoor met David Verhofstadt, de zoon van Dirk, tot de beste tafelvoetballers van Gent, en ik ga veel op café. Ik doe niets liever dan uren discussiëren. Tot nu toe was dat vrijblijvend, maar tijdens de voorbije verkiezingscampagne was ik plots verplicht om van de theorie naar de praktijk te gaan. In wijken als Nieuw Gent of de Brugse Poort moest ik heel bevattelijk mijn ideeën proberen te vertalen, zonder de mensen lastig te vallen met filosofie, want daar hebben ze geen boodschap aan. Al is wat je dan over betaalbaar wonen of de creatie van jobs te zeggen hebt, wel doordrongen van ideologie.

Hebt u geen enkele keer met uw mond vol tanden gestaan als u werd geconfronteerd met de 'modelstaat' van paars?

Mathias De Clercq: Nee, ik ben nogal een voluntarist en een positivist. Gent is een fantastische stad, maar ik heb de afgelopen weken inderdaad ook veel eenzaamheid achter de gevels gezien. Als ik bij oude mensen aanbelde, voelde ik dat ons bezoekje vaak het hoogtepunt van hun dag was. Verder hadden die mensen alleen de facteur gezien en degene die de maaltijd aan huis kwam brengen. Natuurlijk ben ik tijdens de campagne met ellende geconfronteerd. Dan moet je gewoon kunnen erkennen dat de dingen soms fout gaan, maar ik heb geen zin om er stil bij te blijven staan. Dat zeg ik ook aan die mensen: 'Je moet vooruit.' De vrijdag voor de verkiezingen botste ik in een café op een stelletje jonge gasten die mijn folder weigerden. 'Politiek interesseert ons niet', zeiden ze. Ik ben er gaan bijzitten, we hebben een uur gepraat en bij het afscheid gaven ze mij een schouderklopje: 'Succes, hé, maat en verdedig ons.' Dat is geestig. Je moet het willen zien natuurlijk, maar de jeugd is niet zo oppervlakkig als vaak wordt beweerd. Ze zijn wel ontgoocheld in politici die loze verhaaltjes verkopen. Maar dat ben ik ook.

Laat dat nu net zijn wat vele verdwaalde liberalen over Verhofstadt en zijn Burgermanifesten zeggen.

Mathias De Clercq: Dat waren geen loze verhaaltjes. De term 'privatisering' was vroeger een schandvlek, nu heeft het idee overal ingang gevonden. In bijna elke partij wordt de voorzitter momenteel rechtstreeks verkozen, ook dat is ingezet door Verhofstadt. Wat ik zo prachtig vind, is dat 11.11.11 nu pleit voor de afschaffing van de exportsubsidies voor de landbouw. Eindelijk! Dat is het liberale verhaal van emancipatie: geef de boeren in de derde wereld de kans om hun producten bij ons af te zetten, help hen door handel welvaart op te bouwen. Prachtig! Dat Verhofstadt niet alles onversneden heeft gekregen zoals hij het wilde, bon, daarvoor was het dan ook een manifest. Bij een filosoof is het toch net zo: je schrijft een boek in de hoop dat het misschien, zelfs al is het niet meer in je eigen tijd op aarde, iéts teweegbrengt, mensen doet nadenken. Dat vind ik fantastisch aan Verhofstadt: die visie, dat voluntarisme, dat op lange termijn durven te denken. Ook in Europa, waarover hij vorig jaar tegen alle sceptische stromen in een boek schreef. Dat is durf, dat is lef, dat is magnifiek. Voor mij is een echte politicus iemand die een lijn trekt en die ervoor gaat. Ik tracht dat ook te doen. Dit waren mijn eerste verkiezingen, maar mijn verhaal is nu al een klein levenswerk. Ik ben vanaf mijn veertiende gebeten door maatschappij en politiek. Ik zal enorm gelukkig zijn als ik de dingen, al is het maar 2 of 3 millimeter, kan doen bewegen.

