Ninove, waar bestuurlijk toezicht een bestuursmodel is - Victor Schollaert

Het regent vernietigingen en berispingen in Ninove. Voor de vierde keer op twee weken tijd wordt het Ninoofse stadsbestuur door de Oost-Vlaamse provinciegouverneur teruggefloten. Telkens gaat het over flagrante overtredingen van de wet.

Eerst schrapte het stadsbestuur de bedrijfsbelasting voor landbouwers en creëerde zo een ongelijke behandeling tussen bedrijven en landbouwers. Vervolgens weigerde het bestuur op onwettige wijze om wijzigingen aan de ontwerpbeslissingen tijdens of na de gemeenteraadscommissie door te voeren door gebruik te maken van amendementen. Later vroeg een raadslid informatie over een financieel dossier, maar kreeg die onterecht niet. De gouverneur noemde dit een schending van diens controlerecht en sprak van administratieve nalatigheid. Als klap op de vuurpijl moest de gouverneur tot slot een discriminatoire beslissing van de stad vernietigen om niet-Belgen meer te laten betalen voor de aanvraag voor een reispas.

Op zichzelf is dit staalkaartje van een maand Forzabeleid al tekenend. Is dit geklungel van een incompetent bestuur? Het lijkt veeleer het gevolg van een politieke strategie: men doet wat men wil, en de hogere overheid zal achteraf wel de grenzen trekken. Dat zette burgemeester Guy D’haeseleer met zoveel woorden uiteen in de gemeenteraad toen ik hem interpelleerde over het vernietigde flyerverbod dat hij de vakbond ABVV had opgelegd. Dat was volgens hem een princiepsbeslissing, maar hij zou zich vervolgens wel neerleggen bij de beslissing van de gouverneur.

Burgemeester Guy D’haeseleer lijkt het dus niet nodig te vinden om vooraf na te gaan of zijn beleid juridisch standhoudt. Voor het maken van een politiek punt mag de wet opzij geschoven worden, in de verwachting dat het toezicht achteraf wel zal ingrijpen indien nodig. Dat uitgangspunt getuigt van een problematische visie op democratisch bestuur. Van een burgemeester mag je verwachten dat hij zelf waakt over de naleving van de regels die onze democratische rechtsstaat schragen.

Daar blijft het niet bij. Zoals een echte populist het betaamt, legt hij zich niet zomaar neer bij een vernietiging van de hogere overheid. Wanneer een beslissing wordt vernietigd, volgt geen berustende aanvaarding, maar openlijke kritiek op het toezicht. Zo werd de beslissing van de gouverneur die de discriminatoire reispasregeling vernietigde op de Facebookpagina van de burgemeester als absurd weggezet. In het commentaarvak werd daar door zijn volgers gretig nog een schep bovenop gedaan.

Toezicht door een hogere overheid is een essentieel onderdeel van ons bestuurlijk systeem. Maar het hoort een vangnet te zijn, geen bestuursmodel. In een rechtsstaat hoort een burgemeester de wet niet uit te dagen, maar ze te respecteren.

Victor Schollaert

De auteur is Doctor in de Rechten en Gemeenteraadslid Positief Ninove