Met Taliban-moordenaars doe je geen zaken - Dirk Verhofstadt

Op maandag 22 juni verleende ons land via minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Prévot visa aan vijf leden van de Taliban om ons grondgebied voor één dag te betreden. Die vijf vertegenwoordigers van een moorddadig regime zouden op basis van een veiligheidsanalyse van de Staatsveiligheid en van defensie immers ‘geen bedreiging vormen op ons Belgisch grondgebied’, aldus de minister. Of die mannen – vrouwen zijn er natuurlijk niet bij – ook geen bedreiging vormen op het Afghaans grondgebied heeft men waarschijnlijk niet onderzocht. Uit rapporten van mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch en Amnesty International weten we wel dat deze vijf deel uitmaken van een moorddadig regime dat op grote schaal misdaden pleegt tegen de menselijkheid: vrouwen hebben er geen rechten [1], religieuze en etnische minderheden en homoseksuelen laat men executeren, al wie kritiek heeft wordt gemarteld en vermoord, en onafhankelijke journalisten worden geweerd. De Taliban voeren ook regelmatig openbare executies door.

Op dinsdag 23 juni waren de vijf mannen al in Brussel en overlegden er met de Europese Commissie en vertegenwoordigers van 15 EU-lidstaten. Hun woordvoerder Abdul Qahar Balkhi, had het over “een historisch bezoek”. Het doel was na te gaan of de Taliban bereid waren om Afghaanse vluchtelingen en asielzoekers die zich bevinden in de EU, zouden willen terugnemen. België speelt daarin een belangrijke rol want minister voor Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt wil de migratiedruk verminderen waarbij ‘dossiers van illegale [Afghaanse] criminelen prioritair moeten behandeld worden’, aldus de minister. Let op het woordje ‘prioritair’ in haar communicatie. Blijkbaar mikt ze op alle Afghanen die uitgeprocedeerd zijn, maar niet (kunnen) terugkeren. Dat het niet enkel om de criminelen gaat, blijkt ook uit de uitnodiging aan de Taliban die het enkel had over de terugkeer van "Afghaanse staatsburgers zonder recht op verblijf in de EU", zonder het criminele aspect te noemen, aldus Euronews.

Mensenrechtenorganisaties zijn alvast niet te vinden voor dergelijke deportaties. Zo schreef Human Rights Watch op haar Facebook-pagina van 21 april 2026: “Met het oog op de aanstaande gesprekken tussen de Europese Unie en de Taliban, mag de EU het risico niet nemen de Taliban te legitimeren door samen te werken aan deportaties. Het terugsturen van mensen naar Afghanistan zou levens in gevaar brengen.” Amnesty International liet op 16 december 2025 optekenen dat een gedwongen terugkeer bijzonder gevaarlijk is: “De haast om mensen terug te sturen naar Afghanistan gaat voorbij aan de reden waarom ze in de eerste plaats zijn gevlucht en aan de ernstige gevaren die ze lopen als ze worden teruggestuurd. Het toont een duidelijke minachting voor de internationale verplichtingen van staten en schendt het bindende beginsel van non-refoulement.” Dat laatste is belangrijk. Eén van de kernpunten van het Vluchtelingenverdrag dat België mee ondertekend heeft, stelt dat je niemand het land mag uitzetten (refouleren) naar een gebied waar de veiligheid en het leven van de betrokkenen ernstig wordt bedreigd, aldus artikel 33.[2] Afghanistan is geen rechtsstaat, maar een schurkenstaat.

Maxime Prévot en Anneleen Van Bossuyt kunnen best nog eens deze Bijbelpassage lezen: “Behandel anderen steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen”.[3] Want terwijl ons land toestaat dat hier vijf mannen komen onderhandelen over deportaties van Afghanen naar hun land van herkomst – waarmee ze de facto het Taliban-regime legitimeren – stuurt onze FOD Buitenlandse Zaken een formeel negatief reisadvies voor Afghanistan. Het officiële advies luidt om niet naar het land af te reizen vanwege de extreme onveiligheid. Ook Nederland, Duitsland, Frankrijk, Spanje en andere EU-lidstaten hanteren een unaniem en streng negatief reisadvies voor Afghanistan. “Reis er niet heen en verlaat het land direct, het is er extreem onveilig en compleet onvoorspelbaar,” zo klinkt het. Maar Afghanen deporteren naar dat bijzonder onveilige land blijken voor de excellenties geen probleem. Ze hebben het met de Taliban over een ‘waardige terugkeer’, maar ‘waardigheid’ lijkt me geen eigenschap van de Taliban.

