Holocaust herdenkingsdag: een herhaling voorkom je in het stemhokje - David Van Turnhout
Vandaag is het de internationale herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Holocaust. Mijn grootvader werd in 1942 één van hen toen hij door nazi’s en hun collaborateurs op straat werd opgepakt en naar het concentratiekamp van Breendonk (België) werd gevoerd. Hij zat er ruim een maand opgesloten voor hij naar de Dossinkazerne in Mechelen werd gevoerd. Van daaruit vertrokken duizenden Belgische Joden, zigeuners en politieke gevangenen onder dwang naar vernietigings- en concentratiekampen in het oosten. Om zijn vrouw en kinderen te overtuigen samen met hem richting Auschwitz te vertrekken, stuurden de nazi’s hun een brief. “Het is beter dat u zich aanmeldt en meereist. Anders zou dat gevolgen kunnen hebben voor uw man”, dreigden ze. Plichtsbewust en bezorgd om het lot van hun geliefde echtgenoot en vader, meldden ze zich bij het station naar de hel.
Bij hun aankomst in Auschwitz werden vrouwen, mannen en kinderen gescheiden. Chaja, Charles en Simone, zijn vrouw en twee kinderen liepen hun dood tegemoet. Zij werden meteen bij aankomst vergast. Mijn grootvader overleefde Auschwitz omdat hij als kleermaker nuttig was voor Hitlers oorlogsindustrie. Bij de ontruiming van Auschwitz dwongen SS’ers hem nog om drie dodenmarsen mee te lopen tot hij uiteindelijk in 1945 pas werd bevrijd in Gunskirchen een subkamp van het concentratiekamp Mauthausen in Oostenrijk. Hij woog nog achtendertig kilo. Zelfs een maand na zijn repatriëring mochten kinderen van vrienden hem niet zien om hen een trauma te besparen. Zijn familie in België en Polen was vrijwel volledig uitgemoord, op enkele uitzonderingen na.
Na de oorlog bouwde hij zijn leven weer op en las hij veel over het ontstaan van het nazisme en haat tegen minderheden. Ik heb hem jammer genoeg maar kort gekend en heb hem nooit kunnen vragen hoe hij daarover dacht. Vandaag heb ik me al zo vaak afgevraagd wat zijn mening zou zijn over de genocide in Gaza, het straatgeweld van ICE in de Verenigde Staten en de opmars van het fascisme en nationalisme in de wereld. Ik kan en zal hem nooit woorden in de mond leggen, maar als één van zijn nabestaanden is het wel mijn plicht op te komen voor de minderheden wier kinderen op straat worden opgepakt. Voor de onschuldigen die zonder proces worden gedeporteerd naar moderne concentratiekampen ver van huis, en voor de tienduizenden Palestijnen die door Israëlisch geweld de dood vonden.
Maar je hoeft geen nabestaande van een Jood te zijn om je te verzetten. Het voorbeeld van mijn grootvader en zijn miljoenen lotgenoten doet beseffen hoe fascistische politici en regimes de democratie in een vingerknip kunnen vernietigen met miljoenen doden, armoede en vernietiging tot gevolg. Wie doordacht stemt, hoeft zich later niet eens te verzetten.
David Van Turnhout
De auteur is kernlid van liberales, journalist en fotograaf. Hij maakte het beeld bij dit artikel.
