Eerst bang voor betogers, dan bang om te betogen – Eva Vanhoorne

Eerst worden mensen bang gemaakt voor betogers. Vervolgens worden ze bang om zélf nog te gaan betogen. Want wie wil het risico lopen zelf opgepakt of gewond te raken? En zo hoef je het recht op protest niet eens officieel te verbieden. Als genoeg mensen uit angst thuisblijven, is het al uitgehold. En precies zo krijgt sluipend autoritarisme vrij spel. Niet met één grote ingreep, maar door een stapsgewijze normalisering. Doordat we bij praktijken die we vroeger nog onaanvaardbaar vonden, steeds minder vragen stellen.

Michael Walzer over de grenzen van een rechtvaardige oorlog – Dirk Diels

Morgen zijn er verkiezingen in Israël. De Joodse filosoof Michael Walzer verheft intussen zijn stem en maakt een onderscheid tussen twee fasen, of zelfs tussen "twee oorlogen": een aanvankelijk gerechtvaardigde strijd tegen Hamas en een latere campagne die volgens hem steeds meer in het teken kwam te staan van de controle over Gaza en de verdrijving van Palestijnen. Volgens sommige waarnemers raakt die evolutie aan wat zij omschrijven als etnische zuivering.

Dit is AI. De valse belofte van kunstmatige intelligentie – Ilyaz Nasrullah

Nasrullah ontkracht vakkundig de vele mythes die aan de basis liggen van ons denken over kunstmatige intelligentie. Zo beweert hij dat AI niet intelligent, objectief, empathisch of creatief is en niet autonoom handelt. Ook heeft AI geen begrip, wil of intentie en genereert het geen productiviteitswinst. Volgens hem zijn deze valse aannames ontstaan door het taalgebruik van commerciële AI-bedrijven en zijn ze een gevolg van de foute wijze waarop AI door diezelfde bedrijven wordt vermarkt. Recensie door Marc De Bock

Publieke investeringen zijn fiscaal verantwoord – Mariana Mazzucato

Het schrappen van uitgaven die groei ondersteunen, kan niet alleen op korte termijn voor ontberingen zorgen; het kan ook de economie verzwakken, waardoor het in de toekomst juist moeilijker wordt om de schuld te verlagen. Het begrotingsbeleid van overheden moet worden beoordeeld op de vraag of het het vermogen van de economie versterkt om op de lange termijn aan publieke verplichtingen te voldoen. Overheden die volhouden dat er geen alternatief is voor bezuinigingen tasten het vertrouwen aan en laten het veld over aan uiterst rechtse populisten.

Een generatieconflict in de straten van Parijs - Jonathan Levy

Oudere generaties bekleden veel van de functies waarmee formele macht wordt uitgeoefend. Tot nu toe hebben de scholieren en studenten hun eisen niet expliciet tegen de oudere generaties gericht. Maar als deze protesten blijvende betekenis moeten krijgen, dan zal dat zijn omdat ze de voorbode waren van een nieuwe politiek waarin jongeren meer zeggenschap eisen over de omstandigheden die bepalend zijn voor hun toekomstperspectieven en die van de planeet.

Niet de belastingbetaler verdient een dieet, de overheid wel – Rudy Aernoudt

Fiscale achterpoortjes sluiten? Graag. Arbeid en andere inkomens coherenter belasten? Zeker. Maar fiscale vereenvoudiging mag geen alibi worden om een te dure overheid buiten schot te houden. België heeft geen recht op een eeuwig stijgende factuur voor zijn belastingbetalers. Het heeft een plicht om zijn ambities met zijn middelen te verzoenen. De verkeerde diagnose, professor, is niet dat de overheid te weinig krijgt. Het is dat we haar omvang blijven verwarren met haar waarde.

What Happened to Liberal Democracy? – Daron Acemoglu

Acemoglu stelt de juiste vraag: kan een liberale democratie standhouden wanneer een groeiend deel van haar burgers vrijheid ervaart als het privilege van anderen? Waarschijnlijk niet. Democratie blijft alleen geloofwaardig wanneer ze toont dat macht kan worden begrensd, dat vooruitgang gedeeld wordt en dat verschil niet wordt weggezet als bedreiging maar gezien als onderdeel van het politieke leven. Ze is geen erfenis die men bewaart, maar een belofte die telkens opnieuw moet worden waargemaakt. Recensie door Dirk Diels.

