All tagged Europa

Grand Hotel Europa - Ilja Leonard Pfeijffer

Grand Hotel Europa is een hotel van vergane glorie ergens in Italië waar de schrijver zijn intrek neemt na een verbroken liefdesgeschiedenis, althans, zo doet hij ons in eerste instantie geloven. Van die geschiedenis, noch van de zoektocht naar een van de laatste schilderijen van Caravaggio zal ik hier iets prijsgeven. Het centrale thema van deze roman is niet die liefdesgeschiedenis, noch die zoektocht. Nee, het centrale thema is het moderne massatoerisme en de gevolgen daarvan voor onze samenleving, meer specifiek voor het Avondland dat, laat dat duidelijk zijn, de boot gemist heeft en uit niets dan verleden bestaat zonder een toekomst te hebben. Recensie door Enno Nuy

Tegen de terreur - Beatrice De Graef

Historica Beatrice de Graaf schreef met Tegen de terreur. Hoe Europa veilig werd na Napoleon daarover een even leerzaam als onthullend boek. Hoewel de auteur ook terrorisme-expert is en in die functie veel in de media geïnterviewd wordt, slaat ‘terreur’ in haar boek niet op islamitische of extreemrechtse aanslagen maar op het spook van de rode terreur die door Europa waarde na de Franse Revolutie én op het imperialisme van Napoleon of het ‘systeem van veroveringen’. Recensie door Leo De Haes

Allah in Europa – Jan Leyers

De scheiding tussen Kerk en Staat is hier quasi onbestaande en, volgens de meeste strekkingen  binnen deze ideologie, zelfs niet toegestaan. Werkelijk elke stap in het sociale, economische of culturele leven  van een moslim wordt bepaald door wat de Koran, en alle daarvan afgeleide voorschriften, opleggen. Ruimte voor interpretatie, laat staan voor kritische bedenkingen – is er nauwelijks. Dat zoiets nefast is voor de creativiteit binnen een gemeenschap moge duidelijk zijn. Recensie door Mark Bienstman.

Is het gedaan met de Verlichting in Europa?

Onlangs gingen de Nederlander Sid Lukkassen en de Vlaming Maarten Boudry met elkaar in debat over de toekomst van ons Avondland. Hieruit bleek een fundamenteel verschillende kijk op de huidige politieke, economische en maatschappelijke ontwikkelingen, een eerder pessimistische visie als een hedendaagse versie van Oswald Spenglers Ondergang van het Avondland enerzijds, en een eerder optimistische visie aansluitend op Karl Poppers geloof in de veerkracht van de liberale democratie en de open samenleving. Beide jonge intellectuelen besloten daarop om deze visies kritisch tegen het daglicht te houden. Het resultaat is geen klassiek woordenspel tussen links en rechts, maar een diepgaande filosofische analyse van de huidige tijdsgeest, een botsing tussen conservatisme en progressisme, een intellectueel debat op het scherp van de snee over het belang van tradities en de noodzaak tot verandering. Deel II.

Europa en het nieuwe nationalisme - H.W. von der Dunk

De meest verstandige zet van Europa is om te streven naar een federatie waarbinnen de nationale staten hun eigen regering hebben. Een federatie zoals die in Duitsland bestaat kan ik me goed voorstellen. Wellicht dat enkele leden van de huidige Unie dan niet meer meedoen, maar dat is misschien alleen maar een voordeel. Maar de Europese kap moet niet te drukkend zijn. Er moet speelruimte zijn voor de leden.

Niet juichen over Italië - Gert Jan Geling

Velen in liberale hoek zullen zich wellicht opgelucht voelen dat Italië geen Eurokritische regering zal krijgen. Anderen zullen de huidige ontwikkelingen zelfs toejuichen. Maar beide gevoelens zijn hier uiterst misplaatst. Juist voor diegene die zichzelf als pro-Europees zien. En al helemaal voor liberaal-democraten. Want de ontwikkelingen die we nu in Italië plaats zien vinden kunnen we kenschetsen als een uiting van wat de Amerikaanse denker Yascha Mounk definieert als ondemocratisch liberalisme.

