Een militant feminisme blijft nodig - Dirk Verhofstadt - vrijdag 02 oktober 2009

Dat vrouwen vaak de eerste slachtoffers zijn bij een economische recessie blijkt uit een rapport van de Britse Guardian van augustus 2009. ‘Door de crisis worden zwangere of pas bevallen vrouwen nog meer gediscrimineerd dan anders op de arbeidsmarkt’, zo luidde de conclusie. Vrouwen blijven het bijzonder moeilijk hebben om hun recht op zelfbeschikking volwaardig te kunnen invullen. Dat komt voor een groot deel omdat vrouwen, ondanks allerhande campagnes, vaak als enige de zorg blijven dragen voor de kinderen, geconfronteerd worden met een gebrek aan (betaalbare) kinderopvang, en minder tijd hebben dan mannen om te netwerken.

Lees meer...

Derde Karl Popperlezing - Herman Van Rompuy - vrijdag 02 oktober 2009

‘Onze grootste problemen stammen uit iets dat even indrukwekkend als gevaarlijk is – ons ongeduld bij het verbeteren van het lot van onze medemensen’, zei Popper terecht. Hieruit meen ik te mogen concluderen dat we behoedzaam moeten omspringen met onze drang om de samenleving grondig te veranderen. Ik roep op tot de beoefening van de deugd van geduld. De deugd van geduld is een toepassing van ons respect voor de waardigheid van de mens. De deugd van geduld is een deugd van voorzichtigheid voor de gevolgen van ons handelen. Misschien is de beoefening van geduld net zoals de zoektocht naar waarheid een Unended Quest, om de titel van Poppers autobiografie te gebruiken.

Lees meer...

Zin en onzin van een Tobin taks - Paul De Grauwe - vrijdag 02 oktober 2009

De Tobin taks staat nu weer ter discussie. Deze keer zou de belasting niet alleen de transacties in de wisselmarkten treffen maar alle transacties in de financiële markten. Het voorstel wordt besproken in de G-20 in Pittsburgh en wordt verdedigd door de Duitse en Franse ministers van financiën. De redenering achter dit voorstel is dat zo een belasting de financiële speculatie minder aantrekkelijk zal maken met het gevolg dat zeepbel bewegingen, bij voorbeeld, in de aandelenmarkten niet meer zullen optreden. De kans dat dit voorstel het haalt in de G-20 is haast onbestaande. Is zo een Tobin taks een goed idee? Mijn antwoord is dat het afhangt van wat je er mee wil doen.

Lees meer...

Geschiedenis: gebruik en misbruik - Margaret MacMillan - vrijdag 02 oktober 2009

MacMillan laat zien hoe geschiedenis ons lessen voor het heden kan leren, maar evenzeer hoe geschiedenis misbruikt wordt als propagandamiddel of rechtvaardiging voor geweld en oorlogen. Nochtans is geschiedenis voor de auteur heel belangrijk. Het ‘heeft de normen en waarden van mensen gevormd, hun angsten, hun aspiraties, hun sympathieën en antipathieën’. Aan de hand van voorbeelden zoals de Balkan, Afghanistan, China, Japan, Israël, Palestina, Irak, de Verenigde Staten, Rusland, enz… toont ze aan dat het verleden in de actuele bewindsvoering een bijzonder krachtig wapen is dat mensen kan verenigen maar ook kan verdelen. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Lees meer...

De toekomst is groen - Thomas L. Friedman - vrijdag 02 oktober 2009

In zijn boek De toekomst is groen schetst Friedman een uiterst somber toekomstbeeld van onze planeet, althans indien we het status-quo zouden handhaven. Hij heeft het overigens consequent over het jaar 1 van het Energie- en Klimaattijdperk, waarin we nu beland zijn. Friedman vervalt echter allerminst in ecologische doemdenkerij vermits hij vervolgens ook een alternatief voorstelt. De grote verdienste van zijn boek is dat hij dit alternatief zeer realistisch, gestoffeerd met tal van voorbeelden, verwoordt en zeer duidelijk de boodschap meegeeft dat de overwinnende economieën deze zullen zijn die de andere te groen af zijn. Recensie door Kurt Van Raemdonck.

Lees meer...

The wealth of nations - Adam Smith - vrijdag 02 oktober 2009

In The wealth of nations legt Adam Smith uit hoe de vrije markt werkt, en hoe die nog beter kan werken. Een van zijn belangrijkste lessen is die van de arbeidsspecialisatie. Als iedereen zijn eigen benodigdheden zelf produceert kan slechts een laag niveau van welvaart worden gerealiseerd. Als mensen zich echter toeleggen op datgene waar zij het beste in zijn, kan de productie spectaculair stijgen, aldus Smith. Een speldenmaker die zelfstandig spelden fabriceert maakt maar één speld per dag. Maar als de speldenmaker met negen collega’s een speldenfabriek begint en elk doet waar hij best kan, kan de productie oplopen tot 48.000 spelden per dag! Recensie door Frans de Graaf.

Lees meer...

De storm - Ben Sombogaart - vrijdag 02 oktober 2009

'De Storm' gaat over Julia, een 18-jarige Zeeuwse boerendochter, die zwanger raakt van haar vriendje Koos, een vissersjongen. Koos schrikt zo van dit nieuws dat hij met de Noorderzon vertrekt. Julia staat er helemaal alleen voor in een vijandig dorp: de zwangerschap en de bevalling worden eerst veroordeeld en later genegeerd door haar familie en dorpsgenoten. In de nacht van 31 januari 1953 breken de dijken door in Zeeland op meer dan honderd plaatsen tijdens een verschrikkelijke februaristorm. De boerderij, waar Julia woont, wordt verzwolgen door een zondvloed. Samen met haar zoon komt Julia in het water terecht en wordt – tegen haar wil – gered.

Lees meer...

Leven en werk van Leszek Kolakowski (1927-2009) - Leszek Kolakowski - vrijdag 02 oktober 2009

Kolakowski was een moedig denker die zich kantte tegen elke dogmatische waarheidsclaim, maar ook elk al te vrijblijvend waarheidsrelativisme verafschuwde. Hij beantwoordde vele filosofische vragen met een oprecht ‘nie wiadomo’: dat is niet geweten. Dit niet-weten en deze filosofische vragen moeten daardoor echter niet uit de weg gegaan, maar net opgezocht worden. Wittgenstein op zijn kop en daarin onderscheidt zich de moedige denker bij uitstek: zelfs voorbij de grenzen van het kenvermogen op zoek te gaan naar antwoorden en de onophoudelijke twijfel die daarmee gepaard gaat, dragen als een verworvenheid. Tekst door Alicja A. Gescinska.

Lees meer...