Dat is ook waar de Verenigde Naties voor waarschuwen. In een mededeling van 24 juli 2025 stelt de VN dat “Afghanen die naar hun land terugkeren geconfronteerd worden met ‘ernstige schendingen’ van hun mensenrechten door de ‘de facto’ machthebbers van de Taliban.” Het is inhumaan om Afghanen te deporteren naar hun thuisland gezien de willekeur en het compleet gebrek aan controle die de EU zal hebben. Bij aankomst in Kaboel zullen de gedeporteerden overgeleverd worden aan willekeur. De Taliban zijn immers bevreesd dat Afghanen die naar Europa zijn gevlucht en er asiel aanvroegen, besmet zijn met westerse ideeën die haaks staan op de visie van de Afghaanse leiders die hun rechtsstelsel volledig baseren op de letterlijke interpretatie van de sharia. “Alle staten moeten onmiddellijk stoppen met gedwongen terugkeer en hun non-refoulementverplichtingen nakomen. Als ze dat niet doen, negeren ze de ernstige gevaren waarmee Afghanen worden geconfronteerd en ontlopen ze hun wettelijke en morele verantwoordelijkheid,” aldus Amnesty International.

Het probleem is trouwens nog groter en dat op twee vlakken. Bij terugkeeroperaties naar het land van herkomst moeten natuurlijk de namen van de gedeporteerden worden doorgegeven. Daarop zal de Taliban in Kaboel onmiddellijk een screening doorvoeren – bv. of de betrokkenen voordien niet hebben gewerkt voor de vroegere regime of kritiek hebben geuit op de Taliban – waarbij niet alleen zijzelf maar ook hun familieleden in gevaar komen. Een rapport van de Zwitserse Vluchtelingenorganisatie (OSAR) van februari 2025 beschrijft specifieke voorbeelden, zoals het vervolgen van families van voormalige overheidsfunctionarissen, activisten, journalisten en geëmigreerden, en familieleden van vrouwen die zich niet aan de kledingvoorschriften houden. Het gaat om een vorm van Sippenhaftung waarbij families van tegenstanders worden getroffen als wraak voor de acties van hun verwanten. Ten tweede zullen de Taliban ook iets in return willen zoals financiële steun van de EU en de lidstaten om die gedeporteerden terug te nemen en onder te brengen. Volgens Courthouse News Service zullen ze ook officiële politieke relaties, opening van consulaire diensten en het opheffen van hun economische isolatie eisen.

"EU-landen ondermijnen hun geloofwaardigheid door enerzijds de misstanden van de Taliban te veroordelen en verantwoording te eisen, terwijl ze anderzijds met de Taliban samenwerken om Afghanen met geweld terug te sturen." aldus Fereshta Abbasi, onderzoeker bij Human Rights Watch. Ook de Afghaanse activiste en Nobelprijswinnares voor de Vrede, Malala Yousafzai, zei maandag dat ze "diep geschokt" was dat de EU met de Taliban in gesprek was. Met Taliban-moordenaars doe je geen zaken. Wie dat toch doet, legitimeert een middeleeuws terreurregime.

Dirk Verhofstadt

De auteur is kernlid van Liberales en schrijver van Dagboek 1933. Het gevaar van extreemrechts.

[1] Op 9 juni 2026 heeft de Taliban-politie in de stad Herat nog met scherp geschoten om een ​​zeldzaam protest van vrouwen uiteen te drijven die de islamitische kledingvoorschriften hadden overtreden. Zie https://www.bbc.com/news/articles/c992vdk3g3yo

[2] No Contracting State shall expel or return ("refouler") a refugee in any manner whatsoever to the frontiers of territories where his life or freedom would be threatened on account of his race, religion, nationality, membership of a particular social group or political opinion.

[3] Mattheüs 7:12.