De Cirkel - Dave Eggers

De Cirkel is de hedendaagse versie van 1984 van George Orwell. Toch is er één groot verschil. Zowat alles wat Eggers beschrijft is nu al mogelijk. Vandaar de noodzaak van een kritische tegenbeweging van burgers en politici die opkomen voor onze privacy. Vandaar het belang van de rechtelijke uitspraak met betrekking tot Google over het ‘recht om vergeten te worden’. Vandaar de reden om elke wijziging in de bedrijfspolitiek van Google, Facebook, Twitter en andere sociale media met argwaan te onderzoeken. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De Tweede Helft - Assita Kanko

De tweede helft geeft een rauw maar realistisch beeld van de situatie van de vrouw in onze tijd en die is allesbehalve rooskleurig. Tijd dus voor een nieuwe feministische golf. En dit na de eerste golf waarin vrouwen politieke rechten kregen, de tweede golf waarin vrouwen meer zeggingschap kregen over hun eigen lichaam, en nu een derde golf waarin komaf gemaakt wordt met de politieke, economische, sociale, culturele en religieuze regels en tradities die vrouwen nog steeds onder de knoet houden en behandelen als tweederangsburgers. Recensie door Dirk Verhofstadt. 

Moreel Esperanto - Paul Cliteur

Paul Cliteur maakt heel duidelijk dat de hernieuwde heropleving van de religieuze ethiek het samenleven van mensen met diverse religieuze overtuigingen problematisch, zelfs onmogelijk maakt. Willen we een harmonieuze samenleving waarin iedereen mag denken en zeggen wat men wil dan hebben we nood aan een ‘autonome ethiek’ en een ‘neutrale overheid’. Dan hebben we nood aan een moreel Esperanto als een lichtbaken in deze donkere tijden van religieus fanatisme en onverschillig cultuurrelativisme. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De weg naar radicale verzoening - Montasser AlDe'emeh

‘Ik pleit voor verzoening, niet voor uitdieping van de kloof in onze samenleving, zoals extreemrechts en populisten doen,’ zo besluit AlDe’emeh zijn vlammend betoog, waarin iedere zin een mokerslag vormt. Dat komt ook door de scherpe interviewstijl van Jan Lippens die geen enkel gevoelig onderwerp schuwt. Dit boek zou verplichte lectuur moeten zijn, zeker voor politici, maar evenzeer voor de moslimgemeenschap in ons land. De analyse van AlDe’emeh is bijzonder hard maar terecht. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Kosmopolitisme - Kwame Appiah

Appiah voert de lezer terug naar de vierde eeuw voor Christus, toen Griekse denkers een sceptische houding aannamen ten aanzien van tradities en gebruiken en voor het eerst het ideaalbeeld van de wereldburger opstelden. De essentie van het kosmopolitisme is dat we als mens verplichtingen hebben ten aanzien van anderen, ook diegenen die niet behoren tot onze naaste familie- of vriendenkring. In de loop van de geschiedenis stond het kosmopolitisme recht tegenover het nationalisme en patriottisme. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Atheïstisch Manifest - Herman Philipse

Religie kan moreel besef bij mensen ondersteunen en zelfs versterken maar tegelijk draagt het in zich de kiemen van intolerantie omdat men zich juist baseert op de ‘absolute waarheid’ die onvermijdelijk samengaat met ‘geloven’. Zo ontstaat een ruimte waarbinnen meningen niet meer gezegd kunnen worden omdat ze haaks staan op het geloof. Met kan immers niet uitleggen waarom men gelooft. Philipse verwijst naar Wittgenstein die in zijn Tractatus logicus-philosophicus concludeerde: ‘waarover niet gesproken kan worden, moet men zwijgen’. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Door Spinoza's Lens - Tinneke Beeckman

“In periodes van grote onzekerheid wendt de mens zich des te makkelijker tot het bijgeloof”, schrijft Tinneke Beeckman, en dat klopt. Mensen die geconfronteerd worden met onrust en onzekerheid zijn bereid om zich over te geven aan profeten die simplistische voorstellen hebben en zich keren tegen eenvoudig te onderscheiden vijanden, ook dat zien we vandaag. Zijn afkeer voor bijgeloof verklaart ook de botsing van Spinoza met geïnstitutionaliseerde godsdiensten die de angsten en onzekerheden van mensen capteren en misbruiken. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De echte twintigste eeuw - Anna Achmatova

