Liberales is in zomerreces. We wensen jullie fijne zomerdagen en zijn er terug in september.
De welvaart van landen - Adam Smith
250 jaar geleden verscheen De welvaart van landen van Adam Smith. Zijn ideeën blijven brandend actueel. Met de opkomst van extreemlinkse, extreemrechtse en nationalistische partijen, is er weer een hang naar protectionisme. Het nastreven van ‘America First’ en ‘MAGA’, de Brexit en het ‘eigen volk eerst’, gaat ten koste van de wereldwijde welvaart. Liberalen kunnen er inspiratie in opdoen om komaf maken met de vele zinloze subsidies en taksen die het vrij initiatief belemmeren. Recensie door Dirk Verhofstadt.
De republiek van 1776 was nooit bedoeld als vehikel voor één man – Dirk Diels
De republiek van 1776 was nooit bedoeld als vehikel voor één man of één beweging. Ze was een waarschuwing tegen elke vorm van geconcentreerde macht — of die nu van een koning, meerderheid of charismatische leider komt. Op deze 250ste verjaardag is de vraag niet of de stichters feilloos waren. Ze waren het niet. De cruciale vraag is of wij nog geloven in het ingenieuze wantrouwen dat zij in de instituties van de republiek inbouwden. Dat wantrouwen is geen zwakte. Integendeel. Het is de conditio sine qua non van de liberale democratie.
Wanneer een gemeenteraad ophoudt gemeenteraad te zijn – Eva Vanhoorne
Een democratie houdt niet op wanneer een meerderheid iets wegstemt. Ze begint opnieuw waar mensen zich organiseren, elkaar vinden en het politieke terug in handen nemen. Misschien ligt precies daar de toekomst van onze lokale democratie. Niet in gemeenteraadsleden die automatisch de logica van hun partij volgen, maar in burgers en organisaties die verkozen mandatarissen opnieuw dwingen hun eigen politieke oordeel te gebruiken. Zodat de gemeenteraad opnieuw een gemeenteraad wordt.
Job – Joseph Roth
Job is een meesterwerk waarin je telkens nieuwe fijnzinnigheden ontdekt. Roth kleurt zijn tekst zoals de miniaturisten vroeger een tekst tot leven wekten. Met korte, heldere zinnen en sterke beelden weet hij diep in zijn personages te dringen. De pijn en het lijden van de familie Singer worden zelfs na bijna honderd jaar en in een heel andere maatschappelijke context, herkenbaar getekend. Zo kan je niet anders dan meevoelen met de ouders. Hun vertwijfeling groeit in het boek tot Roth als apotheose het wonder aanbiedt. Recensie door Paul Van Aelst.
Het verdriet van menselijkheid - Floris van den Berg
Het lange hoofdstuk over de zin van het leven roept bij mij de vraag op: wat is de zin van mijn bespreking? Deze essayistische boekbespreking is te lang en te meanderend om als boekbespreking te dienen. Puur vanuit academisch perspectief, is dit tijdverspilling. Ten eerste omdat het onderwerp te breed is. Ten tweede omdat het niet gepubliceerd is in een peer reviewed journal. Ik voel veel voor Cheval: mijn niet gelezen en onzichtbare oeuvre van boeken en essays is wat mijn leven zin geeft, omdat ik er plezier uit put.
Het tij keert zich tegen Rusland – Sergei Guriev
Wanneer Poetin volhoudt dat Oekraïne op de rand van de nederlaag staat, probeert hij waarschijnlijk het publiek te manipuleren, maar hij zou het ook, in ieder geval gedeeltelijk, kunnen geloven. Dit is de klassieke valkuil van autocraten. Wanneer de macht gecentraliseerd is en afwijkende meningen worden onderdrukt, groeit de kloof tussen de perceptie van de dictator van de werkelijkheid en de situatie ter plaatse. Dit leidt tot onvoorspelbare en vaak rampzalige beslissingen – zoals het voortzetten van een oorlog die je niet kunt winnen en je niet kunt veroorloven.
