Leve de Kunst- Leve de Sharia - David Van Turnhout

Leve de Kunst- Leve de Sharia - David Van Turnhout

Vorige week kondigde kunstenaar Wim Delvoye aan zijn beeldenpark naar Iran te verhuizen. Een aanslepend conflict over een bouwovertreding op zijn domein doet de kunstenaar besluiten dat de sharia hem meer rechtszekerheid biedt. “Het is een wetgeving met respect voor eigendom en handel”, aldus de kunstenaar. Misschien is hij naïef of kent hij de geschiedenis niet, want ook recent bleek de islamitische wetgeving met betrekking tot kunst hoogst onbetrouwbaar, interpreteerbaar en willekeurig te zijn.

Neem nu de Boeddahbeelden van Bamyan in Afghanistan. Deze gigantische kunstwerken in Afghanistan waren eeuwenlang een doorn in het oog van religieuze fanatici. In 1999 besloot talibanleider Mohammed Omar de beelden te beschermen. Volgens hem maakte het ontbreken van een boeddhistische bevolking de verering van deze religieuze beelden onmogelijk. Maar dat was buiten enkele geestelijke leiders gerekend. Overeenkomstig hun interpretering van de Sharia bevolen ze de beelden op de blazen, wat in 2001 dan ook gebeurde.

De houding van talibanleider Omar was op zijn minst merkwaardig te noemen, want plots schaarde hij zich achter de uitspraak en moedigde alle moslims aan trots te zijn op de vernietiging van een ketters symbool. Geen schoolvoorbeeld van rechtszekerheid dus.

Maar Afghanistan is Iran natuurlijk niet. Daar beslist het ministerie van Cultuur over de toelaatbaarheid van kunstwerken, overeenkomstig de islamitische waarden. Wie er kunst wil tentoonstellen is overgeleverd aan de Ershad (ministerie) die beslist of de werken wel passen in de islamitische geest en de Iraanse revolutie. Aanvragen kunnen na een jarenlange procedure alsnog worden geweigerd. Bovendien trekt het regime ook verleende goedkeuringen naar eigen goeddunken en de morele smaak van het moment weer in.

Zo besliste de Ershad, na drie herdrukken, alsnog de novellen van Majid Fanian te verbieden zonder concrete of aanwijsbare reden. De Ershad hoeft haar beslissingen immers helemaal niet te duiden. Een beslissing is een beslissing. Rechtszekerheid? Zero.

Ik begrijp voor een deel de frustratie van Delvoye. De man is kunstenaar en wil zijn werken tentoonstellen op een manier die hij daarvoor het beste acht. Dat bouw- en milieuwetgevingen het hem daarbij moeilijk maken is erg vervelend. Maar de enige rechtszekerheid die de sharia en extremistische moslimregimes hem zullen bieden, is een verbod op een groot deel van zijn oeuvre. Opgezette en getatoeëerde varkens zijn onrein, verwerpelijk maken geen schijn van kans in Iran. Maar ook The kiss, een standbeeld van twee herten die op een menselijke manier en met duidelijk zichtbare geslachtsdelen de liefde bedrijven, zal in Iran tot verbanning gedoemd zijn.

Ondanks wat controverse, pronkt het kunstwerk gewoon op een rond punt in Wervik. Ook heel wat van zijn andere werken, die niet meteen passen in een preutse religieuze moraal, krijgen in onze samenleving een plek. Nergens in de wereld is een kunstenaar zo vrij als bij ons. De Chinese kunstenaar Ai Wei Wei en Britse schrijver Salman Rushdie kunnen ervan meespreken. Net daarom is de stelling van Wim Delvoye niet alleen naïef, maar ook moreel onverantwoord. Stel je maar eens voor dat milieuambtenaren een fatwa over hem zouden uitspreken voor zijn bouwovertredingen, of hem tot de doodstraf veroordelen voor het beledigen van de rechtsstaat.

Ik ben een fan van zijn werk, maar een kunstenaar die alle kansen krijgt, gevierd wordt, fortuinen verdient en zich tegen het systeem keert dat hem groot heeft gemaakt, is als persoon mijn appreciatie niet waard. Gelukkig leeft in zijn kunst de ziel van onze liberale democratie wél nog voort.

David Van Turnhout

Kernlid Liberales

Print Friendly and PDF
Centrale testen de zoveelste fetisj

Centrale testen de zoveelste fetisj

Rekeningrijden, onze privacy betaalt - Aimé Schrauwen

Rekeningrijden, onze privacy betaalt - Aimé Schrauwen