Afrika is de sleutel tot duurzame wereldwijde groei - Hippolyte Fofack
De rest van de wereld blijft Afrika naar de periferie schuiven en beschouwt het continent voornamelijk als een bron van grondstoffen. Maar nu meer geavanceerde economieën te maken hebben met structurele problemen, duiden het ongeëvenaarde demografische momentum en het enorme industrialisatiepotentieel van het continent erop dat het een centrale rol zal spelen in de wereldwijde economische expansie.
Meer dan 50 jaar na de dekolonisatie beschouwt het Westen Afrika nog steeds als een ondersteunende speler in de wereldeconomie: een bron van grondstoffen en weinig meer. Deze achterhaalde visie heeft de ontwikkeling van hoogwaardige maakindustrieën en geïntegreerde toeleveringsketens in Afrika belemmerd en de economische groei afgeremd. Als gevolg hiervan zijn de inkomensverschillen per hoofd van de bevolking tussen Afrika en andere regio's toegenomen en is het aandeel van het continent in de wereldhandel gedaald tot onder de 3%, ondanks het feit dat Afrika bijna een vijfde van de wereldbevolking telt.
Maar naarmate meer landen de grens van de 'supervergrijzende' bevolking overschrijden, met meer dan 20% van de bevolking van 65 jaar en ouder, zou de internationale gemeenschap steeds meer gemotiveerd moeten zijn om Afrika niet langer een marginale rol toe te kennen. De wereldeconomie heeft nieuwe aanjagers van de vraag nodig, en Afrika is bij uitstek geschikt om aan die behoefte te voldoen. Sterker nog, de demografische dynamiek van Afrika, samen met de enorme investeringsbehoeften in infrastructuur, betekent dat het land de komende jaren een steeds centralere rol zou moeten spelen in de wereldhandel en -investeringen.
Het demografische momentum van Afrika is ongeëvenaard. De bevolking zal naar verwachting in 2050 de 2,5 miljard benaderen. Op dat moment zal Nigeria naar verwachting het derde meest bevolkte land ter wereld zijn, waarmee het de Verenigde Staten voorbijstreeft en alleen India en China voor zich moet laten. Tegen het einde van de eeuw zal bijna 40% van de wereldbevolking Afrikaans zijn.
Belangrijker nog, Afrika zal verantwoordelijk zijn voor het grootste deel van de netto groei van de wereldwijde beroepsbevolking, terwijl landen in de meeste andere regio's te maken hebben met krimpende arbeidskrachten en stijgende afhankelijkheidsratio's. Recente gegevens tonen aan dat economieën met een bevolkingsgroei boven het wereldwijde gemiddelde van 1% een gemiddelde reële bbp-groei van 3,1% hebben gekend, terwijl economieën met een negatieve bevolkingsgroei slechts 1,4% hebben bereikt. Het bbp van Afrika groeit al boven het wereldgemiddelde en de meeste langetermijnprognoses wijzen erop dat de sterke demografische rugwind van het continent de wereldeconomie zal helpen stimuleren.
Hoewel economische groei een optimale mix van kapitaal, arbeid en technologie vereist, vormt de wederzijds versterkende wisselwerking tussen het creëren van banen en stijgende consumentenbestedingen vaak de kern ervan. Historisch gezien heeft demografische kracht de ontwikkeling van menselijk kapitaal ondersteund en de groei van de binnenlandse vraag in stand gehouden, die goed is voor meer dan twee derde van het Amerikaanse bbp en meer dan de helft van het Canadese bbp.
In deze context is de grote jeugdpopulatie in Afrika een belangrijke troef, zowel wat betreft het arbeidsaanbod als de nieuwe vraag. Terwijl de consumptiegroei in de geavanceerde economieën is afgenomen als gevolg van demografische stagnatie, neemt deze in Afrika toe, doordat snelle verstedelijking nieuwe consumentenmarkten creëert en de inkomens geleidelijk stijgen. Naar verwachting zullen in 2050 honderden miljoenen Afrikanen tot de middenklasse behoren, en de consumenten- en bedrijfsuitgaven op het continent zullen naar verwachting $16,1 biljoen bedragen, wat een aanzienlijke vraag naar goederen en diensten zal creëren.
Afrika heeft ook een enorm potentieel voor structurele verandering. Als het minst geïndustrialiseerde continent ter wereld, met een bijdrage van minder dan 2% aan de wereldwijde productie, biedt Afrika de grootste kansen voor productiviteitswinst en groei van het inkomen per hoofd van de bevolking. Bauxiet is daar een goed voorbeeld van: wat aan de mijnpoort $874 miljard waard is, wordt $5,2 biljoen waard wanneer het wordt geraffineerd tot aluminiumoxide en tot $15,4 biljoen wanneer het wordt gesmolten tot aluminium. Het verwerken van grondstoffen op het continent zelf, in plaats van ze te exporteren, biedt een enorme economische kans.
Om deze kans te benutten, moeten er inspanningen worden geleverd om het infrastructuurtekort van Afrika aan te pakken. Verhoogde investeringen in infrastructuur, met name in de bouw-, mijnbouw-, productie- en dienstensector, zouden de basis leggen voor productiviteitswinst op de lange termijn. De omvang van het tekort impliceert dat duurzame investeringen de groei decennialang kunnen stimuleren, met enorme positieve neveneffecten voor de wereldeconomie.
Met voldoende financiering voor infrastructuur, de ontwikkeling van menselijk kapitaal en beleidshervormingen kan Afrika grootschalige industrialisatie bereiken, de bevolkingsgroei omzetten in duurzame economische dynamiek en een krachtig demografisch dividend genereren voor de wereldeconomie. De implementatie van de Afrikaanse Continentale Vrijhandelszone (AfCFTA) is een cruciale stap om deze structurele transformatie te versnellen, omdat een meer geïntegreerde markt kostenvoordelen biedt en de industriële groei stimuleert. De productie van industriële goederen zou eerst opschalen dankzij de regionale vraag die door de AfCFTA wordt mogelijk gemaakt, en vervolgens uitbreiden naar de wereldmarkt naarmate Afrika concurrerender wordt.
Met zijn snelgroeiende bevolking, grote en nog onbenutte consumentenmarkten, industrialisatiepotentieel, immense rijkdom aan natuurlijke hulpbronnen en streven naar regionale economische integratie op grote schaal, heeft Afrika de toekomst van de wereldwijde groei in handen. Terwijl meer geavanceerde economieën structurele problemen ondervinden, is Afrika het grootste resterende reservoir van transformatief groeipotentieel.
Maar als Afrikaanse landen een pijler willen vormen van de wereldwijde economische expansie van de 21e eeuw, hebben ze de steun van effectief beleid nodig. De inzet is hoog: als het potentieel van het continent niet wordt benut, zal de vergrijzende wereld moeite hebben om welvaart te behouden. Het succes van Afrika is daarmee niet langer een regionale kwestie, maar een mondiale noodzaak.
Hippolyte Fofack
De auteurs is voormalig hoofdeconoom bij de Afrikaanse Export-Import Bank, is Parker Fellow bij het Sustainable Development Solutions Network aan de Columbia University, onderzoeksmedewerker bij het Center for African Studies van Harvard University, distinguished fellow bij de Global Federation of Competitiveness Councils en fellow bij de African Academy of Sciences.
(c) Project Syndicate (https://www.project-syndicate.org/)
