Meer teksten — Liberales

Wim Jurg geloofde lange tijd dat de geschiedenis een einddoel had, zo schrijft hij in zijn boek Geschiedenis zonder plan (uitgeverij Damon). “Eerst dacht ik dat het doel bepaald was door God (…) en daarna in de onafwendbare toekomst van de klasseloze maatschappij.” Nu weet hij beter: de geschiedenis heeft helemaal geen plan. Aan de hand van een reeks historische gebeurtenissen laat hij zien hoe keuzes, toeval, geluk en pech een impact hadden en nog steeds hebben. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Oct 8

Oct 8 In een democratie moet je je verlies kunnen accepteren – Dirk Diels

Adam Przeworski waarschuwt voor doemdenken. De Amerikaanse ontregeling bewijst niet dat de democratie wereldwijd in verval is. Een verkiezingsoverwinning van een partij die men verafschuwt, is geen bewijs van crisis. De echte toets is concreet: kunnen regeringen worden vervangen, kan de oppositie zich organiseren, hebben burgers toegang tot onafhankelijke informatie, aanvaarden machthebbers dat ze kunnen verliezen, en geloven verliezers dat ze later democratisch kunnen terugkeren?

Oct 7

Oct 7 Naar een nieuwe schuldencrisis in de eurozone? – Paul De Grauwe

Verleden week schoten de langetermijnrentevoeten in de meeste Europese landen en de VS verder naar omhoog. In België noteerde de rente op overheidsobligaties van 10 jaar 4,3 procent. Dat was in 15 jaar niet meer gebeurd. Over de oorzaken van deze rente-escalatie is al veel inkt gevloeid: hogere inflatieverwachtingen, stijgende overheidsschuld in diverse landen waaronder de VS, de grote vraag naar krediet van AI-giganten die steeds meer datacentra bouwen, enz. Wat kan daardoor gebeuren in de eurozone?

Oct 6

Oct 6 Wereldwijd toezicht op AI is dringend nodig – Gabriela Ramos

Voor AI bestaat nog geen internationale controle-instantie. Slechts enkele landen hebben een ministerie voor AI, en de bestaande ministeries missen de capaciteit om marktgedrag te onderzoeken of te sanctioneren. Zolang we niet over de nodige instellingen beschikken – zowel op nationaal als op internationaal niveau – blijft onze oorspronkelijke vraag ("Wie is verantwoordelijk als het met AI misgaat?") onbeantwoord, waardoor de wereld wordt blootgesteld aan onvoorstelbare risico's.

Oct 5

Oct 5 Weimar. Leven op de rand van de afgrond – Katja Hoyer

In amper zes jaar tijd had Hitler Duitsland veranderd in een naargeestige natie die door angst voor en de dreiging van geweld beheerst werd. Weimar, stad van Goethe en Schiller, werd tegen wil en dank kraamkamer van de Duitse politiek tijdens het interbellum, tot het werd ingenomen door de nazi’s, een bende gewetenloze fanatici die als een kip zonder kop achter hun leider aanliepen en overal waar ze opdoemden een spoor van geweld, angst, moord en intens verdriet achterlieten. Recensie door Enno Nuy.

Oct 4

Oct 4 Edgar Morin en de kunst om de wereld samen te houden – Dirk Diels

Figuur

Morins denken biedt aanknopingspunten voor een liberaal humanisme dat individuele vrijheid verbindt met verantwoordelijkheid en lotsverbondenheid. La pensée complexe helpt begrijpen waarom samenhang fragiel is; verbeeldingskracht en betekenisgeving zijn nodig om haar opnieuw te laten ontstaan. Hij laat geen afgewerkt systeem na, maar een gereedschapskist voor onderwijs, beleid, ecologische transitie en persoonlijke reflectie. Een manier van denken die weerstand biedt aan simplificatie, autoritaire oplossingen en fatalisme.