Een vingerkootje?

Mathias De Clercq: Pardon?

Dat zei Guy Verhofstadt: als hij maar dát kon veranderen.

Mathias De Clercq: Precies. Dat is zo, dat komt ook bij mij uit de buik, hé.

Hebt u hem deze week zijn zevende State of the Union zien afleveren?

Mathias De Clercq: Op het televisienieuws, ja. (Schudt het hoofd) Magisch gewoon. Dat is Verhofstadt.

Het ruikt hier naar idolatrie.

Mathias De Clercq: Nee, mijn bewondering is zeker niet kritiekloos. Ik kom uit het LVSV en dat is altijd al een waakhond voor de liberale partij geweest. Ik heb de voorbije jaren de VLD aangevallen en dus ook Guy Verhofstadt, als emanatie van die partij. Toen ik hem tegen het migrantenstemrecht hoorde pleiten, heb ik hem - zijn eigen Burgermanifesten en Friedrich Hayek indachtig - in het gezicht geslingerd dat wie zijn principes niet naleeft, naar de hel gaat.

Dat was dan een meningsverschil over een praktische politieke keuze. Verschilt u ook weleens van mening met hem over iets dat wezenlijker aan het liberalisme is?

Mathias De Clercq: Nee, puur ideologisch niet. Het zit dan ook zo goed bij hem natuurlijk. (lacht) Maar over het werk in de regering maak ik mij wel lastig. Het mag allemaal wat verder gaan, met meer liberale accenten.

Een veelgehoorde klacht in de VLD is dat de partij haar prikkelende, vernieuwende ideologische voorsprong op de anderen is kwijtgespeeld. Er is een tamelijk kunstmatige poging geweest om dat te keren, met de zogenaamde Generatie 2016, maar dat heeft niet echt gepakt.

Mathias De Clercq: (Grijnst) Nee.

Jeukt het om zelf eens een manifest te schrijven?

Mathias De Clercq: Natuurlijk. En ik sta daar niet alleen mee. Er zijn heel wat jongeren die dat ook willen. Het is een vrij afgetekend groepje, voortgesproten uit het LVSV. Wat ons bindt, is dat we doordrongen zijn van een nieuwe breuklijn. Er zijn ideologieën die het groepsdenken voorop stellen en er is één ideologie die vanuit het individu vertrekt, dat is het liberalisme. Het is een kapstok waar je heel wat actuele verhalen kunt aan ophangen, het multiculturele vraagstuk voorop. Socialisten en liberalen hebben hetzelfde doel, emancipatie, maar het middel verschilt. Socialisten definiëren mensen als een groep met een gedeelde culturele achtergrond of religieuze overtuiging. Ze vervallen dan in cultuurrelativisme en betutteling. Nog kwalijker vind ik de Vlaams-nationalistische retoriek over totale assimilatie. Dat staat echt haaks op het liberalisme. Elk pleidooi voor één identiteit is een verkrachting van de individuele vrijheid, zoals Mario Vargas Llosa zegt. Ik ben helemaal gewonnen voor wat mijn favoriete auteur Amartya Sen daarover schrijft: elk individu is een mozaïek van identiteiten. Er zitten zovele ik'jes in een mens, zoals bij Der Steppenwolf van Hermann Hesse, een van Verhofstadts lievelingsboeken. Dat is de liberale draad. Een liberaal beschouwt het individu als een drager van onvervreemdbare rechten en plichten die voor iedereen gelden en die het individu, wat ook zijn of haar achtergrond mag zijn, moet helpen om zich te bevrijden en te ontwikkelen. Ik heb niets tegen een groep of een vereniging, maar het moet wel op democratische principes gestoeld zijn. Dat is de derde, liberale weg. Dat is de weg van emancipatie en van gelijke rechten, plichten en kansen.