De economische achteruitgang van Italië wordt in de schoenen gestoken van de politieke en economische elite die door en door corrupt is en alleen aan zijn eigen welzijn heeft gedacht. Maar voor vele Italianen gaat het Europese beleid ook niet vrijuit. Vele kiezers van Lega Nord en Cinque Stelle staan vijandig t.a.v. Europa. De verstikkende budgettaire regels die worden opgelegd aan de lidstaten van de Eurozone worden door deze kiezers als ketens ervaren die de economische heropleving onmogelijk maken.

Is Europa sociaal? - Geert Messiaen

Messiaen is niet blind voor de fouten in de Europese constructie. Hij geeft er zelfs felle kritiek op. In tegenstelling tot populisten die de EU overboord willen gooien, wil hij het echter juist versterken maar dan wel door de klemtoon te verleggen van het louter economische naar het sociale. Een EU die zorgt voor al haar burgers, met goede medische zorgen, behoorlijke pensioenen, sociale bescherming, bestrijding van armoede, steun aan de werklozen, betere arbeidsvoorwaarden, beheersing van de migratie en een leefbaar milieu. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Het Zwart-Wit denken voorbij - Piet Emmer

Een van de heetste hangijzers van dit moment in Nederland is de omgang met het koloniaal- en slavernijverleden. Al jaren woedt er een heetgebakerde discussie over dit onderwerp waarbij de nuance vaak ver te zoeken is. Zowel het kamp dat meer aandacht wenst voor het slavernijverleden als het kamp dat zich verzet tegen teveel aandacht hiervoor hanteren regelmatig een feitenvrije vorm van argumentatie. Piet Emmer probeert in Het Zwart-Wit denken voorbij juist meer op feiten gebaseerde argumenten aan te voeren. Recensie door Gert Jan Geling.

De Republiek der Letteren - Hans Bots

De ingebeelde culturele eenheid van Europa is niet door de voorlopers van de Europese Unie uitgevonden, maar heeft diepe wortels in de intellectuele wereld van de zestiende, zeventiende en achttiende eeuw. En eigenlijk dateert ze nog van veel vroeger. Dankzij de boekdrukkunst konden wetenschappers en schrijvers, veelvuldiger en sneller, over de landsgrenzen heen elkaars ideeën leren kennen. De drukpers werd dus een acceleratiemachine van het intellectuele leven. Recensie door Leo De Haes.

Red Europa - Ulrike Guerot

Ulrike Guerot schreef een fenomenaal boek, waarin zij haar kritiek op de EU onderbouwd formuleert. Maar ze gaat veel verder dan enkel de kritiek en schetst een perspectief waar wij Europese burgers werkelijk iets aan hebben: een daadwerkelijke democratie van en voor burgers waar de schaal van de moderne maatschappij wordt teruggebracht naar autonome regio’s, waar de natiestaten worden afgebroken en waar op basis van het beginsel ‘één persoon, één stem’ een Europese regering wordt gekozen. Recensie door Enno Nuy.

Wij Europeanen - Wim de Wagt

Wim de Wagt brengt een verhaal van sterke politieke figuren die schipperend tussen ideaal en realiteit een betere wereld pogen te realiseren en dan dient men daaronder, in de nasleep van een vernietigende oorlog, vooral te verstaan het bewerkstelligen van een duurzame vrede door een nauwere samenwerking. Voor de Fransen, met als centrale persoonlijkheid Aristide Briand, was dat in de eerste plaats een politieke samenwerking, voor de Duitsers met Gustav Stresemann, een economische. Recensie door Hendrik Vanmassenhove.

Naar een kosmopolitisch liberalisme - Lawrence Vanhove en Maarten De Bousser

Liberalen zijn allang niet meer op de links-rechts as te plaatsen. Ze koppen een soepele arbeidsmarkt, een kordaat veiligheidsbeleid, een streven naar maximale sociale mobiliteit, het omarmen van technologische vooruitgang en een ambitieuze buitenlandpolitiek moeiteloos aan elkaar. Toch klinkt deze noodzakelijke stem vandaag in ons land niet luid genoeg. Meer dan ooit is er nood aan liberaal leiderschap. Zowel op Lokaal, Vlaams, Belgisch en Europees niveau liggen er cruciale jaren in het verschiet.

