De federale regering trekt 80 miljoen euro uit om hogere energieprijzen te compenseren. Dit wordt verkocht als steun “voor de werkenden”, terwijl dat de lading niet dekt. Het gaat in werkelijkheid om steun voor wie fossiele brandstoffen gebruikt, betaald met algemene middelen. Wie weinig rijdt, met het openbaar vervoer gaat, dicht bij het werk woont of al inspanningen deed om minder afhankelijk te zijn van fossiele energie, betaalt dus mee voor wie dat niet deed.
Erfgoed van Europa is een boek dat gelezen moet worden. De boodschap — dat de islamitische en Europese beschaving diep in elkaar geworteld zijn en dat het publieke debat daarover gevaarlijk simplistisch is — is urgenter dan ooit. In een klimaat waarin historisch nationalisme en cultureel chauvinisme terrein winnen, biedt Drayson een noodzakelijke correctie. Het boek is het meest overtuigend als cultuurhistorisch essay en politiek pleidooi, maar wetenschappelijk schiet het tekort. Recensie door Siebo M. H. Janssen.
Szczepan Twardoch is een razend interessante schrijver. Deemoed is een prachtig, adembenemend boek dat je kunt lezen als een historische maar ook als een avonturenroman. Twardoch heeft wonderlijke en gedenkwaardige karakters geïntroduceerd die met elkaar een fascinerend tableau vivant bieden. Vergelijkbaar met Radetzkymars van Joseph Roth of Leven en lot van Vasili Grossman of De strijd om sergeant Grisja van Arnold Zweig. Recensie door Enno Nuy.
De klemtoon van Holocaustoverlevende Viktor Frankls op zingeving spreekt me aan. Ze situeert zich in de humanistische en existentialistische filosofische traditie. Er bestaat niet zoiets als dé zin van hét leven, maar dat betekent niet dat het onmogelijk is om een zinvol leven te leiden. Dit inzicht klinkt eenvoudig, maar de praktische omzetting ervan is voor velen bijzonder moeilijk. Dat heeft soms dramatische gevolgen, van zelfdoding tot schietpartijen.
Het boek van Griet Vandermassen levert een intellectueel prikkelende bijdrage aan een eeuwenoude kwestie die vandaag ontaard is een verhit debat, waar ideologie de plaats ingenomen heeft van de vroegere religieuze moraal. Zij combineert haar eigen blik met wetenschappelijke ambitie, en polemische scherpte met humor en empathie voor beide seksen. De lezer hoeft het niet altijd met haar eens te zijn, maar wordt uitgenodigd om eigen meningen kritisch te bevragen. In deze gepolariseerde tijden is dat een verademing. Recensie door Paul Verhaeghe.
Joseph Roth had een grondige afkeer van het nationalisme dat Europa in zijn greep had en onderkende al vroeg de gevaren van het fascisme en van de opkomende nazi-beweging. In zijn boek Rebellie, beschrijft hij het lot van Andreas Pul die tijdens de Eerste Wereldoorlog een been kwijtraakte. Hij is trots op zijn regering tot hij bij een benaal voorval in de gevangenis belandt en hij de almacht van het extreemrechtse machtssysteem ervaart. In 1933 ontvluchtte Joseph Roth nazi-Duitsland waar zijn boeken verboden werden. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Het individualisme stond bij John Stuart Mill centraal. Daarmee kan zijn gedachtegoed niet worden gekaapt door ideologieën die het individu ondergeschikt maakten (en maken) aan een collectief, een gemeenschap, een volk, een ras, een natie, een geloof, een traditie, een absolute vrije markt. Daarmee staat hij niet alleen lijnrecht tegen conservatieven en nationalisten, maar ook tegenover socialisten en libertariërs. Mill was een liberaal in de echte zin van het woord. Recensie door Dirk Verhofstadt.
De interne markt is nog verre van eengemaakt. Er zijn allerhande obstakels die het moeilijk maken voor bedrijven van het ene land om goederen en diensten aan te bieden in het andere land. Europese start-ups kunnen daarom moeilijk groeien, zoals ze dat wel kunnen in de VS en China. Hetzelfde geldt voor de kapitaalmarkten in de EU. Die zijn ook niet eengemaakt, en dat belemmert ook de groeimogelijkheden van start-ups. Een echte interne markt en een eengemaakte kapitaalmarkt maken schaalvergroting voor de Europese bedrijven mogelijk.
De juiste vraag is niet waarom autocratieën ontstaan, maar juist het tegenovergestelde: waarom proberen mensen, ondanks alle obstakels, tegenslagen en mislukkingen, steeds weer liberale democratieën op te bouwen, te behouden en te herstellen? Het Hongaarse voorbeeld lijkt eens te meer aan te tonen dat grote groepen mensen autoritair bestuur na verloop van tijd verstikkend vinden. Ze vinden het ondraaglijk om niet als individuen, maar als leden van vijandige rivaliserende groepen te worden behandeld.
Haffner is glashelder en gaat recht op zijn doel af. Zijn analyses snijden hout, je denkt onmiddellijk: verdomd, hij heeft gelijk, zo steekt het in elkaar. Hij psychologiseert nergens en als iets zwart is noemt hij het zwart, is iets blauw dan noemt hij het blauw. Dit is ook wat ik mij van de eerste lezing herinner en het was geen opgave dit boek nog eens te leven, alleen al omdat tussen 1980 en nu mijn Holocaust- en Hitler-bibliotheek enorm is gegroeid. Recensie door Enno Nuy.