Make Democracy Great Again – Dominique Willaert
In zijn nieuwste boek Make Democracy Great Again onderzoekt de Belgische opiniemaker, columnist en activist Dominique Willaert waarom grote groepen mensen zich afkeren van de politiek, open staan voor meer autoritaire ideeën en politici, en hun hun stem geven aan extreme partijen. Zijn eerste stap is luisteren naar de mensen die voor extreme partijen en figuren stemmen om zo de oorzaken van hun aantrekkingskracht te begrijpen. En dit is zijn volgende stap: een ambitieuze oproep tot frontvorming van alle democratische krachten. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Het mysterie van de tijd – Carlo Rovelli
Voor wie niet is ingewijd in de natuurkunde, en dat geldt zeer beslist voor mij, is dit geen eenvoudige kost maar als je geconcentreerd leest, laat Rovelli je een fascinerende wereld zien, ook de wereld waarin wij leven maar zo anders dan we gewend zijn. En dan wordt het ondanks de hoge mate van abstractie en de gecompliceerdheid van deze materie toch een schitterende leeservaring! Recensie door Enno Nuy.
De mythe van de wereldwijde chaos – Zaki Laïdi
De chaotische diplomatie tussen de regering van president Donald Trump en Iran levert nog meer bewijs dat de wereldpolitiek onbegrijpelijk is geworden. Maar als je een stapje terug doet, zie je dat alle grote conflicten van vandaag de dag deel uitmaken van één geheel, en dat er ondanks de schijnbare entropie een krachtige logica van aanpassing en veerkracht aan het werk is. De vier grootste brandhaarden van dit moment vloeien voort uit historische processen die ze grotendeels voorspelbaar maakten.
Le courage de la nuance – Jean Birnbaum
Aan de hand van het werk en het leven van denkers als Albert Camus, Georges Bernanos, Raymond Aaron, Hannah Arendt, George Orwell, en anderen houdt Jean Birnbaum in dit essay een warm pleidooi voor het beoefenen van nuance in het publieke debat. Minder polarisering, meer nuancering dus. Het was ook een van de lievelingsboeken van wijlen Caroline Pauwels.Recensie door Michel De Wolf.
Met Taliban-moordenaars doe je geen zaken - Dirk Verhofstadt
Maxime Prévot en Anneleen Van Bossuyt kunnen best nog eens deze Bijbelpassage lezen: “Behandel anderen steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen”. Want terwijl ons land toestaat dat hier vijf mannen komen onderhandelen over deportaties van Afghanen naar hun land van herkomst – waarmee ze de facto het Taliban-regime legitimeren – stuurt onze FOD Buitenlandse Zaken een formeel negatief reisadvies voor Afghanistan. Met Taliban-moordenaars doe je geen zaken. Wie dat toch doet, werkt mee met een middeleeuws terreurregime.
De betekenis van een beperkte overheid, toen en nu – Jeffrey Frankel
Trumps grillige besluitvorming, roekeloze uitgaven, willekeurige ontslagen van overheidspersoneel en incompetente economische politiek hebben het welzijn geschaad. Zijn flagrante schendingen van wetten, akkoorden en normen – vaak voor eigen verrijking – maken het nog erger. Trump heeft de meest fundamentele principes van Amerika ondermijnd, zoals een eerlijk proces en gelijkheid voor de wet. Men kan enkel hopen dat de 250e verjaardag van de Onafhankelijkheidsverklaring de Amerikanen zal herinneren aan het belang van deze principes.
Een zoektocht naar menselijkheid Deel 2 - Dirk Verhofstadt in gesprek met Johan Braeckman
Johan Braeckman is behalve een evolutionist, een humanistisch ingestelde persoon, wat we in zijn boeken terugvinden. Hij is een uitstekende verteller, zodat er afwisseling is tussen feiten en begeleidende verhalen. Herhalingen zijn onvermijdbaar, want de hoofdstukken belichten allemaal een aspect van hetzelfde verschijnsel “mens”. Het is geen boek dat je in één ruk uitleest, maar het is zeer toegankelijke lectuur voor iedereen die geïnteresseerd is in de zoektocht naar menselijkheid. Recensie door Gerda Sterk.