De regering gaat uit van een verkeerde diagnose – Paul De Grauwe

Hoe geraken we uit de begrotingsperikelen? Eerst moet het probleem herkend worden, in plaats van uit te gaan van een verkeerde diagnose. En dan moeten diegenen die in deze coalitie invloed uitoefenen de moed hebben om de inkomsten op te krikken door het sluiten van de vele ontwijkingsmanoeuvres die het gevolg zijn van de fiscale bevoordeling van de eigenaars van kapitaal. Verminderingen van de vennootschapsbelasting hebben immers prikkels losgeweekt om van die lage belastingen te profiteren.

De voorgestelde regeling blijft een juridisch gedrocht – Henri Heimans

Tot mijn grote verbazing stel ik vast dat het wetsontwerp over de woonstbetredingen inmiddels ook in tweede lezing door de Kamercommissie werd goedgekeurd. De vele juridische bezwaren die tijdens de parlementaire behandeling naar voren kwamen, lijken weinig indruk te hebben gemaakt. Nochtans gaat het hier niet om juridisch geneuzel, maar om basisprincipes van onze rechtsstaat. De minister van Asiel en Migratie heeft in de Kamercommissie alle rechtsstatelijke bezwaren ontweken.

Adélaide Hautval, een geweten in de kampen – Dirk Diels

De artse Adélaide Hautval weigerde deel te nemen aan medische misdaden in Auschwitz en Ravensbrück. Haar consequente menselijkheid onder extreme druk maakten haar tot een unieke figuur. Wat haar zo treffend maakte, was de eenvoud van haar verzet. Ze zocht geen heroïek; ze handelde vanuit een vanzelfsprekende ethiek. Haar leven raakte aan de filosofie van Emmanuel Levinas, voor wie ethiek niet begint bij abstracte principes, maar bij de onmiddellijke ontmoeting met het kwetsbare gelaat van de ander. Tekst van Dirk Diels.

Hand van hoop. Pleidooi voor een hernieuwd pacificisme – Alicja Gescinska

We zijn in Europa verwend geraakt door 80 jaar vrede. Alicja Gescinska ergert zich eraan dat westerlingen, ver van eender welke concrete dreiging voor lijf en leden, Oekraïners vertellen dat ze water bij de wijn moeten doen, dat praten met Rusland de oplossing biedt. Dat soort pacifisme vanuit de eigen veilige zetel is misschien geen pathologie, maar wel onuitstaanbaar en niet zelden hypocriet, schrijft ze. Daarom ‘pacificisme’ dat vrede voorop stelt, maar erkent dat die soms bevochten moet worden. Recensie door Johan Jacobs.

De Republiek Apeiron – Bruno Coppieters

Anders dan andere pre-socratische natuurfilosofen zocht Anaximander van Milete het begin van alles niet in één welbepaald oerelement zoals water, aarde, lucht of vuur. Hij noemde de kern van al wat is het apeiron, het onbepaalde, het onbegrensde. Het apeiron kiezen als beginsel geeft blijk van het nederige inzicht dat einde en begin aan onze greep ontsnappen. Daar tussenin hebben we dan de aarde een beetje zindelijk te beheren en onze maatschappij wat fatsoenlijk in te richten. Tekst van Bruno Coppieters.  

Er bestaat niet zoiets als een niet-dodelijk wapen – Dirk Verhofstadt

Om de samengestroomde menigte in bedwang te houden gebruikten enkele politieagenten een FN303-geweer, een semi-automatisch wapen dat met perslucht ballen met pepperspray met een doorsnede van 1,8 centimeter afvuurt. Die projectielen kunnen met een snelheid van 90 meter per seconde een object tot vijftig meter ver treffen. Ze veroorzaken aldus de wapenfabrikant FN-Herstal een voldoende afschrikwekkend pijnniveau al mag het wapen niet gericht worden op het hoofd of de nek, meer niet. Tot het misgaat.

