De breuk tussen Tech en MAGA komt eraan – Stephen Holmes
Er zijn maar weinig politieke huwelijken vreemder dan dat tussen de MAGA-beweging van Donald Trump en de nieuw opkomende 'Tech Right' — de groep miljardairs en durfkapitalisten uit Silicon Valley die Trumps terugkeer aan de macht hebben gefinancierd en zijn honger naar deregulering hebben aangewakkerd. De alliantie brengt een op het verleden gerichte populistische beweging samen met een voorhoede uit Silicon Valley wiens leidende principe is dat AI een groot aantal mensen economisch overbodig zal maken.
De twee partijen willen niet alleen verschillende dingen; ze leven in verschillende werelden. De retoriek van MAGA is verankerd in een mythisch verleden. Ze streeft naar het herstel van een verloren industriële, nationale en culturele orde waarin werk, genderrollen en het gemeenschapsleven vertrouwd en lokaal verankerd waren. Het dominante ethos van Silicon Valley beschouwt disruptie als een beschavingsimperatief en bestaande sociale structuren als vervangbaar. De ene kant smacht naar een geïdealiseerd verleden, terwijl de andere ernaar streeft het heden overbodig te maken.
Hun visie op gewone mensen loopt dienovereenkomstig uiteen. Het zelfbeeld van MAGA is dat van “vergeten” burgers, waaronder handarbeiders, eigenaren van kleine bedrijven en kiezers in gedesindustrialiseerde staten in het binnenland die door de elites aan de kust zijn afgeschreven. De techmiljardairs daarentegen rekenen openlijk op een semi-permanente onderklasse, aangezien geavanceerde systemen tientallen miljoenen banen verdringen en rijkdom en macht concentreren in de handen van bestaande kapitaalbezitters en AI-bedrijven. Volgens wat sommigen de 'San Francisco-consensus' noemen, is de gemiddelde werknemer niet de hoofdrolspeler van de toekomst, maar een overblijfsel van een vervlogen tijdperk – dat vermoedelijk moet worden gesust met minimale uitkeringen terwijl de innovatie voortgaat.
In plaats van deze tegenstrijdigheid aan te pakken, verbergt de coalitie deze achter een persoonlijkheidscultus. Terwijl tech-investeerders zichzelf verheerlijken als genieën, neemt Trump een dubbel absurde houding aan, waarbij hij tegelijkertijd opschept over zijn torenhoge IQ en zijn unieke toewijding aan de 'laaggeschoolden'. Een tijdlang verhulde deze houding het feit dat dezelfde hiërarchie van cognitieve waarde die de donateurs vleit, ook veel van zijn aanhangers als vervangbaar bestempelde. Trumps coalitie heeft twee onverenigbare verhalen met elkaar verzoend: een vleiend populistisch verhaal voor kiezers en een meritocratisch-elitair verhaal voor financiers.
Maar naarmate Trumps macht afneemt onder het gewicht van zijn Iran-debacle, neemt ook zijn vermogen af om twee onderling tegenstrijdige beloften tegelijk te doen. De goocheltruc die de coalitie bij elkaar hield, werkt niet meer, en het ongemakkelijke huwelijk begint uit elkaar te vallen. En van alle plaatsen waar de spanning duidelijk zichtbaar is, loopt de diepste breuk door het elektriciteitsnet.
Trump beloofde de energierekeningen van Amerikanen te verlagen en zwoer op een gegeven moment zelfs dat hij ze zou halveren. Toch zijn de elektriciteitstarieven voor huishoudens in veel van de plaatsen die de MAGA-coalitie ondersteunen sterk gestegen, waarbij de capaciteitsprijzen in twee jaar tijd meer dan vertienvoudigd zijn. Bijna de helft van deze recente kostenstijgingen is toe te schrijven aan de enorme vraag naar elektriciteit vanuit datacenters. Een gemiddeld huishouden in de buurt van een datacenter zal in 2028 naar schatting 70 dollar meer betalen op de maandelijkse rekening.