Kaputt - Curzio Malaparte

Malaparte beschrijft een bezoek aan het joodse getto in Warschau. Als hij zich per ongeluk stoot tegen een jood verontschuldigt hij zich. ‘Prosze Pana’, ‘mijn excuses’, waarop de joden hem verbaasd aankijken omwille van zoveel mededogen. En hij verhaalt over een scène waarbij twee meisjes vechten voor een stukje rauwe aardappel! De Duitsers zien het anders, ze verfoeien de Joodse levenswijze ze ‘so shmutzig’ noemen. Het boek van Malaparte stoelt grotendeels op zijn verbeelding, maar de realiteit was doorgaans erger.

Niet minder maar meer vluchtelingen in de regio opvangen - Gert Jan Geling

Weinig ideeën leiden tot zulke felle reacties in het debat over vluchtelingen en migratie als het idee van ‘opvang in de regio’ (dit betekent: in de buurlanden van het land van herkomst van de vluchtelingen). Dit concept wordt al jaren aangedragen als de enige mogelijke oplossing door diegene die hier in Europa eigenlijk geen vluchtelingen willen, en wordt tegelijkertijd al jarenlang fel bekritiseerd door diegene die van mening zijn dat we vluchtelingen massaal hierheen zouden moeten halen.

De nieuwe politiek van Europa - Luuk Van Middelaar

In De nieuwe politiek van Europa schetst historicus Luuk van Middelaar haarscherp hoe de regelfabriek Europa onder invloed van de recente crises – de euro, de migratie, het failliete Griekenland, de Brexit, de oorlog in Oekraïne, de verkiezing van Donald Trump… – noodgedwongen veranderd is in wat de auteur ‘gebeurtenissenpolitiek’ noemt. Deze nieuwe, veel actievere aanpak verschilt wezenlijk van de dagjespolitiek van de bureaucratische regelgeving in Brussel. Recensie door Leo De Haes.

Botsende beschavingen - Samuel Huntington

Wie de illusie zou koesteren dat de westerse liberale en democratische denkbeelden mondiaal kunnen worden opgelegd moet Botsende Beschavingen lezen. Aan de hand van cijfers en evoluties toont Huntington aan dat conflicten niet op politieke en ideologische basis worden uitgevochten maar wel op culturele, etnische en maatschappelijke gronden. “De illusie van harmonie aan het eind van de Koude Oorlog werd spoedig verstoord door om zich heen grijpende etnische conflicten en ‘etnische zuiveringen’.” Recensie door Dirk Verhofstadt.

Na de kater. Hoe we ons geloof in de EU verliezen - Bart Haeck

Bart Haeck probeert uit te zoeken waarom, zelfs in Vlaanderen, nog zo weinig overblijft van het oorspronkelijk onvoorwaardelijk geloof in het Europees project. Daarvoor gaat hij dieper in op de “politiek politicienne” rond zeven cruciale “kantelmomenten” in de recente geschiedenis van de EU, met name: het dossier Griekenland, de Brexit, het fenomeen van de Poolse loodgieter, de migrantencrisis, het Oosterweeldossier, de houding tegenover de multinationals, en de verweesde boeren. Recensie door Mark Bienstman.

De wereld van gisteren - Stefan Zweig

Stefan Zweig zag met de opkomst van het nazisme zijn droom voor een verenigd Europa ten onder gaan. ‘De meest wezenlijke taak waaraan ik veertig jaar lang alle kracht van mijn overtuiging had gegeven, de vreedzame vereniging van Europa, was te schande gemaakt’. Hij kon het niet langer verdragen en besloot zelfmoord te plegen aus freiem Willen und mit klaren Sinnen. Vooral de joden moesten het de voorbije eeuw ontgelden. ‘Elk recht werd hun ontnomen’, zei Zweig. Hetzelfde dreigt nu te gebeuren met vluchtelingen en asielzoekers

Maakt Europa eindelijk een sociale bocht? - Geert Messiaen

We hebben niet minder, maar juist meer Europa nodig. We hebben Europa nodig, jawel: voor het aanpakken van de vluchtelingencrisis, van de milieu- en klimaatproblemen, voor de handel, voor het bewaken van de mensenrechten, om maar enkele voorbeelden te noemen. De Europese beleidsmakers moeten echter absoluut rekening houden met de verzuchtingen van hun burgers: Europa is er voor zijn inwoners en niet omgekeerd! Met de Commissie Juncker lijkt er toch, zeer voorzichtig, een zekere bocht te komen.