Van het socialisme, de dingen die voorbijgaan - Willem Melching

Gedurende meer dan vier decennia gold de DDR, het vroegere Oost-Duitsland, als een van de meest succesvolle staten onder het communistische imperium van de Sovjet-Unie. Haar leiders beweerden dat het land in de eindfase zat van de socialistische ontwikkeling waarin alle mensen gelijk waren. In 1989 was de verbijstering dan ook groot toen de heilstaat binnen enkele maanden compleet ten onder ging en de realiteit aan het licht kwam. Het leven van de doorsnee burgers werd er geterroriseerd door de Stasi. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Doodlopende hulp - Dambisa Moyo

Ondanks de 1 biljoen dollar hulp die de voorbije 50 jaar werd gegeven door rijke landen aan Afrika, is het continent nog steeds arm. Sterker nog, volgens Dambisa Moyo zijn Afrikaanse landen juist arm vanwege al deze hulp. Ontwikkelingshulp heeft de armen armer gemaakt en staat economische groei in de weg. Het doodt de creativiteit, vernietigt lokale economieën en maakt het voor corrupte leiders eenvoudig om niet te moeten optreden. Hulp zorgt voor corruptie, marktverstoring en nog meer armoede. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De toekomst van vrijheid - Fareed Zakaria

De toekomst van vrijheid van Fareed Zakaria is een sleutelwerk dat heel wat belangstelling en controverses zal oproepen. Zakaria heeft het over de democratie als ideaalbeeld van onze moderne tijd. De auteur toont aan dat de democratie echter ook belangrijke schaduwkanten kent. Volgens hem is democratie geworteld in de economie en cultuur en als dat niet het geval is dan leidt het evengoed tot chaos en terreur. In bepaalde omstandigheden doet en democratie meer kwaad dan goed. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De natuurlijke historie van de verwoesting - W.G. Sebald

De verwoesting van de Duitse steden tijdens de Tweede Wereldoorlog was gigantisch. Opvallend is dat er in de Duitse literatuur over die bombardementen vrijwel niets terug te vinden is. De Duitse hoogleraar W.G. Sebald ergert zich over het collectieve stilzwijgen erover. Blijkbaar rust er een soort taboe over dit onderwerp en wordt de verwoesting van Duitsland niet gezien als het einde van een collectieve aberratie maar als een voorwaarde en het begin van de succesvolle wederopbouw, het Wirtschaftswunder. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Medea en ik - Feline Minne

Wie in dit boek begint, kan niet anders dan het in één ruk uitlezen. Het tempo ligt hoog, het ritme is staccatissimo en de stijl is rauw, nu en dan hilarisch maar heel vaak donker en ontroerend. Het wordt al snel duidelijk dat Feline iets van haar af wil schrijven, een hoofdstuk van haar leven wil eindigen, komaf wil maken met een kinderjeugd die dat eigenlijk nooit geweest is. Medea en ik is geen vrolijke roman, maar een bitter authentiek levensverhaal die de lezer naar de keel grijpt. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Het seculiere experiment - Hans Boutellier

‘In het samenleven zonder God toont de westerse samenleving een enorme veerkracht. Het is geen zooitje geworden,’ schrijft Boutellier. Dat betekent dat de stelling ‘Als God niet bestaat dan is alles geoorloofd’ van Dostojevski niet opgaat. Met de terreurdaden door radicale islamieten in naam van Allah moet men eerder de stelling van Michel Onfray onderschrijven, namelijk ‘Omdat God bestaat is alles toegestaan’. Religie leidt niet tot een harmonieuze samenleving, maar juist tot verdeeldheid. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Illusies voor gevorderden - Maarten Boudry

Ervan overtuigd zijn dat New York de hoofdstad van de VS is, is weinig of niet schadelijk, maar gewoon een denkfout of misvatting. Maar andere overtuigingen kunnen heel gevaarlijk zijn zoals de Getuige van Jehova die op basis van de Bijbel overtuigd is dat een (noodzakelijke) bloedtransfusie verboden is. “Wie je absurditeiten kunt wijsmaken, kun je ook wreedheden doen begaan,” zo citeert de auteur Voltaire in het hoofdstuk over het gevaar van luchtkastelen zoals religies. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Slaapwandelaars - Christopher Clark

