All tagged Eerste Wereldoorlog

11 november 1918 – Dirk Verhofstadt

“Ik heb de grote massa-ideologieën onder mijn ogen zien groeien en zich verspreiden, het fascisme in Italië, het bolsjewisme in Rusland en bovenal die oerpest, het nationalisme, dat de bloei van onze Europese cultuur heeft vergiftigd,” schreef Stefan Zweig. Liberalen keren zich tegen het provincialisme van nationalisten die opkomen voor een monoculturele samenleving waarin de meervoudige identiteit van de inwoners plaats moet maken voor de mythe van de eenvormige identiteit. Liberalen moeten, tegen de huidige tijdsgeest in, kosmopolitisch blijven.

Vaderlandslievende verenigingen zijn vredesbewegingen - Geert Messiaen

Het is 100 jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog eindigde. En 73 jaar geleden kwam een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Voor heel wat mensen, waaronder mezelf, is oorlog iets wat ze nooit aan de lijve hebben meegemaakt en maar goed ook. We leven momenteel in West-Europa in de langste periode ooit zonder oorlog. We moeten ons daar bewust van zijn. Het is echter niet omdat de meeste Belgen vandaag nooit oorlog gekend hebben, dat de gewelddadigheden die in onze contreien tijdens de Wereldoorlogen, plaatsvonden zomaar vergeten mogen worden.

Godenslaap - Erwin Mortier

Godenslaap is een aanklacht, een waarschuwing, een donderpreek tegen het nationalisme en de waanzin van de oorlog die zoveel kapot maakt. Mortier sleurt de lezer mee in het levensverhaal van Helena, een stokoude vrouw, die terugblikt op haar leven, met als dramatisch dieptepunt de Eerste Wereldoorlog. Wat voor velen begon als een opwindend avontuur, veranderde al snel in een nachtmerrie die vier jaar lang zou duren en de loop van de geschiedenis en de levensloop van Helena danig zou beïnvloeden. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De populist - Benjamin Carter Hett

Hoe kon de Weimar-republiek in een handomdraai worden weggevaagd en vervangen door ‘het kwaadaardigste regime’ dat de wereld ooit heeft gezien? Benjamin Carter Hett is er zich van bewust dat het antwoord niet voor het oprapen ligt. Hij koos er in De populist daarom voor om geen elke theorie uit te sluiten. Zijn exposé houdt bijgevolg elk antwoord tegen het licht, overweegt de draagkracht ervan en integreert hem vervolgens in de maatschappelijke en politieke ontwikkelingen van het Duitsland van het interbellum. Recensie door Joseph Pearce.

Rebellie - Joseph Roth

Joseph Roth had een grondige afkeer van het nationalisme dat Europa in zijn greep had en onderkende al vroeg de gevaren van het fascisme en van de opkomende nazi-beweging. In zijn boek Rebellie, beschrijft hij het lot van Andreas Pul die tijdens de Eerste Wereldoorlog een been kwijtraakte. Hij is trots op zijn regering tot hij bij een benaal voorval in de gevangenis belandt en hij de almacht van het rechtse machtssysteem ervaart. In 1933 ontvluchtte Joseph Roth nazi-Duitsland waar zijn boeken verboden werden. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Kaputt - Curzio Malaparte

Malaparte beschrijft een bezoek aan het joodse getto in Warschau. Als hij zich per ongeluk stoot tegen een jood verontschuldigt hij zich. ‘Prosze Pana’, ‘mijn excuses’, waarop de joden hem verbaasd aankijken omwille van zoveel mededogen. En hij verhaalt over een scène waarbij twee meisjes vechten voor een stukje rauwe aardappel! De Duitsers zien het anders, ze verfoeien de Joodse levenswijze ze ‘so shmutzig’ noemen. Het boek van Malaparte stoelt grotendeels op zijn verbeelding, maar de realiteit was doorgaans erger.

Les Gardiennes - Xavier Beauvois

1915. Terwijl de mannen aan het front vechten voor het vaderland, bestieren de onvermoeibare Hortense en haar dochter op het platteland de familieboerderij. Wanneer Hortense de jonge Francine inhuurt als hulp, ontstaat er een band van wederzijds respect tussen hen. Het meisje, een harde en eerlijke werkkracht, denkt eindelijk een familie gevonden te hebben, maar wanneer ze verliefd wordt op George, de jongste zoon van Hortense, laaien de emoties hoog op.

Au revoir là-haut - Albert Dupontel

November 1918. Een paar dagen voor de wapenstilstand redt Edward zijn medesoldaat Albert van een gewisse dood. De twee mannen hebben niets met elkaar gemeen - de ene is een briljant tekenaar, de ander een bescheiden boekhouder - tot luitenant Pradelle door zijn bevel tot een zinloze aanval hun lot met elkaar verbindt. Op de ruïnes van WOI trachten ze samen hun leven weer op te pakken. Terwijl Pradelle fortuin maakt op de rug van de doden, zetten Edward en Albert een zwendel rond oorlogsmonumenten op poten.

Over het kanaal - Annelies Beck

Annelies Beck verhaalt over de meer dan tienduizend Belgen die na de inval van de Duitsers in 1914 een onderkomen zochten in Glasgow in Schotland. Een van hen was haar overgrootvader August Keppens, maar centraal in haar boek staat de vijftienjarige Marie Claes. Zij denkt dat ze naar Glasgow op vakantie gaat, maar er komen heel wat gevluchte Belgen toe. Die worden eerst warm ontvangen door de Schotse inwoners, maar naarmate de oorlog duurt en ook hun soldaten sneuvelen slaat de stemming om. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Nacht over Europa - Ernst Piper

Er verschijnen tegenwoordig heel wat boeken over de Eerste Wereldoorlog. Een uitstekend werk is Nacht over Europavan de Duitse historicus en filosoof Ernst Piper. Hij beschrijft hoe de bevolkingen in de oorlogvoerende landen enthousiast reageerden op het uitbreken van de oorlog. Zeker in Duitsland waar nationalisten, pan-Germanen, conservatieven en antisemieten voorstander waren van een imperialistische koloniale politiek en een doorgedreven bewapening. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Slaapwandelaars - Christopher Clark

In de geschiedschrijving is het te weinig bekend, maar voor de Grote Oorlog waren er al twee Balkanoorlogen die in 1912 en 1913 zorgden voor internationale spanningen tussen de toenmalige grootmachten en hun bondgenoten. Servië werd steeds machtiger en zelfbewuster en verleende steun aan al wie de Dubbelmonarchie bestreed. Natuurlijk speelden er ook andere belangen, maar de moordaanslag door Princip had een enorme impact en werd aangegrepen om oude rekeningen te vereffenen. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Lenin in de trein. De reis naar de revolutie- Catherine Merridale

1917 was een bewogen jaar voor Rusland. Het had al 5,5 miljoen landgenoten verloren in de Eerste Wereldoorlog, er heerste hongersnood en door de Februarirevolutie was de tsaar onttroond en vervangen door een Voorlopige Regering, die het land nauwelijks onder controle had. Tegelijkertijd hadden grote groepen arbeiders sovjets gevormd, vormen van zelfbestuur aan de basis. Er bestond dus een duale macht. Op dat eikel moment werd Lenin het geheime oorlogswapen van Duitsland. Recensie door Leo De Haes.