In het Pleidooi voor een consequent liberalisme, dat u samen met vier vrienden schreef, zegt u dat de geschiedenis bewezen heeft dat het groepsdenken 'tot verschrikkelijke zaken kan leiden'. Het individualisme niet dan? De SP stelde het ooit aan de kaak met de slogan: 'Ikke ikke ikke en de rest kan stikken.' Het was trouwens vooral Verhofstadt die dat in de vroege jaren negentig voor de voeten geworpen kreeg.

Mathias De Clercq: Ik ben ook radicaal tegen een ik-maatschappij. Maar dan praten we over egoïsme, niet over individualisme. Dat is de hele verwarring tussen het libertarisme en het liberalisme. Het eerste predikt de ongebreidelde vrijheid van het ik, ook als dat ten koste gaat van een ander. Het liberalisme ijvert voor essentiële spelregels waardoor ieder individu, ongeacht afkomst of overtuiging, zijn of haar vrijheid kan beleven. Het liberalisme erkent de noodzaak van sociale instellingen, van onderwijs en gezondheidszorg. Die heb je nodig om als individu vrij te kunnen zijn. Een libertair wil dat privatiseren. Dat kan ik als liberaal niet aanvaarden, dat meer en beter onderwijs of zorgen bepaald zouden worden door je portemonnee. Iemand in het midden van de woestijn zetten zonder voedsel en kompas en zeggen: 'U bent nu vrij', dat is natuurlijk onzin. Liberalen moeten strijden voor de opstapjes die het individu toelaten om een vrije burger te zijn. Dat is een nuance met het libertarisme, maar ook met het socialisme.

Is dat zo? Het socialisme van de sp.a is toch ook niet meer dat van de SP, die zich jarenlang als anti-Verhofstadt profileerde? Patrick Janssens had het in 1999 ook al over gelijke kansen. Mathias De Clercq: Dat klopt, maar toch zal het socialisme altijd neigen naar een meer dwangmatige gelijkheid. En altijd blijft dat wantrouwen in het individu opspelen. Dat zie je met het Generatiepact. De sp.a heeft dat wel goedgekeurd tegen het ABVV in, maar in de uitvoering aarzelen ze. De liberalen willen echt dat meer mensen kunnen werken en bijdragen aan de sociale zekerheid, de socialisten blijven het er moeilijk mee hebben om mensen boven een bepaalde leeftijd aan de slag te laten. Ze vinden dat het jobs afpakt van jongere mensen. Daar krijg je weer dat denken in hokjes, het categoriseren van mensen in groepen. Wij willen ongeacht de leeftijd mensen stimuleren om actief te blijven. We willen de flexibele arbeidsmarkt met meer mensen die een job hebben, want dat is de beste sociale bescherming. Een socialist zal altijd eerst denken aan herverdeling, terwijl een liberaal probeert om de taart iets groter te maken. Weet u, dat is mijn echte drijfveer: het liberalisme bevrijden van de odeur dat het asociaal zou zijn en een ongebreidelde vrijheid zou voorstaan. De VLD heeft daar te veel op zijn kop laten zitten, de ideologische kleuren onvoldoende verdedigd.

Miste u in die partij de afgelopen jaren de intellectuele uitdaging?

Mathias De Clercq: Ja. Er is geen lijn. Nog altijd niet. Al is het nu iets beter geworden. Ze zijn op de goede weg.

Door Jean-Marie Dedecker eruit te zetten?

Mathias De Clercq: (Verveeld) Ik ga daar geen woorden aan vuil maken. Maar er is de afgelopen jaren een enorme bloedarmoede geweest in de VLD. Iedereen keek naar elkaar, al die diverse strekkingen binnen de partij en niemand deed iets. Het is zo cruciaal om een duidelijke lijn te trekken. En volgens mij kan die lijn er alleen maar in bestaan dat je erkent dat het liberalisme de progressiefste stroming is omdat die het individu centraal stelt en gelooft in emancipatie en gelijke kansen. Als je die lijn enthousiast en goed brengt, kan dat echt wervend zijn.

Die lijn is er toch wel altijd bij elke VLD'er blijven inzitten, ongeacht de strekking?

