Raghuram Rajan is de eerste Indiër die hoofd econoom werd bij het Internationaal Monetair Fonds. Daarnaast is hij ook professor in Financiën van de Business hogere school, universiteit van Chicago. In 2003 won hij de begeerde Fisher Black Prize en bracht hij samen met Luigi Zingales zijn derde boek uit onder de titel Saving Capitalism from Capitalists: Unleashing the power of financial markets to create wealth and spread opportunity. In een diepgaand interview met Shakti Bhatt, een alumni van de Indian Institute of Mangagement, bespreekt Raghuram Rajan de veranderende rol van het IMF, de terugslag in de Verenigde Staten tegen outsourcing, en waarom hij het ‘grappig’ vind dat India nu een geldschieter is van het IMF.

Als hoofd econoom bij het IMF zal u een grote invloed hebben op het beleid van de organisatie. Hoe voelt u zich daarbij?

Raghuram Rajan: Het is een enorme opportuniteit en verantwoordelijkheid. Er zijn veel mogelijkheden om de uitkomst te beïnvloeden. Er zijn enorme uitdagingen en leeropportuniteiten bij deze functie, waar ik naar uit kijk. Het IMF is een zeer succesvolle organisatie vol met intelligente mensen. Wanneer je in zo een instelling gaat, moet je bewust zijn dat er typische processen en denkwijzen zijn die je moeilijk kan veranderen omdat ze zo succesvol zijn geweest in het verleden. Dus ik ga er niet binnen met het idee dat ik een missionaris zal zijn. Aan de andere kant zijn er zaken waar zij in het verleden niet voldoende middelen aan hebben toegewijd.

Zoals?

Raghuram Rajan: Bijvoorbeeld hoe men een financiële structuur kan creëren in landen die niet zo een goede infrastructuur hebben. En hoe men kan verhinderen dat landen die een hoogconjunctuur kennen nadien mislukken. Vroeger lag de focus van het IMF vooral op macro-economie. Hoe krijg je de budgettekorten in orde? Hoe verminderen we de uitgaven? Meer en meer is hun focus naar infrastructuur verschoven. Hoe ben je zeker dat de banken in goede gezondheid zijn? Hoe kan je ervoor zorgen dat mensen die investeren, hun investering beschermd zien en dat die niet in beslag genomen wordt, door ofwel de overheid ofwel door mensen in de privé sector? Die infrastructurele zaken zijn steeds belangrijker geworden, omdat mensen zich realiseren dat landen arm blijven, niet zozeer door hun onbekwaamheid om rijk te worden, maar omdat zij niet de nodige infrastructuur hebben om zich te ontwikkelen. Creatieve manieren bedenken om landen te helpen om dat ook doen is een belangrijke nieuwe benaderingswijze.

Wereldwijd worden het IMF, de Wereldbank en de Wereld Handels Organisatie beschuldigd van een gebrek aan transparantie en democratie. Klopt deze kritiek?

Raghuram Rajan: Heel wat antiglobalisten worden misleid en weten niet heel duidelijk waartegen zij protesteren. Sommige mensen, bijvoorbeeld, protesteren tegen het feit dat werknemers in China en India 10 tot 14 uur per dag werken. Zij zeggen ‘Wat een verschrikkelijke omstandigheden om in te werken!’ Maar weet je wat? Werknemers in India en China kunnen vaak enkel door langer en voor een lager loon te werken, concurreren met werknemers in het Westen die over meer kapitaal en veel meer opleiding beschikken. Als zij dezelfde werkomstandigheden zouden vragen als de Westerse werknemers dan zouden zij zonder inkomen vallen. Pas als ze meer kunnen produceren en productiever worden, zullen hun lonen stijgen en hun werkuren dalen. En die hogere productiviteit zal er op termijn komen door een betere opleiding en betere gezondheidszorg. Dus de aanklacht van ‘Oh, deze globalisatie forceert deze werkers om in verschrikkelijke omstandigheden te werken ‘klopt niet. Als jullie hen verplichten om dezelfde lonen te hebben, dan is dat een vorm van protectionisme. Je sluit hen dan beslist uit de wereldmarkt. Juist door hun huidige lage lonen en lange werktijden zijn werknemers in India en China in staat om op de wereldmarkt te concurreren. En alleen zo kunnen ze een betere levensstandaard te bereiken. Op dezelfde manier gebruiken antiglobalisten ook argumenten tegen multinationals die landen zouden verwoesten enzovoort. Er zit wel een kern van waarheid in deze argumenten maar als je ze allemaal opsomt dan is wat zij suggereren dikwijls pure onzin.