Oct 3

Oct 3 Democraten moeten het hebben over immigratie – Susan Stokes, Filip Milačić, Eli Rau

Met nog een volle maand te gaan tot de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen is president Donald Trump impopulairder dan ooit. Intussen lijken de Democraten zich in deze campagne enkel te richten op betaalbaarheid, wat logisch is gezien de hoge inflatie en de dalende levensstandaard. Maar zelfs als deze gok loont, moeten ze hun standpunten over immigratie duidelijk kunnen maken en het extreme en misleidende discours van Republikeinse kandidaten weerleggen.

Oct 2

Oct 2 Niet u, maar de staat leeft boven zijn stand – Dirk Verhofstadt

De Vlaamse overheid geeft veel geld aan zaken die niets te maken hebben met haar kerntaken. In 2025 werd ze de grootste aandeelhouder van Brussels Airport door een aandelenpakket te kopen ter waarde van 2,77 miljard euro. De verlieslatende regionale luchthavens krijgen voor vijf jaar ongeveer 100 miljoen euro. In Antwerpen komt er een prestigieuze fietsbrug over de Schelde voor ongeveer een kwart miljard euro. Maar een structurele aanpak van het desastreuze klimaatprobleem is blijkbaar geen prioriteit.

Oct 1

Oct 1 De tijdreiziger – Philip Dröge

Dröge reist naar Samoa dat precies op een datumgrens ligt en het meest oostelijke stukje land op aarde is. Stel dat je steeds maar westwaarts zeilt en de tijd net iets voorblijft, dan heb je op een zeker moment éénmaal minder een zonsondergang meegemaakt dan de rest van de wereld. Die datumgrens is een hersenbreker. Probeer maar te bevatten dat het aan de andere kant van die datumgrens gisteren is. Piloten die tussen de eilanden heen en weer vliegen, springen dus van vandaag naar gisteren en terug. Recensie door Enno Nuy.

Sep 30

Sep 30 Wie beslist over mijn leven? Niet de paus – Raymonda Vandyck

Over euthanasie mogen meningen verschillen. Dat debat moet kunnen. Maar in een vrije samenleving heeft niemand het recht om zijn persoonlijke overtuiging tot norm voor iedereen te verheffen. Niet de staat. Niet de kerk. En ook de paus niet. De echte menselijke waardigheid ligt precies daarin: dat ieder mens, gewapend met zijn eigen overtuigingen, waarden en ervaringen, de vrijheid krijgt om zelf te beslissen hoe hij wil leven, en hoe hij wil leven en sterven. Dat recht verdient bescherming. Zeker wanneer anderen het willen beperken.

Sep 29

Sep 29 Waarom de extreemrechtse strijd tegen moderne architectuur van belang is – Jan-Werner Müller

Het is waar dat de AfD, zelfs als ze in Saksen-Anhalt een regering kan vormen, niet veel zal kunnen doen aan migratie en asielbeleid. Maar de Duitse deelstaten (Länder) beschikken wel over ruime bevoegdheden op het gebied van cultuur- en onderwijsbeleid, en juist hier is het AfD-programma het meest onthullend en weerzinwekkend. De partij pleit voor “Duits denken” (#deutschdenken), wat inhoudt dat zij zich verzet tegen de door het Bauhaus geïnspireerde campagne van de huidige deelregering voor artistieke vrijheid en moderne ideeën.

Sep 28

Sep 28 De middelgrote mogendheden vormen nu de ‘vrije wereld’ - Michael Ignatieff

Trump heeft de vrije wereld om zeep geholpen omwille van een protectionistische idée fixe die de neergang van Amerika zal versnellen. Europa, Canada en democratieën elders zijn wat er nog over is van het oude ideaal. Zij moeten het in leven houden. Tijdens de Koude Oorlog stelde een soortgelijke uitdaging ons in staat een betere wereld voor te stellen. Dat kan nu weer gebeuren, en ..herinnert ons eraan dat we gemeenschappelijke waarden hebben – vrijheid en democratie – en niet alleen economische belangen.

