All in Boeken
Hoever ging de Romeinse godsdiensttolerantie? Ver. Agnosticisme en atheïsme werden geduld. Typisch is een fragment van twijfelaar Protagoras: ‘Wat betreft de goden kan ik niet weten of ze bestaan of dat ze niet bestaan, of wat voor een vorm ze hebben.’ Democritus geloofde dat de kosmos alleen maar uit atomen bestond en Epicurus was ervan overtuigd dat de goden zich niet met het leven op aarde bemoeiden. Rituelen waren dus onzinnig. Recnsie door Leo De Haes.
Facebook vergaart massa’s geld dank zij de meer dan twee miljard gebruikers die met elk bericht, elke foto en elke like alles bekend maken over hun standpunten, doelen en verlangens. Dat het bedrijf van Zuckerberg weinig begaan is met de privacy van haar leden was al jaren gekend, maar de onthulling dat het bedrijf Cambridge Analytica de persoonlijke gegevens van 87 miljoen Facebook-gebruikers met medeweten van de bedrijfsleiding heeft verzameld en misbruikt toont de donkere keerzijde van de medaille. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Al gaat het voor de gewone man hier nu beter, er blijven elders miljarden sukkelaars, in het bijzonder vrouwen, die nog steeds het slachtoffer zijn van malafide politici, crapuleuze potentaten en religieuze fanatici. Het is voor hen dat we dit boek moeten lezen om ons te doen beseffen hoeveel werk er nog is om artikel 1 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens een realiteit te maken: ‘Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren.’ Ergerlijk is wel dat er geen vrouw op de voorkaft staat. Recensie door Dirk Verhofstadt.
De ingebeelde culturele eenheid van Europa is niet door de voorlopers van de Europese Unie uitgevonden, maar heeft diepe wortels in de intellectuele wereld van de zestiende, zeventiende en achttiende eeuw. En eigenlijk dateert ze nog van veel vroeger. Dankzij de boekdrukkunst konden wetenschappers en schrijvers, veelvuldiger en sneller, over de landsgrenzen heen elkaars ideeën leren kennen. De drukpers werd dus een acceleratiemachine van het intellectuele leven. Recensie door Leo De Haes.
Sommige mensen zijn ondanks hun enorme verdiensten geen sant in eigen land. Zo iemand is de Belgische kanunnik, astronoom en wiskundige Georges Lemaître die in 1894 geboren werd in Charleroi en algemeen beschouwd wordt als de grondlegger van de oerknaltheorie. Bij de verkiezing tot grootste Belg haalde hij nauwelijks de 78ste plaats in Wallonië. En toch kan men hem Lemaître zowat op dezelfde lijn plaatsen met grote namen als Albert Einstein, Edwin Hubble, Fred Hoyle en Arthur Eddington. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Rik Pinxten probeert ons een ‘derde weg’ aan te reiken tussen de ongebreidelde (economische) globalisering en het (politieke) nationalisme. Het boek valt uiteen in twee delen: enerzijds een uitgebreide analyse van hoe het komt dat de burger zich blijkbaar niet meer kan vinden in de klassieke opdeling tussen globalisering versus nationalisme; anderzijds een ruwe schets van hoe het anders kan met daarbij een begin van uitwerking rond de problematiek van voeding in al zijn facetten. Recensie door Mark Bienstman.
We mogen vluchtelingen niet beschouwen als opportunisten maar als dragers van een onpeilbaar leed. Dat beschrijft de Duitse schrijver W.G. Sebald in zijn boek De Emigrés. Daarin heeft hij het over de honderdduizenden Joden in Duitsland en Oostenrijk die naar Zwitserland, Frankrijk, België, Nederland, Engeland of de Verenigde Staten trokken. Velen onder hen sloegen op de vlucht voor het nazisme dat in 1933 aan de macht kwam. Ze zochten een veilige plek voor henzelf en hun kinderen. Recensie door Dirk Verhofstadt.
‘Het heeft er veel van weg dat we bezig zijn aan een collectieve zelfmoord’, zo schrijft de Nederlandse antropoloog en filosoof Ton Lemaire in zijn ophefmakende boek De val van Prometheus waarin hij het heeft over de keerzijden van de vooruitgang. Lemaire wordt zowat beschouwd als de goeroe van de groene beweging, een scherpe observator van de aarde, de mens en de natuur die zich fel keert tegen het dominante neoliberale kapitalisme, het progressisme en het ‘onbeperkt infantiliserend consumentisme’. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Het belang van de democratie is de onmogelijkheid voor welke partij of persoon ook om definitief de macht te verwerven en zijn ideeën blijvend door te drukken. Dankzij de democratie is in feite elke koerswisseling mogelijk. Geen enkele macht is absoluut en steeds wordt het beleid getoetst aan het oordeel van de burgers of kiezers. In die zin zijn verkiezingen nog echt ‘feesten’ van de democratie. Waarbij bestaande partijen onverwacht worden afgestraft en nieuwe kandidaten kansen krijgen. Recensie door Dirk Verhofstadt.
De Nederlandse filosoof Hans Schnitzler toont aan hoe de fabrieksarbeiders van vroeger vervangen zijn door informatieverwerkers, grootindustriëlen door grootdatabezitters, machines door megaservers, de industrialisering van de arbeid door de industrialisering van de geest, lichamelijke uitputting door geestelijke uitputting. ‘De digitale proletariër is een mens van wie het hele bewustzijn – zijn aandacht, emoties en vriendschappen, zijn ideeën en fantasieën, tot koopwaar is gereduceerd,’ zo schrijft hij. Recensie door Dirk Verhofstadt.