In de geschiedschrijving is het te weinig bekend, maar voor de Grote Oorlog waren er al twee Balkanoorlogen die in 1912 en 1913 zorgden voor internationale spanningen tussen de toenmalige grootmachten en hun bondgenoten. Servië werd steeds machtiger en zelfbewuster en verleende steun aan al wie de Dubbelmonarchie bestreed. Natuurlijk speelden er ook andere belangen, maar de moordaanslag door Princip had een enorme impact en werd aangegrepen om oude rekeningen te vereffenen. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Een tip van de sluier - Karin Heremans

Op 1 september 2009 werd in het Atheneum van Antwerpen een hoofddoekenverbod ingevoerd. Die beslissing werd na lang afwegen genomen door de directrice Karin Heremans. Haar argumentatie was niet gebaseerd op een ideologisch dogma of de politieke waan van de dag, maar op haar ervaring dat, ondanks alle inspanningen om op haar school de grootst mogelijke diversiteit toe te laten, uiteindelijk de vrijheid en het zelfbeschikkingsrecht van heel wat leerlingen in het gedrang kwamen. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Land van belofte - Joseph Pearce

De voorouders van Pearce raakten verstrikt in de dodelijke antisemitische spinnenweefsels van de voorbije twee eeuwen. De auteur vernam pas op zijn veertiende dat zijn vader geen Brit was maar een Duitser van Joodse afkomst, die een jaar voor het uitbreken van de oorlog naar Engeland vluchtte en er een andere naam en identiteit aannam. Zijn vader Werner was in 1938, kort voor de beruchte Kristallnacht naar Engeland geëmigreerd. Tien jaar later trouwde hij met een Vlaams meisje en had zijn naam omgezet in Pearce. Joseph Pearce schreef een aangrijpende familiekroniek. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Wij en ik - Saskia De Coster

Wij en ik van Saskia De Coster gaat over het leven van een familie die in chique verkaveling woont. De protagonisten zijn Stefaan een slimme boerenzoon, zijn moeder Melanie, zijn vrouw Mieke die van rijke komaf is en hun dochter Sarah die opgroeit onder het waakzaam oog van Mieke. Wat eerst een banale familiegeschiedenis lijkt, groeit gaandeweg uit tot een indringend verhaal waarin onuitgesproken trauma’s de spanning opvoeren en de lezer meesleuren in een Shakespeariaans drama. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Ethiek en veiligheid - Gerben Bakker

Mensen streven naar veiligheid en dat op alle mogelijke terreinen. Dat gaat zowel over de strijd tegen het terrorisme, bescherming tegen inbraken, regels voor een veiliger verkeer, gezond voedsel, en dergelijke meer. Voor meer veiligheid rekenen we steeds meer op de overheid en zijn we bereid een deel van onze vrijheid op te geven. Maar is dat een goede zaak? Hierover schreef Gerben Bakker, een veiligheidsfilosoof aan de Erasmus Universiteit, het handboek Ethiek en veiligheid. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Vrijheid voor gevorderden - Paul Teule

In Vrijheid voor gevorderden waagt Paul Teule zich aan een gedetailleerde afbakening en definiëring van het vrijheidsbegrip. Daarvoor vertrekt hij van de Lets-Britse filosoof Isaiah Berlin die in 1958 zijn bekende oratie Two Concepts of Liberty uitsprak en waarin hij een onderscheid maakte tussen ‘negatieve’ en ‘positieve’ vrijheid. Het eerste betekent ‘dat niets of niemand je in de weg zit’. Het tweede betekent ‘alles wat aanwezig moet zijn om te kunnen doen wat je wilt’. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Het Belgisch huwelijk - Marc Reugebrink

Er is de voorbije jaren iets fundamenteel veranderd in Vlaanderen. Tot pakweg 10 jaar geleden kenden we hier nog heel wat optimisme, verdraagzaamheid en respect voor de ander. Natuurlijk bestond er een forse extreemrechtse partij, maar die werd dank zij het cordon sanitaire netjes buitenspel gezet. Niet dat de anderen elke vreemdeling met open armen ontvingen, maar een brede stroming binnen de samenleving weigerde mee te zeulen met hun ronduit racistische discours. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De vrolijke feminist - Floris van den Berg

