Weinig bekend is het verzet dat de Belgische universiteiten pleegden tegen de Duitse bezetters, met die van Leuven als grootste instelling voorop. Historicus Bert Cornelis schreef er een beklijvend boek over: De rector. Een universiteit in het verzet (1940-1944). Hij focust op de moedige houding van de toenmalige Leuvense rector Honoré van Waeyenbergh die weigerde mee te werken met de Duitse bezetters die de eerstejaarsstudenten verplichte arbeid wilde opleggen. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Oude zekerheden verdwijnen, nieuwe machtsverhoudingen ontstaan en traditionele economische modellen worden voortdurend uitgedaagd. De vraag is daarom niet of verandering zal plaatsvinden, maar hoe wij die verandering zullen begeleiden. De grootste uitdaging van deze systeemverandering is immers niet dat technologie sneller evolueert dan vroeger. Zij bestaat erin dat ook mensen zich voortdurend moeten aanpassen aan een werkelijkheid die steeds minder voorspelbaar wordt.
Een ambtenaar van de Dienst vreemdelingenzaken, vertegenwoordiger van de uitvoerende macht, zou een onafhankelijk lid van de rechterlijke macht kunnen opvorderen voor een louter bestuurlijke aangelegenheid. Heel deze constructie is een juridisch gedrocht met onoverkomelijke problemen die raken aan de scheiding van de machten en de rechtsstaat zelf. De uitgewerkte regeling zal hoogst waarschijnlijk de toets van het Grondwettelijk Hof en van de hoven en rechtbanken niet doorstaan.
Een nieuw boek van Florian Illies koop ik onmiddellijk zoals dit boek over de familie Mann die de nazi’s ontvlucht en asiel vindt in onder meer Sanary-sur-Mer aan de Franse zuidkust. Illies beschrijft het jaar 1933. Hij geeft er blijk zijn materie goed te beheersen, hij is zeer goed gedocumenteerd en schrijft helder maar onversierd proza, geen geweldig stilist maar wel een bevlogen schrijver die met distinctie en liefde voor zijn protagonisten hun wederwaardigheden optekent. Recensie door Enno Nuy.
Het publieke debat van ons maatschappelijk engagement – het streven naar duurzame ontwikkeling via onderzoek en onderwijs, én via beleid – werd en wordt vaak gebruikt om niet doortastend op te treden. Vandaar dat we al geruime tijd met de vraag zitten wat het fundamenteel liberaal principe – vaak geciteerd als ‘Mijn vrijheid eindigt waar die van een ander begint.’ – betekent wanneer we het toepassen op ecologische en sociale duurzaamheid, de twee zwakste pijlers van het streven naar duurzame ontwikkeling.
Volgens mij zal AI de geschiedenis van vorige technologische ontwikkelingen kopiëren en twee aspecten vertonen. Zoals eerdere technologische revoluties zal AI-arbeid vervangen. Maar tegelijk zal AI veel nieuwe economische activiteiten creëren, en dus ook nieuwe jobs. AI zal, net als technologische vernieuwingen uit het verleden, dit dubbele effect hebben: sommige jobs zullen verdwijnen, andere zullen ontstaan omdat diezelfde AI tot nieuwe economische activiteiten leidt.
In haar boek Donut economie. Zeven stappen naar een economie voor de 21ste eeuw schetst Raworth de contouren van een nieuwe economische theorie waarin ze de doelstelling van de economie herdefinieert, de economie plaatst in het grotere beeld van onze planeet en haar atmosfeer, kijkt naar de menselijke natuur, de complexe processen probeert te doorgronden, zich richt op herverdeling en een regeneratieve economie, en waarin ze eeuwige economische groei niet meer centraal stelt. Recensie door Enno Nuy.
In plaats van zich afzijdig te houden terwijl Trump opnieuw een handelsoorlog met Canada voert, moeten Europese leiders erkennen dat zij de volgende kunnen zijn. Net als Canada is de Europese Unie een middelgrote macht waarvan de toekomstige welvaart en veiligheid afhangen van solidariteit met economische gelijken. Als grootste van de middelgrote mogendheden heeft de EU het meest te winnen bij nauwere samenwerking met een breed scala aan partners; ze zou zelfs de spil kunnen zijn van overlappende "coalities van bereidwilligen".
Mijn uitgangspunt is eenvoudig. Ik geloof niet in de volmaakte mens, evenmin als ik geloof dat een mens voorgoed verloren is. Ik geloof dat ieder mens kan groeien. Dat is de meest fundamentele overtuiging waarop dit document steunt: een mens is immers nooit af. Gedurende zijn hele leven leert hij. Hij vergist zich. Hij ontdekt nieuwe inzichten. Hij ontmoet mensen die anders denken dan hijzelf. Juist daarin schuilt de rijkdom van het mens-zijn. Wie meent dat hij de volledige waarheid bezit, houdt op te leren.
