Tussen fascisme en communisme stond het liberalisme in de jaren 1930 onder enorme druk. Vandaag staat het liberalisme opnieuw onder druk. Populisme, protectionisme, illiberale democratieën en een crisis van vertrouwen in traditionele politieke partijen dwingen ons na te denken over de toekomst van liberale waarden. Wat kunnen we leren van de jaren dertig? Welke keuzes maken liberalen vandaag in België en Nederland? En hoe verhoudt onze situatie zich tot de wereldwijde uitdagingen waar het liberalisme voor staat?

Nu het conflict met Iran de aannames over mondiale veiligheid en de energiemarkten op zijn kop zet, richt het debat in de Verenigde Staten zich vooral op de vraag waarom president Donald Trump überhaupt voor oorlog heeft gekozen. De oorlog was echter niet zozeer een plotselinge beslissing, maar eerder het resultaat van geopolitieke processen die geleidelijk aan alle alternatieven voor een confrontatie hebben weggenomen.

Wie vandaag nadenkt over de toekomst van Iran, en breder over de stabiliteit van het Midden-Oosten, moet niet alleen denken in termen van militaire strategie. Op een bepaald moment zal ook de vraag gesteld moeten worden hoe politieke stabiliteit, economische wederopbouw en regionale samenwerking opnieuw mogelijk worden. Macht kan regimes vernietigen. Maar duurzame stabiliteit ontstaat pas wanneer samenlevingen opnieuw een toekomst zien die niet op oorlog is gebouwd.

Als Orbán de verkiezingen verliest, zullen de gevolgen veel verder reiken dan Hongarije. Het land geldt al langer als een graadmeter voor de internationale politieke ontwikkelingen. Nog voor de opkomst van Trump liet Orbán zien hoe populistisch illiberalisme en een nieuw soort extreemrechts, terrein konden winnen. Wie het bewind van sterke leiders wil voorkomen of eraan wil ontsnappen, zal deze verkiezingen dan ook met grote aandacht volgen.

Guy Verhofstadt wil de burger centraal stellen in economie én politiek, niet via meer staat maar via meer eigendom, meer participatie, meer directe zeggenschap. De nieuwe existentiële kloof is niet meer links versus rechts, maar elitarisme versus burgerisme. De burger in opstand is een optimistisch boek vol interessante voorstellen. Het beste dat een politiek boek kan doen, is de verbeelding stimuleren. En daarin slaagt de nog steeds bevlogen Guy Verhofstadt met glans. Recensie door Peter Laroy.

De VS valt vijandige regimes aan en denkt dat daarmee het gevaar verdwenen is. Maar het uitschakelen van een zichtbare tegenstander neutraliseert de onderliggende dreiging niet; het verandert die dreiging alleen maar in iets ongrijpbaars, ondoorzichtig, oncontroleerbaar en onmogelijk om mee te onderhandelen of te monitoren. Totdat de VS dit erkent – totdat het de lessen van Bagdad en Tripoli, en nu ook Teheran, internaliseert – zal het gevaren blijven creëren die geen enkele raket kan bereiken.

Vladimir Majakovski en Nizametdin Achmetov waren twee Russische schrijvers die in conflict kwamen met het Sovjetregime. Majakovski, een van de grootste Russische dichters, was aanvankelijk enthousiast over de revolutie maar pleegde nadien ontgoocheld zelfmoord. Achmetov viel na de Tweede Wereldoorlogoorlog in ongenade bij de machthebbers en werd opgesloten. Wie hun leven doorneemt beseft hoe erg intellectuelen te lijden hadden onder het bewind van de communistische totalitaire staat. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Geen vrije rechtspraak meer, pers die aan banden wordt gelegd, oppositie die monddood wordt gemaakt. Gents burgemeester Mathias De Clercq, tevens voorzitter van het Europese stedennetwerk Eurocities, stelde in Istanbul vast dat het Turkije van Erdogan steeds meer afglijdt naar een autocratie. Hij leidde er een delegatie Europese burgemeesters die de gevangenschap van hun collega burgemeester van Istanbul, Ekrem İmamoğlu, aanklaagde.