‘Muziek verheft zelfs de gruwelijkste situaties in een ideale sfeer’, aldus Richard Wagner. Hij dwaalde want zelfs hij kon niet vermoeden hoe cynisch de nazi’s, in hun poging om alle Joden uit te moorden, misbruik maakten van musici voor hun ‘definitieve oplossing’. In de belangrijkste concentratiekampen vormden ze koren en orkesten bestaande uit joodse muzikanten. Die moesten het leven van de Joden in de doorgangskampen verlichten en de aangevoerde joden in de vernietigingskampen gerust stellen op weg naar de gaskamers. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Jean Jacques Rousseau deugt niet. Filosofie kan levensgevaarlijk zijn. De lijst met denkers die zich in hun werken hebben verzet tegen de vrijheid van het individu en de open samenleving is lang: van Plato, Augustinus, Aquino, Hegel, Marx, Nietzsche naar Heidegger. En natuurlijk Rousseau die, volgens Bertrand Russell, pleit voor een ‘pseudo-democratic dictatorship’ waarbij de abstract en mysterieuze Algemene Wil absolute wet is en dictators kunnen spreken namens de wil van het volk. Recensie door Floris van den Berg.
Moeten de taken tussen de overheid en privé-initiatieven niet anders verdeeld worden? Er gaan meer en meer stemmen op dat de overheid beter een aantal zaken zou overlaten aan de markt en het maatschappelijk middenveld. Dan kan de overheid zich concentreren op de taken die ze behoudt om die dan beter uit te voeren. Het boek Free Market Fairness heeft alvast de verdienste dat het de sociaal nuttige rol van een vrije markt voor het voetlicht brengt. Recensie door Lieven Monserez.
Paul Mason voorspelt dat het kapitalisme tegen het jaar 2060 ten onder gaat en plaats zal maken voor een soort postkapitalisme door drie invloeden. Omdat de informatietechnologie de noodzaak om te werken zal verminderen, omdat informatiegoederen het vermogen van de markt om op correcte wijze prijzen vast te stellen zal ondermijnen, en omdat we een spontane opkomst van coöperatieve productie vaststellen die zich niet houdt aan de dictaten van de markt, denk aan Wikipedia. Recensie door Dirk Verhofstadt.
“Er is een lijn te trekken van Christus naar Auschwitz”, aldus Imre Kertész. Als jood werd hij buitengesloten uit de fascistische maatschappij, als schrijver werd hij nadien buitengesloten uit het communistische Hongarije. “Ik ben het onverbeterlijke product van dictaturen, en gebrandmerkt te zijn is mijn specialiteit”, schrijft hij. Auschwitz en de Goelag hebben aangetoond dat de universele God ons verlaten heeft. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Het meest karakteristieke boek van het existentialisme, en tevens het meest invloedrijke, is volgens Bakewell Simone de Beauvoirs meesterwerk De tweede sekse, uit 1949. De Beauvoir maakt duidelijk hoe vrouwen reeds als kind een rol wordt aangepraat, hoe ze gedefinieerd en bepaald worden door de conditionerende mannelijke blik, hoe ze daardoor vervreemden van zichzelf, geen authenticiteit meer ervaren en bovendien niet beseffen dat ze levenslang taken uitvoeren die hen zijn opgedrongen. Recensie door Johan Braeckman.
Deze vertaling uit het Engels van het reeds in 2016 verschenen boek The Atheist Muslim, is een paradox op zich. De doelgroep die het meest zou zijn gebaat bij het lezen én verwerken van dit boek, zal en mag dit boek waarschijnlijk nooit onder ogen krijgen. En dat is echt jammer. Vanuit zijn eigen levenservaring vertelt de auteur hoe hij, dankzij zijn ouders die hem steeds hebben aangezet tot kritisch denken, van gelovige moslim naar een verdraagzame atheïst is geëvolueerd. Recensie door Mark Bienstman.
Mythos houdt je van begin tot eind aan je stoel gekluisterd. Zelfs de met weetjes volgestouwde noten onderaan bijna elke bladzijde en de schelms pedante opmerkingen van Fry de schoolmeester verhogen het leesplezier. Fry’s cruciaalste conclusie van de Griekse mythen ten slotte is dat ze de mens een spiegel voorhouden. Net als de goden is ook de mens ‘krijgshaftig maar creatief, wijs maar woest, liefhebbend maar jaloers, teder maar bruut, gevoelig maar wraakzuchtig.’ Recensie door Joseph Pearce.
In acht hoofdstukken bespreekt Gabriels de ethische, sociale en politieke gevolgen van de toenemende digitale verbondenheid in de onlifemaatschappij. We maken zo gretig gebruik van digitale toepassingen, dat we vergeten dat we de bedrijven, die ze vaak gratis aanbieden, eigenlijk betalen met onze data. Het opzoeken op Google, leuk vinden op Facebook en berichtjes tweeten op Twitter is voor veel mensen een aangenaam tijdbedrijf maar niet onschuldig. Alles draait om geld. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Zeventig jaar na het einde van de oorlog worstelt Frankrijk immers nog altijd met de herinneringen aan de beproevingen tijdens de bezetting. Waar eindigden de aanpassing en waar begon de collaboratie? Hield la collaboration horizontale ook heulen met de vijand in? Is geweldloos verzet wel echt verzet? Zijn verzetsstrijders helden van la France éternelle of zijn ze verantwoordelijk voor de dood van onschuldige burgers? En werd er genoeg gedaan om de Joden te redden? Recensie door Joseph Pearce.