Op indringende manier schrijft Anna Achmatova over haar jeugd in Sint-Petersburg, haar bijzondere relatie met Aleksandr Blok, en haar vriendschap met Osip en Nadezjda Mandelsjtam. Tegelijk biedt ze een zicht op die hardvochtige twintigste eeuw vol oorlog, revolutie en onderdrukking, vooral in dat deel van de wereld. Na een al bij al gelukkige jeugd moest de dichteres vanaf de jaren twintig strijd leveren met de Sovjetcensuur. Zelf bracht ze het er levend vanaf, maar haar medestanders niet. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Onderworpen - Michel Houellebecq

De Franse schrijver Michel Houellebecq schetst een bijzonder onaangenaam toekomstbeeld van hoe gemakkelijk het bolwerk van vrijheid en Verlichting, de Sorbonne Universiteit, zwicht voor de islam. De roman Onderworpen is een dystopie. Een nachtmerrie. Toch is elk nieuw boek van Houellebecq is een sensatie: wat kan die man schrijven! Maar wat hij schrijft is verontrustend. Je kunt moeilijk sympathie hebben met de seksistische anti-feministische hoofdpersoon François. Recensie door Floris van den Berg.

Het plaatsen van gespecialiseerd eenheden die opgeleid zijn om terroristen te “neutraliseren” is een heel specifieke vorm van situationele preventie die in criminologische vakliteratuur “de afwering”  genoemd wordt. Door gespecialiseerde eenheden (ik laat in het midden of dat politie of leger moet zijn) op terrorismegevoelige settings te plaatsen, zorgen we ervoor dat de kansen aanzienlijk dalen dat terroristische handelingen succesvol ten uitvoer kunnen worden gebracht en zorgen we ervoor dat terroristische handelingen niet voltooid kunnen worden of gestopt tijdens de uitvoering.

Liberales gaat in zomerreces - Claude Nijs

We hervatten de nieuwsbrieven op 6 oktober 2017 en dan houden we ook onze eerste activiteit van het nieuwe werkjaar. Op woensdag 11 oktober hebben we de eer om Nick Clegg, de voormalige leider van de Liberal Democrats en voormalig vice-premier van Groot-Brittannië te mogen verwelkomen. Nick Clegg zal de eerste van een nieuwe reeks lezingen houden. Na Karl Popper en John Rawls wordt de volgende reeks lezingen gehouden in het teken van het werk van John Stuart Mill.

Onderwijs wordt gemaakt door mensen - Ann Brusseel

Onderwijs wordt gemaakt door mensen: door goed opgeleide leerkrachten die vaak bijscholing kunnen volgen en zich op hun kerntaken focussen; door schooldirecteurs met een visie op onderwijs en die in staat zijn met alle ouders te kunnen praten over hun bezorgdheden en vragen. Op die punten zie ik voor beleidsmakers nog uitdagingen. We hebben ontzettend goede leerkrachten en we hebben er die meer steun nodig hebben dan ze vandaag krijgen.       

Het lied van de democratie - Assita Kanko

Alles kan in één woord worden samen­gevat: respect. Respect voor het recht om in veiligheid te leven. Respect voor het recht om dingen te scheppen, op te bouwen, te ontwikkelen en te delen. Respect voor het recht om, los van ons geslacht, tot volle ontplooiing te komen. Niet alleen in de wetteksten, maar op elke hoek van elke straat, in elke school en in elk huis. Respect voor de democratie, niet alleen op papier, in de politieke partijprogramma’s, maar bij de uitoefening van elk mandaat.

