De euforie van de verkiezingsoverwinning heeft in Ninove plaatsgemaakt voor angst – Luc Barbé

Hoe gaat het intussen met Forza Ninove, de afdeling van Vlaams Belang in Ninove? Het is de enige gemeente in Vlaanderen met een absolute meerderheid van het VB in de gemeenteraad en een extreemrechtse burgemeester. De inzet is enorm. Het VB wil er absoluut bewijzen dat het meer is dan een oppositiepartij en dat het een stad kan besturen. Het succes in Ninove moet een belangrijk element worden in hun verkiezingscampagne van 2029-2030.

De balans na de eerste dertien maanden oogt niet fraai. Tal van beloftes werden al snel ingeslikt, zoals de bouw van een tweede woon-zorgcentrum, de afschaffing van ‘pestbelastingen’ voor bedrijven, en een tweede sporthal.

De maandelijkse gemeenteraad is voor Forza Ninove een martelgang, want elke keer blijkt er wel een dossier fouten te bevatten. Terwijl de partij al twintig jaar waarschuwt voor een groot criminaliteitsprobleem, verklaarde de korpschef van de politie dat er in Ninove helemaal geen noemenswaardig veiligheidsprobleem is. Over het andere grote luik van hun politiek verhaal – ‘de immigratie uit Brussel stoppen!’ – hoor je geen woord meer.

Toch is het niet alleen kommer en kwel voor hen. Met een aantal symbolische maatregelen op het vlak van veiligheid blijft men de achterban vertroetelen, en de burgemeester communiceert behendig. Maar de dagelijkse confrontatie met de realiteit van het gemeentelijke beleid laat na dertien maanden sporen na. De euforie van de verkiezingsoverwinning van vorig jaar heeft plaatsgemaakt voor angst - een vijfvoudige angst.

Er is angst voor de pers. Die vervult immers haar rol: kritisch toezien en burgers informeren. Dat leidt af en toe tot scherpe artikels. Burgemeester D’haeseleer wordt er zo kregelig van dat hij er niet voor terugdeinst om een journalist tijdens een (openbare) gemeenteraadszitting te schofferen, maar dat haalt niets uit.

Er is angst voor de oppositie. Die speelt eveneens haar rol. Het kost haar weinig moeite om maand na maand de zwakke punten in de dossiers van de meerderheid bloot te leggen. Ook dat irriteert de burgemeester. Hij aarzelt niet om gemeenteraadsleden zwaar aan te pakken, maar ook dat werkt niet.

Er is angst voor het middenveld en burgers. Want terwijl Forza Ninove dacht dat het met een absolute meerderheid in de gemeenteraad vrij spel zou hebben, blijkt dat burgers hen blijven herinneren aan het feit dat een meerderheid van de kiezers – 53 procent – op democratische partijen stemde en dat men sowieso het recht heeft om zijn of haar mening vrij te uiten.

Er is angst voor wat er binnen de eigen partij kan gebeuren. In de gemeenteraad beschikt Forza Ninove maar over één zetel overschot - 18 op 35. Wat als een raadslid eens ‘toevallig’ ziek is? De relaties tussen enkele partijkopstukken zijn bovendien ondermaats, in het bijzonder die tussen de burgemeester en schepen Werner Somers.

Er is ten slotte de angst voor justitie. Het onderzoek naar verkiezingsfraude met volmachten is nog niet afgerond en de partij kent maar al te goed het arrest in de zaak-Neufchâteau. Bij de verkiezingen van 2018 kwamen onregelmatigheden met volmachten in een woon-zorgcentrum aan het licht. Verschillende betrokkenen werden veroordeeld en verloren hun burgerrechten. Voor de toenmalige burgemeester betekende de zaak het einde van zijn politieke carrière.

Intussen is duidelijk dat een verkiezingscampagne voeren helemaal wat anders is dan een stad besturen. Dat is een harde confrontatie met de realiteit.

Het sprookjesverhaal van Forza Ninove houdt geen stand, maar dat kun je bezwaarlijk aan je kiezers toegeven. Blijft de partij haar communicatielijnen aanhouden – ‘gedaan met inwijking uit Brussel naar Ninove!’– dan rijst bij haar kiezers onvermijdelijk de vraag waarom dat beleid niet gewoon wordt uitgevoerd. Toegeven dat het om electorale verleidingstrucs ging, zou neerkomen op erkennen dat men de kiezers heeft bedrogen.

Forza Ninove is in een lose-losesituatie terechtgekomen. Bovendien stelt de partij vast dat democratie meer is dan verkiezingen, dat er een rechtsstaat is, een middenveld en een pers. De partij ervaart dat haar extreemrechtse ideaalbeeld – een sterke leider die zich rechtstreeks tot ‘het volk’ kan wenden, ongehinderd door oppositie, pers of middenveld – onbereikbaar is.

De burgemeester kan zijn woede af en toe koelen op een journalist, een raadslid uit de oppositie of op middenveldorganisaties, maar die blijven gewoon hun rol spelen. Hij kan aan de grondwet zijn laars lappen, maar de toezichthoudende overheid tikt hem dan stevig op de vingers, zoals toen hij het ABVV verbood om te flyeren.

Forza Ninove ondervindt al dertien maanden dat een absolute meerderheid in de gemeenteraad geen absolute macht betekent, en dat de rechtsstaat en het middenveld – al krijgen ze ook bij ons zware klappen – nog altijd behoorlijk functioneren.

Dat mag geen reden zijn om hen te onderschatten. D’Haeseleer is een gewiekst strateeg. Bovendien legitimeren buitenlandse politici – van Trump over Bardella tot Wilders – de facto zijn verhaal.

Hoe dan ook was het eerste jaar van Forza Ninove een mislukte start, en 2026 begint voor hen in een sfeer van stress en angst. Willen ze daar komaf mee maken, dan zullen ze de basisprincipes van onze democratie en rechtsstaat moeten aanvaarden – wat betekent dat ze hun ideologie overboord moeten kieperen. Doen ze dat niet, dan riskeren ze zich nog vijf jaar lang te schuren en te schrammen aan de democratie. Lose-lose, had ik toch gezegd?

Luc Barbé

De auteur is Ninovieter en lid van burgercomités. Hij was parlementslid voor Agalev (1991-’95) en kabinetschef bij Ecolo (1999-2003). Deze tekst verscheen eerst in De Morgen en publiceren we met toestemming van de auteur.