Markus Gabriel verwerpt het kapitalisme niet voor zover het ten goede komt aan morele vooruitgang. Het kapitalisme doorbrak ooit het feodalisme met zijn privileges voor koning, adel en kerk. Maar het had ook veel gebreken. Gabriel verdedigt een uitgesproken ‘ethisch kapitalisme’ en een ‘ecosociaal liberalisme’ en keert zich radicaal tegen de roofkapitalisten die zich verrijken, zonder medeleven voor hun medemensen, de toekomstige generaties en het leven in al zijn vormen. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Met de opkomst van AI-innovaties, cryptomiljonairs die staatsvrije enclaves oprichten en techbedrijven die nieuwe afhankelijkheden scheppen, blijft de spanning tussen autonomie en solidariteit het centrale vraagstuk. De toekomst zal uitwijzen of we erin slagen om vrijheid en solidariteit niet als tegengestelden te zien, maar als elkaar versterkende krachten in een open samenleving. De toekomst is aan samenlevingen die niet kiezen tussen “ik” of “wij”, maar die beide nodig hebben om vooruit te komen.
Volgend jaar bestaat onze denktank een kwarteeuw. In een wereld met illiberale tendensen zijn de waarden die we verdedigen relevanter dan ooit. Ook de komende jaren strijden we voor een complexloos liberalisme. Met inhoudelijke ideologische impulsen drukken we onze stempel op het Vlaamse liberalisme. Thought leadership mag geen hobby zijn, het moet de kern vormen van politiek-filosofisch handelen. Daar hebben we u allen bij nodig.
Liberales is in zomerreces. We wensen jullie fijne zomerdagen en zijn er terug in september.
250 jaar geleden verscheen De welvaart van landen van Adam Smith. Zijn ideeën blijven brandend actueel. Met de opkomst van extreemlinkse, extreemrechtse en nationalistische partijen, is er weer een hang naar protectionisme. Het nastreven van ‘America First’ en ‘MAGA’, de Brexit en het ‘eigen volk eerst’, gaat ten koste van de wereldwijde welvaart. Liberalen kunnen er inspiratie in opdoen om komaf maken met de vele zinloze subsidies en taksen die het vrij initiatief belemmeren. Recensie door Dirk Verhofstadt.
De republiek van 1776 was nooit bedoeld als vehikel voor één man of één beweging. Ze was een waarschuwing tegen elke vorm van geconcentreerde macht — of die nu van een koning, meerderheid of charismatische leider komt. Op deze 250ste verjaardag is de vraag niet of de stichters feilloos waren. Ze waren het niet. De cruciale vraag is of wij nog geloven in het ingenieuze wantrouwen dat zij in de instituties van de republiek inbouwden. Dat wantrouwen is geen zwakte. Integendeel. Het is de conditio sine qua non van de liberale democratie.
Een democratie houdt niet op wanneer een meerderheid iets wegstemt. Ze begint opnieuw waar mensen zich organiseren, elkaar vinden en het politieke terug in handen nemen. Misschien ligt precies daar de toekomst van onze lokale democratie. Niet in gemeenteraadsleden die automatisch de logica van hun partij volgen, maar in burgers en organisaties die verkozen mandatarissen opnieuw dwingen hun eigen politieke oordeel te gebruiken. Zodat de gemeenteraad opnieuw een gemeenteraad wordt.
Job is een meesterwerk waarin je telkens nieuwe fijnzinnigheden ontdekt. Roth kleurt zijn tekst zoals de miniaturisten vroeger een tekst tot leven wekten. Met korte, heldere zinnen en sterke beelden weet hij diep in zijn personages te dringen. De pijn en het lijden van de familie Singer worden zelfs na bijna honderd jaar en in een heel andere maatschappelijke context, herkenbaar getekend. Zo kan je niet anders dan meevoelen met de ouders. Hun vertwijfeling groeit in het boek tot Roth als apotheose het wonder aanbiedt. Recensie door Paul Van Aelst.
Het lange hoofdstuk over de zin van het leven roept bij mij de vraag op: wat is de zin van mijn bespreking? Deze essayistische boekbespreking is te lang en te meanderend om als boekbespreking te dienen. Puur vanuit academisch perspectief, is dit tijdverspilling. Ten eerste omdat het onderwerp te breed is. Ten tweede omdat het niet gepubliceerd is in een peer reviewed journal. Ik voel veel voor Cheval: mijn niet gelezen en onzichtbare oeuvre van boeken en essays is wat mijn leven zin geeft, omdat ik er plezier uit put.
Wanneer Poetin volhoudt dat Oekraïne op de rand van de nederlaag staat, probeert hij waarschijnlijk het publiek te manipuleren, maar hij zou het ook, in ieder geval gedeeltelijk, kunnen geloven. Dit is de klassieke valkuil van autocraten. Wanneer de macht gecentraliseerd is en afwijkende meningen worden onderdrukt, groeit de kloof tussen de perceptie van de dictator van de werkelijkheid en de situatie ter plaatse. Dit leidt tot onvoorspelbare en vaak rampzalige beslissingen – zoals het voortzetten van een oorlog die je niet kunt winnen en je niet kunt veroorloven.
In zijn nieuwste boek Make Democracy Great Again onderzoekt de Belgische opiniemaker, columnist en activist Dominique Willaert waarom grote groepen mensen zich afkeren van de politiek, open staan voor meer autoritaire ideeën en politici, en hun hun stem geven aan extreme partijen. Zijn eerste stap is luisteren naar de mensen die voor extreme partijen en figuren stemmen om zo de oorzaken van hun aantrekkingskracht te begrijpen. En dit is zijn volgende stap: een ambitieuze oproep tot frontvorming van alle democratische krachten. Recensie door Dirk Verhofstadt.