Mathias De Clercq: Toch te weinig naar mijn zin. Allez, dat is toch duidelijk, nee? Bekijk de jongste slogan van de VLD: 'Wie hard werkt, moet vooruitgaan.' Dat is juist, maar daar ontbreekt toch iets aan? Ik mis daar het ware liberalisme in. Want wat zegt die slogan voor mensen die niet kunnen werken omdat ze een handicap hebben en voor andere pechvogels? Het is een slogan die de liberale lading, die lijn van gelijke kansen, niet dekt.

Eigenlijk is het simpel: u bent een linkse liberaal. Mathias De Clercq: (Als gestoken door een bij) Ik ben een progressieve liberaal. Liberalisme is d'office de progressiefste beweging die er is. Die slogan over de hardwerkende Vlaming voedt nog maar eens de misvatting over het asociale liberalisme. Het is te kort door de bocht: je moet hard kunnen werken, je talenten ontplooien, maar je moet daar ook de kansen toe krijgen. Dat lees ik niet in die slogan.

Dat het liberalisme niét zo hardvochtig is, is onderhand toch een verworven idee?

Mathias De Clercq: (Schudt het hoofd) Nee hoor. We worden nog altijd veel geconfronteerd met het aloude fabeltje dat we de partij van de rijken zijn. Het is al iets minder dan vroeger, Karel De Gucht heeft er mij eens over verteld. Maar ik merk het toch nog altijd. Dat zal ook zo blijven, vrees ik. Maar als je er ook maar een beetje kunt toe bijdragen om dat fabeltje de wereld uit te helpen, is dat fantastisch.

Paars is daarvoor niet slecht geweest wellicht? Veel socialisten hebben de afgelopen jaren de liberalen verdedigd, en omgekeerd.

Mathias De Clercq: Absoluut, maar dat is alleen maar op bepaalde plaatsen zo. In Gent leeft dat sterk, gelukkig maar.

Er zit precies wel wat verschil op het Gentse en het Antwerpse liberalisme. Mathias De Clercq: (Lacht) Het zal wel zijn. Gent is de bakermat van het liberalisme met een menselijk gelaat. Je had hier in de negentiende eeuw iemand als de vandaag ten onrechte vergeten liberaal Louis Varlez, die het Gentse systeem voor werklozen heeft geïntroduceerd en die dat later ook in internationale arbeidsorganisaties is gaan uitleggen. We hadden hier Emile Flamant, Noël Bouquet en een vrouw als Lucienne Herman-Michielsens. Dat is werkelijk het progressieve liberalisme ten top. Ook mijn bompa is altijd de emanatie van een volks liberalisme geweest. De liberale vakbond heeft in Gent zijn nationale zetel, we hebben hier Solidariteit voor het Gezin met die prachtige filosofie dat ook bejaarden van hun vrijheid moeten kunnen blijven genieten. Dat is allemaal Gents en liberaal. En er is de vrijzinnigheid natuurlijk, al is dat een aspect waar ik totaal niet mee in contact kom.

Ook typisch Gents en liberaal is de verbetenheid waarmee men hier anti-CVP kan zijn. Verhofstadt is nog altijd op zijn best als hij in verkiezingstijden zijn duivels kan ontbinden over de tsjeven. Zit dat er bij u ook nog in?

Mathias De Clercq: Het is nog altijd heel sterk aanwezig bij mijn grootvader. Guy heeft mij dat ook altijd gezegd. Hij heeft gezien welk onrecht mijn grootvader is aangedaan door de tsjeven. Hij had hier in Gent drie keer zoveel stemmen als de lijsttrekkers samen van de partijen die tegen de PVV front hebben gevormd. Ze hebben hem gewoon schaamteloos aan de kant gezet. Dat is trouwens de reden waarom Guy is beginnen te pleiten voor een rechtstreekse verkiezing van de burgemeester. Guy vond dat zo onrechtvaardig. Hij heeft toen zelf een zware klap gehad door Wilfried Martens (de CVP gooide de PVV in 1988 uit de regering, FR): het Gentse trauma werd er nog maar eens door bevestigd. Dat leeft dus enorm bij die generatie.