Het liberalisme en het migratievraagstuk - Gert Jan Geling

Het migratievraagstuk is een van de grootste uitdagingen waar onze Europese samenlevingen op dit moment voor staan. De ‘vluchtelingencrisis’ is dankzij de Turkije-deal weliswaar tot bedaren gebracht, en de sociale en politieke stabiliteit in Europa is hier weer enigszins mee hersteld, maar het lijkt er eerder op dat we ons in Europa in dit opzicht eerder in het oog van de orkaan bevinden dan dat we ons in veilige wateren bevinden. Om nog niet te spreken over de vele vluchtelingen die zich in onveilige wateren bevinden.

Geld voor je God - Leni Franken

Een goed boek uitgeven is één zaak, dat op het juiste moment doen is een andere. Met dit boek slaagt UPA erin beide goed te combineren. Met dit werk wordt één van de laatste, maar daarom niet minder hardnekkige taboes, in onze tot voor kort sterk verzuilde samenlevingonder de loep genomen. Hoeveel geld, en vooral waarom, wordt er uitgegeven door de overheid aan het “ondersteunen” van religies en levensbeschouwingen? En is het wel de taak van de overheid om die te financieren? Recensie door Mark Bienstman.

1945. Biografie van een jaar - Ian Buruma

1945 van Ian Buruma begint met de euforie na de definitieve nederlaag van de Duitsers en Japanners. Overal ter wereld troffen de geallieerde troepen gewillige vrouwen, ook in Duitsland zelf waar de mannen grotendeels waren verdwenen en een fors vrouwenoverschot was ontstaan. Bovendien was de Duitse man verslagen en daardoor seksueel minder aantrekkelijk voor de naar leven hunkerende vrouw. Niet overal werd de lossere seksuele moraal met enthousiasme ontvangen. Recensie door Enno Nuy.

Mohammed en het ontstaan van de islam - Marcel Hulspas

In de loop van de zesde eeuw begonnen Arabische schrijvers en dichters de ‘oorspronkelijke’ Arabische cultuur te verheerlijken, schrijft Hulspas. ‘De Arabieren, zo zeiden ze, moesten niet hun buren imiteren maar hun eigen gewoonten en gebruiken herontdekken en cultiveren (…) Echte Arabieren streefden naar het oude, zuivere leven in de woestijn.’ Het is in die context dat in de woestijnsteden op het Arabische schiereiland een religieus zelfbewustzijn bloeide. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Bar Bahar - Maysaloun Hamoud

Drie Israëlisch-Palestijnse vrouwen delen een appartement in Tel Aviv. Ze balanceren tussen traditie en modernisme, goed burgerschap en afwijkend gedrag, vrijheid en trouw.  De jonge regisseuse Maysaloun Hamoud maakt hiermee een energiek, goed geacteerd debuut over vrijgevochten vrouwen die voor zichzelf durven opkomen in een van traditie doordrenkt land. Deze film werd met de jongerenprijs bekroond op het laatste festival van San Sebastián. Met Mouna Hawa, Sana Jammelieh en Shaden Kanboura.

In gesprek met Etienne Vermeersch - Dirk Verhofstadt

Vermeersch werd in 2008 uitgeroepen tot meest invloedrijke intellectueel van Vlaanderen, en wie dit boek leest bemerkt al gauw dat dit geen lege bewieroking is. Vermeersch heeft een zeer grote kennis van zaken over een breed scala aan vakgebieden, van natuurwetenschappen tot kennis van literatuur. Hij komt dicht in de buurt van het ideaal van de homo universalis. Vermeersch citeert uit het hoofd in een half dozijn talen. Hij is een intellectuele kosmopoliet, zowel geografisch als temporeel. En hij slaagt erin om tussen al die parate kennis interessante en verrassende verbanden te leggen.

Een sociale overlappende consensus - Johannes Derboven

In een liberale democratie zijn er fundamentele grondrechten waar men niet zomaar aan kan tornen. Hoewel de focus hierbij vaak ligt op de fundamentele vrijheden, zijn sociale rechten ook zeer belangrijk om het draagvlak van de liberale democratie te behouden. Daarom is het belangrijk dat de overlappende consensus niet enkel gaat over onze samenlevingsvorm die gebaseerd is op fundamentele rechten en een neutrale overheid, maar dat het belang van solidariteit en gelijke kansen hierin ook aanwezig is.