Er is altijd kritiek geweest op het structurele aanpassingsbeleid dat het IMF traditioneel heeft gevolgd. Hoe staat u daar tegenover?

Raghuram Rajan: Ik wil hier niet op ingaan, omdat ik niet duidelijk weet wat er achter zit. Ik weet wel dat het IMF in enkele documenten heeft toegegeven dat het te voortvarend is geweest in het opleggen van besparen op uitgaven. Maar toen ze tot de vaststelling kwamen dat dit een averechts affect had, hebben zij dit meteen ingetrokken en redelijkere doelstelling gesteld. Ik zeg niet – en ik wil niet zeggen – dat er geen kritiek mag gegeven worden op deze organisaties. Er zijn zelfs redenen voor gegronde kritiek op IMF-acties uit het verleden. Maar belangrijker is de vraag of het IMF en andere internationale organisaties bereid zijn om zich aan te passen en te veranderen? Proberen ze zich te verbeteren in het belang van de mensen, van de leden (landen) of niet? Mijn indruk is alvast dat ze zich willen aanpassen.

Denkt u dat u als Indiër een eigen perspectief kan aanreiken?

Raghuram Rajan: Dat denk ik wel. Maar hier zijn ook mensen die 15, 20 jaar van hun leven hebben gereisd naar andere landen. Dus ik beweer niet dat ik meer inzicht heb alleen omdat ik geboren en getogen ben in India. Maar ik ben mij bewust van het feit dat ik een Indiër ben en daarom zal ik zeker wel gevoeligheden hebben in die richting.

India is juist een geldschieter van het IMF geworden.

Raghuram Rajan: (Lacht voor een lange tijd).

Waarom lacht u?

Raghuram Rajan: Wel, ik ben er trots op dat we een geldschieter zijn. Dat heeft te maken met het herschikken van onze enorme reserves. Maar we zouden eerder veel moeten lenen en investeren. Denk er maar eens over na. Elke groeiende economie zou immense bedragen moeten investeren. Het is niet erg om een kleine geldschieter te zijn, maar laat ons daar niet te ver in gaan.

Vindt u het ironisch dat India nu een geldschieter is?

Raghuram Rajan: Een klein beetje. Ik bedoel dat het rijkste land in de wereld de grootste schuldenaar is terwijl arme landen enorme bedragen lenen aan rijke landen. (lacht)

In uw boek verdedigt u enerzijds het afbreken van alle handelsbarrières in ontwikkelingslanden zoals India en China maar aan de andere kant wijst u op het hernieuwde protectionisme waar de schijnbaar vrije markt van de VS aan lijdt. Hoe kan u dit verzoenen?

Raghuram Rajan: Om verder te kunnen groeien zijn vrije markten noodzakelijk. Maar het probleem is dat de armen denken dat ze enkel voor de rijken werken. Op een bepaalde manier hebben ze gelijk. Laat me een voorbeeld uit India geven. Veel bedrijven gaven er niets om dat de Indische effectenhandel onderontwikkeld was. Omdat zij toegang hadden tot de ontwikkelde financiële instellingen. Ze hadden toegang tot de banken en er was alleen een telefoontje van Delhi nodig om de deuren te openen voor financiering. Door de concurrentie, toen India zich open stelde in de jaren ’90, moeten ze echter opkomen tegen buitenlandse instellingen die maar een fractie van de kapitaalkosten hebben van de Indische bedrijven. Wanneer ze dit zien beginnen ze te zeggen ‘Oh, we moeten beginnen onze infrastructuur te verbeteren, we moeten beginnen om onze eigen toegang ze hebben tot fondsen.’ Dan komt de druk op de overheid om te zeggen ‘Ok, je kan de interestkoersen op deze manier plannen. Maar je moet wel goede regels van corporate governance hebben op de markt. Je moet een krachtig regulatiemechanisme ontwikkelen.’ Dan komt de politieke druk om het systeem te hervormen en de werking te verbeteren en dat zal de vruchten van het kapitalisme tot iedereen brengen.

Dus u stelt het VS model aan India voor?

Raghuram Rajan: Nee. Het moet niet het VS model zijn. Elk land kan zijn eigen model kan. Maar er moet een politieke wil zijn om dat te doen.

Maar is het VS model niet het meest dominante?

Raghuram Rajan: Dat is zo, maar het is niet het enige. Er bestaan andere modellen. Frankrijk bijvoorbeeld, heeft een redelijk efficiënte publieke sector. Dat betekent niet dat het moet privatiseren of dat het een marktgedreven economie moet worden. Er zijn verschillende modellen mogelijk. Het enige wat we zeggen is dat het model zo moet zijn dat de regels voor iedereen werken en niet enkel voor een handvol mensen. En als je zo een model hebt dan zal de groei overweldigend zijn.