Dit is een ronduit schabouwelijk schouwspel – Koen Schoors

Het is zonder meer een goede zaak om meer mensen aan het werk te krijgen, ook voor die mensen zelf. Zoals gezegd: een job blijft de beste sociale bescherming. Maar wat we nu doen is niet de beste manier om zo veel mogelijk mensen aan het werk te krijgen. Het federale niveau haalt een pak mensen uit de langetermijnwerkloosheid en zet ze af aan de onderkant van de carrièreladder, maar het Vlaamse niveau slaat de onderste twee sporten uit diezelfde ladder. Veel succes met de klauterpartij allemaal.

Antwerpen schendt een van de fundamenteelste regels van de rechtsstaat – Lode Cossaer

Antwerpen wil detentie misbruiken om mensen onder druk te zetten tot het volgen van een ‘vrijwillige’ behandeling. Het mag niemand verbazen, maar het continue opsluiten van mensen heeft geen positieve relatie met hulpverlening. Ik snap het: die claimers zijn ‘maar’ ongeveer duizend mensen en velen zullen veel overlast op hun kerfstok hebben. Ze zullen weinig sympathie opwekken. Maar grondrechten zijn juist belangrijk voor mensen voor wie weinig publieke sympathie bestaat.

Moskou. Een duizendjarige geschiedenis – Simon Morrison

Wat dit boek voor mij zo waardevol maakt, is dat Morrison zijn eigen ervaring in de stad niet wegcijfert en zijn frustratie over Poetin evenmin verbergt. Hij heeft dit boek uit nostalgie geschreven naar de onvolkomen wereld van vóór de oligarchen, een wereld waarin Moskou nog met mededogen werd bekeken, en dit raakt de kern van wat ik zelf voelde bij mijn bezoek in 1992, toen niemand kon vermoeden welk soort kapitalisme uit de puinhopen van de planeconomie zou opstaan. Recensie door Benny Madalijns.

Nick Bostrom op weg naar het eindtijdfascisme – Enno Nuy

Nick Bostrom wordt gezien als een achtenswaardig filosoof maar in feite brengt hij een sinister mengelmoesje van ideeën bij elkaar: vooruitgangsgeloof in combinatie met ongereguleerde AI. Hij zwijgt over collateral damage, heeft geen oog voor het gegeven dat de ontwikkelaars van de technologie ook de monitoring over die technologie moeten invullen, hij formuleert geen onderbouwde filosofie over wie de moraliteit van moderne technologie bepaalt en lijkt een quasiwetenschappelijke voedingsbodem te leveren voor white supremacy.

De moeizame weg naar een orde van middelgrote mogendheden – Sophie Eisentraut

Ondanks hun hoogdravende beloften om het multilateralisme en de op regels gebaseerde orde te verdedigen, hebben Europese leiders zich grotendeels stil gehouden over de herhaalde schendingen van het internationaal recht door de Amerikaanse president Donald Trump. In plaats van de enorme financieringstekorten aan te pakken waarmee multilaterale organisaties en ontwikkelingsprogramma’s kampen, hebben Europese regeringen hun budgetten voor buitenlandse hulp drastisch verlaagd.

Het cultureel-erfgoedveld wordt geviseerd - Christoph De Spiegeleer

Het cultureel-erfgoedveld wordt geviseerd door Caroline Gennez. De sector heeft geen behoefte aan nog meer hoogdravende beschouwingen over het rijke ‘culturele ecosysteem’ zolang de minder zichtbare onderdelen ervan niet worden gerespecteerd en op zijn minst evenwaardig behandeld in tijden van schaarste. Een duurzaam cultuurbeleid steunt niet op visienota's vol wollige ambities, maar op afspraken waarop instellingen en organisaties kunnen vertrouwen. Minder ‘visie’ dus, en vooral meer perspectief.

Geschiedenis zonder plan - Wim Jurg

Wim Jurg geloofde lange tijd dat de geschiedenis een einddoel had, zo schrijft hij in zijn boek Geschiedenis zonder plan (uitgeverij Damon). “Eerst dacht ik dat het doel bepaald was door God (…) en daarna in de onafwendbare toekomst van de klasseloze maatschappij.” Nu weet hij beter: de geschiedenis heeft helemaal geen plan. Aan de hand van een reeks historische gebeurtenissen laat hij zien hoe keuzes, toeval, geluk en pech een impact hadden en nog steeds hebben. Recensie door Dirk Verhofstadt.