Maar uzelf, bent u een papenvreter?

Mathias De Clercq: Nee, totaal niet. Maar ik steek niet weg dat ik op de avond van de verkiezingen de gelukkigste mens was toen bleek dat paars kon voortdoen. Dat het Vlaams Belang 2 procent verloor en dat de tsjeven tegen de nationale tendens in ook achteruit gingen, ja, dat was werkelijk...goh, dat was feest hé!

In ‘Pleidooi voor een liberaal Europa’ schrijft u dat 'voor elke rechtgeaarde liberaal religie geen basis kan vormen voor het Europa van de toekomst'. Religie is vandaag in de hele wereld een vreselijk verwoestende motor, van het moslimfundamentalisme tot christelijk rechts in Amerika. Zo bekeken zijn het geen vrolijke tijden voor het liberalisme. Mathias De Clercq: Nee, absoluut niet. Wij worden op alle fronten belaagd: voor de groenen zijn we het ecosysteem naar de knoppen aan het helpen, voor de socialisten zijn we de sociale rechten aan het beknotten en voor de religieuzen zijn we ketters die de religie kapot willen. Dat is juist niét zo. En voor het ecosysteem én voor de sociale bescherming én voor de vrije godsdienstbeleving heb je net meer liberalisme nodig. Je hebt wereldwijd vrijhandel nodig om welvaart te creëren. Zo lang de welvaart niet gelijk wordt verspreid, gaat de ongelijkheid zich overal nestelen en krijg je broeihaarden van religieus en etnisch extremisme. Ik ben niet alleen voor een internationale rechtbank, maar ook voor een mondiale organisatie die, naast de Wereldhandelsorganisatie, sociale rechten kan afdwingen. Dat liberalisme slecht zou zijn voor de ecologie, is ook onwaar. John Locke zei dat we niet alleen voor de vrijheid van deze generatie moeten vechten, maar ook voor de welvaart van wie na ons komt. Maar u hebt gelijk, het liberalisme zit onmiskenbaar in de verdrukking.

Dat maakt, achteraf gezien, de liberale overmoed van een Karel De Gucht in 1999 des te potsierlijker. De VLD zou de nieuwe volkspartij van Vlaanderen worden, 30 procent van de stemmen moest haalbaar zijn. Mathias De Clercq: Ik ben nooit meegestapt in dat overtrokken positivisme. Ik heb mij in die eerste jaren van paars met enkele jongeren ook zeer kritisch uitgelaten over de verruiming. De VLD moest geen volkspartij willen zijn. Wel een volkse partij, een partij voor de burgers, maar geen partij met duizend-en-één kamers. Daar waren we bang voor, dat het een tweede CVP zou worden. Ik prefereer een iets kleinere partij, maar met een duidelijke lijn en een krachtig, wervend project. Ik ben nooit een grote voorstander van die uitbreidingsdroom geweest, en nog veel minder van zelfgenoegzaamheid. Dat is het begin van alle ellende. Daar zijn sommige liberalen te euforisch in geweest.

Heeft de verruiming iets opgeleverd in uw ogen?

Mathias De Clercq: Dat we enkele Spiritisten hebben binnengehaald vond ik zeer goed. Dat gaf de kans om die misvattingen over het asociale liberalisme nog wat meer weg te werken. Tegenover de uitbreiding met de NCD van Johan Van Hecke stond ik sceptischer. Daar vreesden we met name verwatering van het ethisch progressieve liberalisme. Ik vind wel dat een partij moet openstaan voor nieuwe impulsen. Iedereen met een echte passie voor het liberalisme moet er een plaats in hebben. Maar als je te veel zuiltjes en strekkingen binnenhaalt, verwater je. Veel mensen komen er wat graag bij als je partij op een positieve golf surft, maar zodra het minder goed gaat, staan ze als eerste klaar om u te executeren.