Het boek handelt ook over thema’s zoals prostitutie, pornografie, cyberfeminisme en veganisme. Door resoluut op te komen voor de universaliteit van de mensenrechten maakt Floris van den Berg duidelijk dat er maar één mogelijke weg bestaat: geen enkel misbruik van een vrouw, waar ook te wereld, is aanvaardbaar, punt uit. Daarvoor verwijst hij naar de stelling van de liberale filosoof John Stuart Mill dat iedereen mag doen wat hij of zij wil, voor zover men geen schade toebrengt aan een ander. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Ongelijkheid - Anthony Atkinson

Atkinson wijst erop dat de ongelijkheid in Europa in de decennia na de oorlog werd teruggedrongen maar dat die weer fors toenam in de jaren tachtig. Hij is ervan overtuigd dat de politiek van na de oorlog als richtsnoer kan dienen ‘om beleidsmaatregelen voor de toekomst te nemen’. Hij doet voorstellen om de kloof tussen rijk en arm te dichten. Zijn doel, zo schrijft hij, is niet te komen tot volledige gelijkheid, maar wel om de ongelijkheid terug te dringen tot een lager niveau. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De bibliotheek van Alexandrië - Jean-Pierre Luminet

‘Boeken verbranden staat gelijk met het verbranden van zijn voorouders, zijn vader en moeder, zijn ziel en de gehele mensheid daarbij’, schrijft Luminet, en doorheen het verhaal geeft hij aan hoezeer de religieuze leiders angst hebben voor kennis en een diepe afkeer voor al wat vreemd is. Zo beschrijft hij het lot van de filosofe, wiskundige en astronome Hypatia (volgens sommigen de laatste beheerder van de bibliotheek), die vermoord werd op aanstoken van de dogmatische Cyrillus, de aartsbisschop van Alexandrië. Recensie door Dirk Verhofstadt.

1000 stokslagen voor de vrijheid - Raif Badawi

Voor Badawi betekent het liberalisme een verlichte levenshouding. ‘Dat wil zeggen dat we alle gebruiken en persoonlijke gedragingen van anderen met alle respect moeten bejegenen voor zover ze geen inbreuk maken op je persoonlijke ruimte en grenzen. Het is een grondrecht van de mens om te zeggen en te doen wat hij wil, maar deze vrijheid moet door de wet aan regels worden gebonden. Daar waar de vrijheid van anderen begint, houdt jouw vrijheid op.’ Hiermee weerklinkt John Stuart Mill. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Mijn leven met Mozart - Eric-Emmanuel Schmitt

Schmitt eindigt zijn tekst met Die Zauberflöte, allicht het meest gekende werk van Mozart. Het is muziek die je terugvoert naar de kommerloze kindertijd, een tijd waar je je maar bewust van bent als die eenmaal voorbij is. Voor de auteur verlies je daarbij elke behoefte ‘aan het epateren van idioten, betweters en semi-intellectuelen’. En het geeft je opnieuw vertrouwen en de overtuiging dat een welwillende geest over ons waakt. Die Zauberflöte brengt de macht van de muziek over de menselijke geest tot uitdrukking. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Het kartel van de hel - Diarmuid Jeffreys

‘Tot op de dag van vandaag heeft geen enkel Duits bedrijf dat tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruik heeft gemaakt van slavenarbeiders zich formeel tegenover de overlevenden verontschuldigd’, schrijft Jeffreys. Het is een onthutsende vaststelling. Wie wil weten hoe de dwangarbeiders behandeld werden moet maar het Vrba-Wetzler rappor lezen of de ervaringen van Primo Levi die in de Buna-Werke in Auschwitz terechtkwam. Het kartel van de hel is een belangrijk boek dat een goed inzicht geeft in de verstrengeling van politiek, economie en industrie onder het nazisme. Recensie door Dirk Verhofstadt.