250 jaar geleden verscheen De welvaart van landen van Adam Smith. Zijn ideeën blijven brandend actueel. Met de opkomst van extreemlinkse, extreemrechtse en nationalistische partijen, is er weer een hang naar protectionisme. Het nastreven van ‘America First’ en ‘MAGA’, de Brexit en het ‘eigen volk eerst’, gaat ten koste van de wereldwijde welvaart. Liberalen kunnen er inspiratie in opdoen om komaf maken met de vele zinloze subsidies en taksen die het vrij initiatief belemmeren. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De republiek van 1776 was nooit bedoeld als vehikel voor één man of één beweging. Ze was een waarschuwing tegen elke vorm van geconcentreerde macht — of die nu van een koning, meerderheid of charismatische leider komt. Op deze 250ste verjaardag is de vraag niet of de stichters feilloos waren. Ze waren het niet. De cruciale vraag is of wij nog geloven in het ingenieuze wantrouwen dat zij in de instituties van de republiek inbouwden. Dat wantrouwen is geen zwakte. Integendeel. Het is de conditio sine qua non van de liberale democratie.

Een democratie houdt niet op wanneer een meerderheid iets wegstemt. Ze begint opnieuw waar mensen zich organiseren, elkaar vinden en het politieke terug in handen nemen. Misschien ligt precies daar de toekomst van onze lokale democratie. Niet in gemeenteraadsleden die automatisch de logica van hun partij volgen, maar in burgers en organisaties die verkozen mandatarissen opnieuw dwingen hun eigen politieke oordeel te gebruiken. Zodat de gemeenteraad opnieuw een gemeenteraad wordt.

Wanneer Poetin volhoudt dat Oekraïne op de rand van de nederlaag staat, probeert hij waarschijnlijk het publiek te manipuleren, maar hij zou het ook, in ieder geval gedeeltelijk, kunnen geloven. Dit is de klassieke valkuil van autocraten. Wanneer de macht gecentraliseerd is en afwijkende meningen worden onderdrukt, groeit de kloof tussen de perceptie van de dictator van de werkelijkheid en de situatie ter plaatse. Dit leidt tot onvoorspelbare en vaak rampzalige beslissingen – zoals het voortzetten van een oorlog die je niet kunt winnen en je niet kunt veroorloven.

Voor wie niet is ingewijd in de natuurkunde, en dat geldt zeer beslist voor mij, is dit geen eenvoudige kost maar als je geconcentreerd leest, laat Rovelli je een fascinerende wereld zien, ook de wereld waarin wij leven maar zo anders dan we gewend zijn. En dan wordt het ondanks de hoge mate van abstractie en de gecompliceerdheid van deze materie toch een schitterende leeservaring! Recensie door Enno Nuy.