U leest veel liberale geschriften, maar hebt u ook de 'verboden boeken' van het liberalisme gelezen? Die van Ward Beysen en Jean-Marie Dedecker en de teksten van Hugo Coveliers?

Mathias De Clercq: Ik heb fragmenten uit het boek van meneer Dedecker gelezen. Meneer Dedecker is een libertariër, geen liberaal. Het liberalisme van de mensen die u noemt, is niet het mijne. Veel mensen gebruiken het etiket liberaal om hun niet-liberale denkbeelden een geur van waardigheid te geven.

U schrijft: 'Liberalisme laat zich niet opdelen in een links-rechtsverhouding.' Met permissie gezegd, dat is toch quatsch? Waar ging het de afgelopen dagen, maanden en jaren anders over in de VLD? Dedecker zegt: 'De linkse clan in de VLD wil de rechtse clan eruit.' Zo is dat toch?

Mathias De Clercq: Nee, zo is het niet. Ik ben er absoluut van overtuigd dat de links-rechtstegenstelling achterhaald is. Wat is er links of rechts aan het opkomen voor meer jobs, waardoor de overheid meer inkomsten heeft voor sociale voorzieningen? Wat is er links of rechts aan het pleidooi voor meer veiligheid zodat de kwetsbaarste groepen zich ook vrijer voelen? Wat is er links of rechts aan het opkomen voor vrijhandel op mondiaal vlak zodat de boeren in de ontwikkelingslanden meer kansen krijgen en de bevolking meer welvaart? Nogmaals, het gaat niet over links versus rechts in de VLD, wel over liberalisme versus libertarisme. En het is die lijn die al veel vroeger en moediger had moeten worden getrokken. Overal waar de VLD op 8 oktober met een positief, progressief liberaal project naar de kiezer trok, hebben we gewonnen. De partij had al veel vroeger afscheid moeten nemen van de libertariërs.

Dat maakt het koningsdrama van 2004 tussen Verhofstadt en De Gucht eigenlijk des te pijnlijker: daar ging het manifest niet tussen een liberaal en een libertariër.

Mathias De Clercq: Natuurlijk. Dat zijn dan ook twee echt fantastische mensen. Uitgerekend die twee, waar ik het in die partij het warmst van krijg. Dat was vreselijk pijnlijk. Mijn bompa heeft daar het meest van afgezien, hij kan niet tegen ruzie. En dan heeft hij op het congres over het migrantenstemrecht een momentum gecreëerd, maar dat volstond niet. Maar goed, het is toch al twee jaar geleden en ik las onlangs dat het nog nooit zo goed is geweest tussen Verhofstadt en De Gucht als vandaag. Dat doet mij enorm deugd. Nu is er ook weer zo'n momentum om echt die duidelijke ideologische lijn van het liberalisme te trekken en om allemaal samen vooruit te gaan. Ik heb ook heel veel goesting om mijn steentje daartoe bij te dragen.

Dat zal nodig zijn, wellicht. Er is die bizarre paradox dat niemand nog twijfelt aan de enorme stempel die Guy Verhofstadt op de naoorlogse politieke geschiedenis zal hebben gedrukt, zelfs Yves Leterme doet daar niet flauw over. Maar de VLD staat inmiddels wel weer op dezelfde hoogte, laagte eerder, als de PVV op het einde.

Mathias De Clercq: (Denkt na) Dat was met de CVP toch ook een beetje zo? Je had Dehaene die schitterend scoorde, maar zijn partij kreeg wel klappen. Dat is het nadeel van het voordeel van sterke figuren. Mensen zoals Verhofstadt hebben jarenlang op de barricades gestaan en ze worden daar persoonlijk ook voor beloond. Maar die figuren zijn dan zo dominant dat degenen die na hen komen te volgzaam worden. Als de sterkhouders dan ook nog allemaal in de regering gaan zitten, wordt de lijn van je partij wat wazig. Het moet er nu wel stilaan beginnen uit te komen, dat ongelofelijk wervende liberaal verhaal dat we in huis hebben. Het zou fantastisch zijn mocht het er kunnen uitkomen met nieuwe mensen ook. Je voelt toch dat de mensen die jarenlang de kar hebben getrokken openingen laten voor nieuwelingen. Het is wachten op een catharsis.