Sep 27

Sep 27 Het internationaal recht geldt voor iedereen – Jurgen Geevels

De uitspraken van Francesca Albanese dreigen niet alleen de strijd van Oekraïne tegen de Russische agressie in een negatief daglicht te plaatsen, maar ook haar eigen geloofwaardigheid en de aandacht voor de Palestijnse zaak te overschaduwen. Alsof opkomen voor de rechten van Oekraïners haaks zou staan op die van het Palestijnse volk, of omgekeerd. Dat is natuurlijk een valse tegenstelling die we ons, zeker in een wereld waarin autoritaire regimes steeds meer de internationale rechtsorde uitdagen, niet kunnen veroorloven.

Sep 26

Sep 26 De ballingschap van Stefan Zweig - Stefan Zweig

Stefan Zweig ken ik natuurlijk van De wereld van gisteren, die prachtige autobiografie. En daarnaast ken ik hem vooral als steun en toeverlaat voor Joseph Roth. Zweig was een edel mens en een groot stilist als schrijver. En hij was vooral een overtuigd Europeaan. Als geen ander kende Zweig de (Europese) geschiedenis en vreesde hij voor het tragische lot van de mensheid. Vooral zijn oorlogsdagboeken laten zien hoe wanhopig hij was en hoezeer hij leed onder de brute wreedheid van de nazi’s. Recensie door Enno Nuy.

Sep 25

Sep 25 Een postliberaal Europa? – Zaki Laïdi

De komende verkiezingen in Frankrijk, Italië, Griekenland en Polen in 2027 zouden ons kunnen leren of kiezers nog steeds accepteren dat er grenzen moeten worden gesteld aan de volkssoevereiniteit. Het verwerpen van dat principe betekent dat de verschuiving van een liberale naar een postliberale samenleving wordt verwelkomd. Mocht dat gebeuren, dan zou er in Europa een hysterie à la Trump kunnen ontbranden, die hier evenveel schade zou aanrichten als zij al in de VS heeft aangericht.

Sep 24

Sep 24 The Common Good Economy – Mariana Mazzucato

Boeken, Opinie

De energietransitie, de woningmarkt en de industriële vernieuwing botsen op dezelfde muur: traagheid, versnippering en compromissen waarin de oorspronkelijke ambitie al is verdampt voor ze het terrein bereikt. Het resultaat? Een land dat wel beweegt, maar zelden vooruitgaat. In The Common Good Economy legt de Italiaans‑Britse econome Mariana Mazzucato de vinger op die zere plek. Ze reikt een kompas aan om weer scherp te kiezen, te sturen en maatschappelijke meerwaarde af te dwingen. Recensie door Dirk Diels.

Sep 23

Sep 23 Het EU-klimaatbeleid blijft een sisser op een hete plaat – Miguel Chevalier

Het blijft schrikken dat er nog altijd politici zijn die, ondanks de tastbare klimaatverandering en de doden die erin liggen begraven, liever het klimaatbeleid bestrijden dan de klimaatverandering zelf. Na een zoveelste ‘summer of truth’ is daadkracht nodig. In de plaats daarvan beloofde Ursula Von der Leyen om vast te houden aan doelstellingen die ze zelf niet meer hard maakt. Uitstel, met een glimlach. Voor 450 miljoen Europeanen die deze zomer de hitte voelden, is die glimlach geen antwoord. Het is een sisser op een hete plaat.

Sep 23

Sep 23 AI is slechts zo betrouwbaar als het internet – Sally Wentworth

Wereldleiders zijn in New York bijeen voor de 81e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, met als thema ‘Vertrouwen herstellen, transformatie in goede banen leiden’. Hoewel de opkomst van AI ongetwijfeld hoog op de agenda zal staan, vereist het herstellen van het vertrouwen in technologie ook bescherming van het open internet – dat immers een groot deel van de huidige technologische vooruitgang mogelijk heeft gemaakt. Het World Wide Web is hier een uitstekend voorbeeld van.

Sep 22

Sep 22 Het gezond verstand laat zien dat het begrotingsbeleid fictie is – Paul De Grauwe