Denkt u dat het VS model voor iedereen werkt?

Raghuram Rajan: Nee (lacht). Maar opnieuw, het VS model verhoogt de concurrentie op veel manieren. Dat is wat doorslaggevend is voor een goed functionerende kapitalistische economie. Dat betekent ook goed onderwijs en een gezondheidssysteem voor iedereen zodat ze effectief in een positie verkeren om te concurreren. Laat me een voorbeeld geven. De staalindustrie in de VS heeft last van buitenlandse concurrentie waardoor arbeiders hun job verliezen. De VS zou die werknemers in staat moeten stellen om zich te herscholen zodat ze werk vinden in andere sectoren. Ze zullen misschien nooit de lucratieve jobs herwinnen die ze hadden in de staalsector. Dat is een van de kosten van concurrentie. Maar aan de andere kant, wil je manieren vinden om hun jobverlies te compenseren. Niet alleen omdat het moreel of ethisch nodig is om dit te doen. Maar omdat Als je geen vangnet hebt voor de mensen die hun job hebben verloren dan zal het een terugslag geven op het systeem.

Wanneer u van vangnetten spreekt, bedoelt u dan protectionistische maatregelen?

Raghuram Rajan: Neen, protectionistische maatregelen beschermen industrieën. Ik vind dat verschrikkelijk. Wat wij voorstellen is het beschermen van het individu. De beste vorm van een vangnet is het verbeteren van je menselijk kapitaal, je vaardigheden, herscholing, gezondheidszorg voorzien, enzovoort. Er zijn misschien enkele industrieën waarvan je de werknemers niet kan herscholen en voor wie je nog alleen een job bij de McDonalds kan aanbieden. Als dat zo is, is er misschien een financieel vangnet nodig.

Dus u bent tegen protectionisme in eender welke vorm

Raghuram Rajan: Ik ben tegen elke vorm van protectionisme.

Wat vindt u van de huidige terugslag in de hi tech-sector en hoe zelfs laag-technische jobs verhuizen van de VS naar India?

Raghuram Rajan: We moeten manieren vinden om dit aan te pakken. Tijdelijk zal het pijn doen. Maar op lange termijn zorgt dit ervoor dat iedereen beter af is. Daarom kunnen landen beter die tijdelijke pijnen verzachten in plaats van barrières op te richten. Want die barrières zullen uiteindelijk toch weg moeten en dan zal de pijn nog groter zijn. Als mensen in India ziekenhuisdossiers kunnen typen aan een veel lagere kost dan de mensen hier, dan zullen er natuurlijk een aantal jobs naar India verhuizen. Je kan dan barrières oprichten en zeggen dat geen enkel publiek- of staatsgesubsidieerd ziekenhuis dossiers naar daar mag sturen. Maar dat impliceert dan onmiddellijk dat ziekenhuizen die door de staat gesubsidieerd worden duurder zullen zijn dan hun privé tegenhangers hier. Wat dan wil zeggen dat zij meer overheidsgeld nodig hebben. In tijden van besparingen wil dat dan zeggen dat meer privé ziekenhuizen hun deuren zullen moeten sluiten. In het algemeen zullen de mensen er hier dan slechter aan toe zijn. Verleg dat naar de computerindustrie. Als de productiekost van software duurder wordt in de VS zullen computerbedrijven daar een relatief marktaandeel verliezen tegenover hun concurrenten in Duitsland, Japan of India. Barrières helpen niet want uiteindelijk zal het verlies veel groter zijn omdat je niet kan concurreren. Het is beter om manieren te vinden om job verliezen op te vangen door vangnetten te voorzien.

Uw boeken lezen alsof ze niet voor een student economie geschreven zijn maar voor de algemene lezer.

Raghuram Rajan: Absoluut. Dat was de bedoeling. We moeten ons niet moeten schamen om het idee van de vrije markt en de vrije onderneming te propaganderen. Maar ik besef aan de andere kant dat het in veel gevallen niet goed werkt. We moeten onderzoeken waarom en het oplossen.

Hoe zou u de VS en India vergelijken als het gaat over de openheid van hun economie?

Raghuram Rajan: Dit is een moeilijke vraag om te beantwoorden. India is minder open dan de VS, maar ik denk dat het wel in die richting uit gaat.

Interview door Shakti Bhatt



Vertaling door Katrien Leinders



Copyright 2003 rediff. Com India Limited.

Raghuram Rajan