Er zal dan toch een koevoet voor nodig zijn, zoals Verhofstadt zelf er een gebruikte in de PVV. Dat een paar VLD'ers zich op een blauwe maandag Generatie 2016 noemden, werd niet meteen gepercipieerd als een aflossing van de wacht: ze zijn zelf allemaal minister, fractieleider of voorzitter. Mathias De Clercq: Ik heb dat onlangs ook gelezen in een interview met De Gucht. Hij zei dat de mensen die in de partij in de plaats zijn gekomen van degenen die in de regering gingen te volgzaam zijn. Hij heeft gelijk. Nu komen er echt momenten aan. Neem van mij aan dat er wel degelijk een hele groep jonge mensen klaarstaat die de ambitie hebben om te blijven strijden voor die liberale baseline, dat wervende verhaal.

Nogmaals, ze zullen zich dan toch wel eens echt moeten manifesteren op een VLD-congres.

Mathias De Clercq: Ja. Er wordt al jaren aan gewerkt. Vooral in kringen van Liberales, een groep die zoals het LVSV wat losstaat van de partij. Ik voel dat ook aan de reacties die ik krijg op het verhaal dat ik nu al drie maanden vertel. 'We willen meedoen.' Het slaat blijkbaar echt aan. Het leeft.

Hoe zit het met uw blauwe roots? Kent u de tekst van 'De Vlag'?

Mathias De Clercq: Ja. Dat is de cd die altijd in ons lokaal van het LVSV lag. (Begint te zingen) Hoog banier, o vlag der liberalen...

Een interessante passage in dat lied is deze: 'Dat rood met razernij / 't volk valsweg tracht te verleiden, / en haat, misnoegdheid zou verspreiden? 't En zal, dat zweren wij.' Vandaag zouden VLD'ers dat eerder over het VB dan over rood zeggen, wellicht.

Mathias De Clercq: Zeker. Het liberalisme staat haaks op extreem rechts. Extreem rechts wil het individu onderwerpen aan gecreëerde denkbeelden. Zij willen dat ons we met zijn allen conformeren aan een bepaalde dominante identiteit, en dat is een complot tegen de individuele vrijheid. Ze kunnen of willen geen afstand nemen van dat extremistische kader noch van de mensen die de partij schragen. Als ze daar afstand van nemen, verliezen ze hun voedingsbodem.

Vindt u ook, zoals De Gucht, dat de andere partijen te lang eieren hebben gelegd onder het VB en zijn kiezers? Ook de VLD heeft dat gedaan, door de mensen die u nu libertariërs noemt, zo lang in haar rangen te gedogen?

Mathias De Clercq: Ja. Daarom wil ik ook dat de liberalen in het offensief gaan. Je moet je eigen verhaal vertellen en niet constant leuteren over het project van een ander. Niet over dat van de groenen of de socialisten, niet over het non-project van de CVP destijds en ook niet over dat van extreem rechts. Vandaar dat ik ook niet reageer op de uitvallen van een Jean-Marie Dedecker, die zegt dat ik eigenlijk in de PVDA thuishoor. Ik hoop dat de VLD eindelijk verlost is van dat soort onzin. Ik zeg al jaren met veel andere jongeren dat het liberalisme de progressiefste beweging van allemaal is. Nu hoor ik dat veel VLD'ers ook zeggen. Oef zeg, eindelijk! Wij zijn daar al jaren mee bezig.

Dit interview verscheen in De Morgen van 21 oktober 2006

Interview door Filip Rogiers

Mathias De Clercq

Links

http://www;demorgen.be