Nu de elektriciteitsrekeningen de pan uit rijzen, kunnen de tegenstrijdigheden van de Tech/MAGA-alliantie niet langer worden verdoezeld. Sterk MAGA-georiënteerde plattelandsgemeenschappen en voorsteden in Virginia, Ohio, Georgia en Arizona komen in opstand tegen onderstations en transmissiecorridors die computerclusters bedienen waarvan de voordelen elders terechtkomen; populisten op staatsniveau flirten met tariefbeschermingsmaatregelen die huishoudens afschermen van de kosten van datacenters.
De grote ironie is dan ook dat de luidste protesten tegen AI-infrastructuur in 2026 wellicht uit de coalitie van Trump zelf zullen komen. Het verwarmen van een woning op het platteland tijdens een winter in Pennsylvania is een probleem dat een persoonlijkheidscultus niet kan oplossen.
De oneerlijkheid valt niet te ontkennen. Terwijl het ene elektriciteitsnet openbaar, politiek omstreden, tariefgereguleerd en traag blijft, wordt het andere steeds meer privé, gevestigd naast datacenters, verticaal geïntegreerd en afgeschermd van de beperkingen die aan alle anderen worden opgelegd. Hyperscalers hebben overeenkomsten gesloten voor gigawatt-schaal kern- en gasprojecten en zijn begonnen met het opnieuw in gebruik nemen van gesloten reactoren en het bouwen van speciale gascentrales achter de meter.
Ze worden gesteund door federale toezichthouders die de regels hebben herschreven, zodat datacenters zich rechtstreeks op elektriciteitscentrales kunnen aansluiten en zo de transmissie-infrastructuur omzeilen waar de rest van het net van afhankelijk is. Computer-clusters krijgen stabiele, toegewezen megawatts, terwijl huishoudens te maken krijgen met tariefschommelingen op dezelfde kabel. Het ene net is waar de burger voor betaalt; het andere is wat de burger financiert maar niet kan betreden.
De overbodige mens van rechts-technologisch gedachtegoed is een strategie, geen streven. AI-clusters worden zo gedimensioneerd dat ze het betaalde werk van een verdwijnende beroepsbevolking kunnen overnemen, terwijl het onbetaalde werk dat huishoudens nog steeds doen stilletjes uit het model verdwijnt. Het patroon is deels bekend. Door de overheid gefinancierde infrastructuur heeft sommige groepen altijd beter gediend dan andere – afhankelijk van waar leidingen worden aangelegd, hoe de toegang wordt geprijsd en hoe betrouwbaar de dienstverlening is. Hoewel in principe niet-discriminerend, volgt infrastructuurinvestering vaak de contouren van klasse, geografie en politieke stem.
Dat gezegd hebbende, gaat wat we nu in de Verenigde Staten zien nog verder. Het is niet de gebruikelijke gradiënt van voordelen die in de openbare voorzieningen is ingebouwd, maar een parallel systeem, een elektriciteitsapartheid die via particuliere contracten tot stand is gekomen. De hyperscalers creëren een gespleten regime waarin consistente, toegewijde capaciteit wordt ontworpen voor één klasse van gebruikers, terwijl het openbare net de volatiliteit en de kosten opvangt.
De demografische meerderheid aan de verliezende kant van de kabel is geen raciale ander, zoals in het apartheids-Zuid-Afrika uit de herinnering van Elon Musk. Het zijn de kiezers uit de arbeiders- en middenklasse van het gedeïndustrialiseerde binnenland – precies de kiezersgroepen die MAGA beweert te verdedigen. Zij steunden Trump overweldigend, en nu zijn zij juist degenen die moeten betalen voor een systeem dat is ontworpen om hen overbodig te maken.
Het lijkt nu duidelijk dat technopopulisme de kiemen van zijn eigen ondergang in zich draagt. Een groeiende strijd om energie maakt een scheiding onvermijdelijk. De meter vraagt niet aan wie de toekomst is beloofd. Hij registreert wie deze daadwerkelijk ontvangt.
Stephen Holmes
De auteur is hoogleraar rechten aan de New York University School of Law en Richard Holbrooke Fellow aan de American Academy in Berlijn, is coauteur (samen met Ivan Krastev) van The Light that Failed: A Reckoning (Penguin Books, 2019).
© Project Syndicate, 2026 www.project-syndicate.org
