Ggo’s dragen nu al bij tot een meer duurzame landbouw – Gerard Govers
Elke Van den Brandt, een leidende politica van Groen, gaf vorige zaterdag een interview in De Morgen met prikkelende uitspraken over klimaatadaptatie, salariswagens en een Europees leger. Daar gaat dit stuk niet over. Wel over wat ze zegt over genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s). Want haar uitspraken kunnen het einde betekenen van een lange periode waarin de Vlaamse en Europese groenen zich radicaal tegen die ggo’s verzet hebben.
Dat verzet begon in de jaren 80, toen nota bene Vlaamse wetenschappers aan de UGent een fundamentele doorbraak realiseerden door de genen van een bacterie (Bt, Bacillus thuringiensis) in te brengen in tabaksplanten. En het verzet werd massaal. In 2010 was twee derde van de Europese bevolking bezorgd over ggo’s. In Vlaanderen was de aardappelveldslag van Wetteren in 2011 het hoogtepunt. Niet verwonderlijk dat de EU reageerde: al in 2003 kwam er een wetgevend kader dat de commerciële teelt van ggo’s in Europa vrijwel onmogelijk maakte. Verrassend: oudere technologie die ook het genoom van planten wijzigt (zoals bestraling) bleef buiten schot.
Intussen leven we in andere tijden. De bezorgdheid van de Europese bevolking smolt in vijftien jaar weg als sneeuw voor de zon: in 2025 was nog amper 6 procent van de Europese bevolking bezorgd over ggo’s.
Veilig
Wat is er dan veranderd? Wel, nogal wat. We weten nu dat ggo’s veilig zijn. Meer dan 100 miljard landbouwdieren hebben intussen ggo’s gegeten en grondige studies hebben aangetoond dat die dieren daar niet onder geleden hebben. Ggo-maïs levert zelfs een gezondheidsvoordeel op omdat het makkelijker is om die vrij te houden van micro-organismen die schadelijk zijn voor mens en dier.
Ggo’s zijn niet alleen onschadelijk, ze resulteren ook in hogere landbouwopbrengsten. Voor maïs gaat het bijvoorbeeld over 5 tot 25 procent. Maar dat niet alleen: je kan planten ook zodanig wijzigen dat planten veel voedzamer worden of niet langer giftig zijn. En de kleine landbouwer vaart er dikwijls wel bij: het is een mythe dat ggo-katoen tot een zelfmoordgolf zou geleid hebben bij Indiase boeren. Wel heeft diezelfde ggo-katoen hun inkomen verhoogd.
Ggo’s leiden ook niet tot een verhoogd pesticidegebruik: ze deden het pesticidegebruik wereldwijd met 8 procent dalen tussen 1996 en 2018. Zelfs het gebruik van kleurstoffen kan met ggo’s worden teruggedrongen: je kan nu immers katoen met verschillende kleuren telen.
Ggo’s zijn niet alleenzaligmakend maar ze dragen nu al (bijna) wereldwijd bij tot een meer duurzame landbouw. Dat kunnen ze ook in Europa, zeker nu nieuwe NGT-technieken (NGT: new genomic techniques) het mogelijk maken om nog nauwkeuriger genetische wijzigingen aan te brengen. De EU heeft recent haar regelgeving ook aangepast voor NGT-planten die vergelijkbaar zijn met klassiek veredelde planten maar het blijft (voorlopig?) even moeilijk om met transgene gewassen of dieren (die genen dragen van andere organismen) te werken.
Gezonder en productiever
Het uiteindelijke doel moet zijn om, zoals in de VS al gebeurt, ggo’s te evalueren op basis van het eindresultaat: voldoet de nieuwe plantenvariëteit aan de normen? Een eenvormig en zo eenvoudig mogelijk evaluatiesysteem zal de productiviteit en de competitiviteit van de Europese landbouw vergroten en tegelijk zijn milieu-impact verkleinen. Het zal Europese innovatie stimuleren en onze onderzoekers en ondernemers toelaten om volwaardig deel te nemen aan wat, naast AI, wellicht de belangrijkste wetenschappelijke revolutie is in de 21ste eeuw.
De 20ste eeuw was de eeuw waarin de mens dode materie ging beheersen. Dat heeft de moderne wereld mogelijk gemaakt: denk daarbij niet alleen aan krachtige computers maar ook aan de vaatwasser. Nu kunnen we ook levende materie veranderen: we gebruiken al jaren genetisch gemodificeerde bacteriën om geneesmiddelen te maken en gentherapie krijgt stilaan voet aan grond. Wat in de geneeskunde kan moet ook in de landbouw kunnen.
Daarmee zouden we trouwens niets meer doen dan de droom vervullen van de visionaire Rachel Carson. Zij schreef in 1962 in Silent Spring, een boek dat terecht waarschuwde voor de milieu-impact van DDT. Zij hoopte dat het ‘microbiële insecticide’ Bt (ja, die bacterie van de Gentse onderzoekers) op termijn chemische bestrijdingsmiddelen zou kunnen vervangen. We hebben nu de technologie om de werkzame stoffen uit bacteriën inderdaad in planten in te brengen en ze zo gezonder en productiever te maken. Hoe sneller we er werk van maken, hoe beter.
Gerard Govers
De auteur is emeritus professor geografie en voormalig vicerector duurzaamheid van KU Leuven. Deze tekst verscheen eerst in De Morgen van 11 februari 2026.