Voor mij is een onderscheid tussen afzonderlijke zeeën nauwelijks relevant want ze zijn alle even ondoorgrondelijk als ongenaakbaar, even intimiderend als fascinerend, even gewelddadig als beangstigend. Een groot deel van mijn bibliotheek gaat over de zee, haar bewoners en hen die haar trachten te doorgronden of te beheersen. En toen ik dit Thalassa van classicus en historicus Fik Meijer zag, kon ik het onmogelijk laten liggen. Hij doet in dit boek verslag van een afscheidsreis rond de Middellandse Zee. Recensie door Enno Nuy.
Tom Van Grieken en zijn Europese extreemrechtse acolieten gedragen zich als apostelen van de Amerikaanse president die zichzelf de Messias waant. De houding van Trump, maar ook die van Orbán, is een steentje in de schoenen van extreemrechtse politici. Alle democraten moeten blijven wijzen op de innige band van extreemrechts met autoritaire leiders en ideeën, tot het steentje uitgroeit tot een forse molensteen die om hun nekken hangt en ze electoraal van de kaart veegt.
De huidige teleurstelling in Orbán biedt een zeldzame kans. Binnenlandse en internationale experts kunnen de nieuwe regering helpen om concrete verbeteringen te realiseren, zoals beter onderwijs, betrouwbaardere gezondheidszorg en een minder corrupte overheid. Maar liberaal-progressieven moeten niet verwachten dat deze verbeteringen voor zichzelf spreken. Ze moeten juist duidelijk worden verdedigd als het resultaat van een open samenleving – een samenleving die niet alleen effectief bestuur levert, maar ook bijdraagt aan waardigheid en sociale samenhang.
Sebald is een intellectueel, getuige zijn boeken waarin steevast en altijd de Holocaust op een of andere manier een rol in speelt, maar ze zijn stuk voor stuk fascinerend en de verbeelding tartend. Hij heeft, zo lijkt mij, altijd een problematische verhouding tot zijn vaderland en zijn landgenoten gekend. Hij schaamde zich voor de geschiedenis van Duitsland en meende dat met name zijn kunstbroeders in de literatuur zich te weinig lieten horen. Of dat laatste helemaal terecht is vind ik lastig te beoordelen. Recensie door Enno Nuy.
Orbáns nederlaag, net als de nederlaag van de Poolse PiS drie jaar geleden, betekent niet het einde van het illiberalisme. De structurele omstandigheden die de opkomst ervan voedden – economische onzekerheid, maatschappelijke fragmentatie en politiek wantrouwen – blijven in veel democratieën bestaan. Maar Orbáns val ondermijnt wél het gevoel van onvermijdelijkheid dat de wereldwijde verschuiving weg van de liberale democratie omringde.
In dit tweede deel bespreekt Dirk Verhofstadt met Johan Braeckman de oorsprong van taal, de oorzaken van geweld, de maakbaarheid van de mens, het al dan niet bestaan van een vrije wil, en de vraag naar de zin en betekenis van het leven. De boekvoorstelling vindt plaats op donderdag 21 mei 2026 om 20 uur (deuren open om 19u30) in zaal Liberas, Kramersplein 23 te 9000 Gent. De inkom is gratis, maar inschrijven is wel verplicht op verhofstadt.dirk@telenet.be.
De verwijdering van populisten uit de macht biedt kansen, maar ook met heel wat moeilijkheden. Als de Hongaarse verkiezingen de weg vrijmaken voor een democratische transitie, zal de nieuwe regering te maken krijgen met een reeks structurele problemen, evenals druk van Orbáns machtige aanhangers in Rusland en de Verenigde Staten. Maar met de juiste steun van externe actoren en de bereidheid om moedig op te treden, is een post-extreemrechtse toekomst mogelijk.
In de Sovjet-Unie werden vrouwen verwelkomd op de arbeidsmarkt als schrijvers, wetenschappers, acteurs, ingenieurs – noem maar op. Tegenwoordig worden meisjes in Rusland aangemoedigd om al op de middelbare school kinderen te krijgen, deels om de catastrofale demografische achteruitgang van Rusland, die door de oorlog in Oekraïne is versneld, tegen te gaan. Het is alsof de emancipatie van vrouwen (een zaak waaraan Rusland heeft bijgedragen) nooit heeft plaatsgevonden.
Of AI een motor voor wereldwijde productiviteitsgroei wordt, hangt niet alleen af van het tempo en de richting van innovatie, maar ook van hoe effectief landen wereldwijd hun instellingen, arbeidsmarkten en productiesystemen aanpassen om de kansen die de technologie biedt te benutten. De "AI-race" zal niet alleen gewonnen worden door degenen die doorbraken realiseren in Silicon Valley of Hangzhou, maar ook – en misschien nog wel meer – door degenen die ze het meest effectief toepassen.
We mogen vluchtelingen niet beschouwen als opportunisten maar als dragers van een onpeilbaar leed. Dat beschrijft de Duitse schrijver W.G. Sebald in zijn boek De Emigrés. Daarin heeft hij het over de honderdduizenden Joden in Duitsland en Oostenrijk die naar Zwitserland, Frankrijk, België, Nederland, Engeland of de Verenigde Staten trokken. Velen onder hen sloegen op de vlucht voor het nazisme dat in 1933 aan de macht kwam. Ze zochten een veilige plek voor henzelf en hun kinderen. Recensie door Dirk Verhofstadt.