Het terugdraaien van de Brexit is de beste hoop voor progressieven – Anatole Kaletsky
Progressieve en internationalistische kiezers in het Verenigd Koninkrijk zijn momenteel verdeeld over Labour, de Groenen en de Liberaal-Democraten. Aangezien 83% van de Labour-kiezers, 84% van de Liberaal-Democraten en 82% van de Groenen aangeeft de Brexit ongedaan te willen maken, is Europa het enige plausibele thema dat een meerderheid van de Britse kiezers zou kunnen aanzetten tot ‘tactisch stemmen’: door in elk kiesdistrict de pro-Europese kandidaat te steunen die de beste kans maakt om de Tories en Reform te verslaan.
Een paard van Troje of een Fata Morgana? – Enno Nuy
Een cordon sanitaire is een stuk gereedschap dat politieke partijen kunnen hanteren om ongewenste coalities te vermijden. In andere situaties is zo’n cordon een bij voorbaat mislukte poging om onwelgevallig gedachtegoed buiten de deur te houden. Niet doen dus. Ik zou zeggen, laat die discussie maar plaatsvinden. Zo’n burgerinitiatief als de Save Europe Act is de lakmoesproef voor de vraag of we onszelf nog een beschaving mogen noemen.
God is niet weg in Amerika, maar Amerika laat zich niet bekeren – Alain Vannieuwenburg
Een kleine maar zeer invloedrijke christelijke beweging, de New Apostolic Reformation (NAR), staat achter Trumps politieke succes. Ze hielp hem winnen in 2016 en 2024, was blijkbaar ook betrokken bij de bestorming van het Capitool en schreef mee aan Project 2025. Figuren als JD Vance en Pete Hegseth zijn schatplichtig aan haar ideeën. Deze beweging is gevaarlijker dan ze lijkt, ze raakt het leven van gewone mensen ook als die er nog nooit van gehoord hebben.
De onschendbaarheid van de woning is een fundamenteel grondrecht – Eva Vanhoorne
De onschendbaarheid van de woning behoort tot de oudste en meest fundamentele waarborgen van de democratische rechtsstaat. Net omdat een woning de plaats is waar mensen zich veilig en beschermd moeten kunnen voelen, heeft men altijd erkend dat de overheid daar slechts onder zeer strikte voorwaarden mag binnendringen. Dit debat gaat over meer gaat dan migratie alleen. Het gaat over de vraag hoever een overheid mag gaan in de privésfeer van mensen. Het gaat over de grenzen van staatsmacht.
De liberale uitdaging van de eenentwintigste eeuw – Ivan Vandermeersch
De liberale uitdaging van de eenentwintigste eeuw bestaat er niet in om te kiezen tussen paternalisme en laissez-faire. Zij bestaat erin een samenleving te bouwen waarin mensen voldoende vrijheid krijgen om hun eigen leven vorm te geven, en voldoende vorming, kansen en verantwoordelijkheid om dat ook daadwerkelijk te kunnen doen. Vrijheid, verantwoordelijkheid en gelijkwaardigheid vormen daarbij geen tegenstellingen. Zij versterken elkaar.
Het gezicht van de oorlog – Martha Gellhorn
Een van de meest indringende reportages betreft de bevrijding van het concentratiekamp van Dachau, waar Martha Gellhorn de gruwelijke realiteit van de Duitse kampen met eigen ogen ziet. Ze legt daar duidelijk getuigenis van af. Na deze hoofdmoot over de Tweede Wereldoorlog volgt nog een reportage vanuit Java, waar een van de eerste oorlogen tegen de kolonisatoren (hier Nederlanders) plaats vindt. Verder volgt nog een verslag over het Neurenberg-proces en een internationale vredesconferentie in Parijs na de oorlog. Recensie door Fons Mariën.