All tagged Primo Levi
Margarete Buber-Neumann schreef een indrukwekkend verslag over haar verblijf in de goelag en het concentratiekamp. De achteloosheid van de volstrekt paranoïde stalinisten is verbijsterend en evenzo pervers en misdadig. Maar het lijkt mij toch dat de wreedheid van de nazi’s ongeëvenaard was. Gelukkig heeft zij deze waanzin overleefd en kon ze getuigen van de misdaden door de gestaalde kaders van Stalin en door de nazi’s van Hitler. Recensie door Enno Nuy.
Wachsmann kijkt enerzijds naar de microkosmos van de kampen, gezien door de ogen van hen die er verbleven en anderzijds naar de plek die de Kampen innamen in het totale terreurnetwerk van de nazi’s. Eerst beschrijft hij de naziterreur vanaf 1933, het jaar waarin Hitler (1889-1945) Reichskanzler werd. Ik blijf me verbazen over het gemak waarmee duizenden en nog veel meer jonge mannen bereid waren geweld te gebruiken tegen medeburgers. Recensie door Enno Nuy.
Vandaag staat onze menselijkheid opnieuw op de proef. Wat betekent ‘nooit meer’ vandaag, terwijl in Gaza een volk systematisch wordt vernietigd en wereldwijd antisemitisme Joodse gemeenschappen opnieuw kwetsbaar maakt? Menselijkheid is niet abstract. Ze leeft in de concrete keuzes die we maken en in hoe we ons tot elkaar verhouden. We mogen niet wegkijken — niet voor kolonisatie, niet voor terreur, niet voor genocide, niet voor antisemitisme. Het is én-én, niet of-of.
Onze vrijzinnig humanistische idealen staan zwaar onder druk. Maar geloof mij, de strijd voor meer vrijheid, gelijkheid en broederschap zal dit overwinnen. Voor zover we samenwerken, over de grenzen van onze politiek-ideologische visies heen, met als doel om de mens én een leefbare wereld weer centraal te stellen. Le temps des cerises komt er uiteindelijk weer aan.
De nazi’s pasten deze tactiek toe in alle concentratie- en vernietigingskampen, wetende dat er altijd mensen te vinden zouden zijn die bereid waren met de vijand te heulen in de hoop al doende het eigen vege lijf te kunnen redden. Dat ze daartoe een geestelijke salto mortale moesten maken weerhield hen niet van hun amorele gedrag. Wij weten niet hoe wij zelf in zulke omstandigheden zouden reageren. We kunnen alleen maar hopen dat we voldoende morele moed bezitten. Recensie door Enno Nuy.
“Hou niet op te herhalen dat je niets te maken wil hebben met een partij die echte of vermeende ‘linkse’ leerkrachten de ‘rekening zal presenteren’ als ze eenmaal aan de macht is. Die wel een ‘Marokkanenprobleem’ ziet bij voetbal- en oudejaarsrellen, maar brandstichting in een asielzoekerscentrum niet veroordeelt. Met een partij die media met de naziterm ‘leugenpers’ beschrijft en de bevolking schrik aanjaagt met de naziterm ‘omvolking’. Met een partij die platte broodjes bakt met massamoordenaar Assad en met spijt haar bewondering voor Poetin onderdrukt.”
Wat Verhofstadt doet, is gelijkenissen optekenen tussen de doelstellingen van de nazi’s in het Duitsland van 1933 en hedendaagse antidemocratische en rechtsextremistische politieke partijen. In België gaat het om het Vlaams Blok, in Nederland met name om Forum voor Democratie. ‘Extreemrechts wil de natiestaat omvormen tot een identitaire “nationale volksgemeenschap” waarbij het verleden vaak mythische proporties krijgt en men gelooft in een wedergeboorte of renaissance ervan.’ Recensie door Floris van den Berg.
“Er is een lijn te trekken van Christus naar Auschwitz”, aldus Imre Kertész. Als jood werd hij buitengesloten uit de fascistische maatschappij, als schrijver werd hij nadien buitengesloten uit het communistische Hongarije. “Ik ben het onverbeterlijke product van dictaturen, en gebrandmerkt te zijn is mijn specialiteit”, schrijft hij. Auschwitz en de Goelag hebben aangetoond dat de universele God ons verlaten heeft. Recensie door Dirk Verhofstadt.
De verpulvering van de mens tot een ding was zonder twijfel het grootste drama van de twintigste eeuw. Hiermee werd de Kantiaanse stelling dat we de mens steeds als een doel moeten zien en niet als een middel, brutaal en meedogenloos opzij geschoven. Zowel onder het nationalisme, het communisme, het fascisme, als het religieus fanatisme werden miljoenen mensen in naam van het volk, de Partij, de Führer of God vervolgd, verdrukt en vermoord. Alleen ‘nuttige’ mensen mochten overleven, de anderen hadden geen recht van bestaan. Recensie door Dirk Verhofstadt.
