Hoe Donald Trump zichzelf en zijn familie verrijkt – Paul De Grauwe
“Amerikaans Hooggerechtshof verwijst importheffingen naar de prullenmand”. “Hooggerechtshof slaat Trumps grote hamer uit zijn handen.” “Een mokerslag”.
Het zijn enkele krantentitels de dag na de aankondiging door het Amerikaanse Hooggerechtshof dat de invoerheffingen die Trump in april vorig jaar doorvoerde illegaal zijn en moeten worden geschrapt. Trump beriep zich op de zogenaamde International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) van 1974. Die wet geeft de president de macht om economische maatregelen te nemen wanneer een noodtoestand heerst, zonder daarvoor de toelating te moeten vragen aan het Amerikaanse Congres.
Noodtoestand? Die was langs geen kanten te bespeuren. Bovendien vermeldt die wet invoerheffingen zelfs niet als instrument om een noodtoestand te keren. Het was dus van in het begin duidelijk voor iedereen dat de invoerheffingen van Trump geen wettelijke basis hadden. Het Hooggerechtshof heeft tien maanden moeten nadenken om tot dezelfde conclusie te komen.
Is dit nu een aardverschuiving in het handelsbeleid van Trump, zoals de krantentitels suggereren? Helemaal niet. Niet alleen beledigt Trump de rechters in het openbaar door hen imbecielen en schoothonden te noemen, hij lacht hen bovendien vierkant uit en legt nu een importtarief van 15 procent op voor alle landen van de wereld. Daarbij beroept hij zich op een andere wet: Sectie 122 van de Trade Act van 1974. Die geeft de president de macht om tijdelijke invoertarieven te heffen tot maximaal 15 procent, wanneer de VS grote tekorten op de betalingsbalans noteert.
De VS heeft grote tekorten op de handelsbalans maar die worden volledig gecompenseerd door kapitaalinvoer (een overschot op de kapitaalbalans). De betalingsbalans is de som van handelsbalans en kapitaalbalans en is dus in evenwicht. Er is dus geen betalingsbalanstekort te bespeuren zoals er in april vorig jaar ook geen noodtoestand was uitgebroken. De nieuwe tarieven hebben dus geen enkele rechtsgrond.
Je zou denken dat het Hooggerechtshof kort op de bal zou spelen en Trump onmiddellijk zou terugfluiten, maar dat gebeurt niet. De rechters hebben zich teruggetrokken en denken na.
Nu is het wel zo dat de nieuwe tarieven tijdelijk zijn. Trump krijgt 150 dagen de tijd om toelating te vragen aan het Amerikaanse Congres. Wedden dat hij dat krijgt.
Het handelsbeleid van Trump combineert incompetentie en boosaardigheid. De invoerheffingen werden ingezet om de handelsbalans in evenwicht te brengen en om industriële jobs terug naar Amerika te halen. Economen hebben van in het begin gesteld dat tarieven die twee doelstellingen niet kunnen en niet zullen halen. De invoertarieven maken de invoer in Amerika duurder. Maar omdat veel invoer bestaat uit componenten en grondstoffen die de exportindustrie nodig heeft, wordt ook de Amerikaanse uitvoer duurder. Gevolg: zowel import als export worden negatief beïnvloed door tarieven. Dat zien we nu gebeuren. Het handelsbalanstekort is sinds Trumps aantreden niet gedaald, maar wel gestegen.
Industriële jobs komen niet terug naar Amerika. Zoals overal in de westerse landen blijft de industriële tewerkstelling dalen ten gevolge van technologische vooruitgang. Die zorgt ervoor dat er steeds meer spullen worden geproduceerd met steeds minder mensen. Invoerheffingen veranderen niets aan die dynamiek. Ook dat blijkt uit de cijfers. Sinds Trump aan de macht kwam, is de industriële tewerkstelling in Amerika blijven dalen. Zoals bij ons.
Er is dus grote incompetentie in het Witte Huis. Er is ook veel boosaardigheid. Tarieven zijn voor Trump wapens om arbitraire macht uit te oefenen. Hij zwaait ermee om anderen te straffen of te kleineren, om wraak te nemen op al wie zijn pad kruist of weigert hem te bewieroken als geniale leider.
Arbitraire macht leidt ook onvermijdelijk tot grootschalige corruptie. De tarieven waarmee Trump dreigt, zijn een middel om zichzelf en zijn familie te verrijken. Vietnam kreeg een lager importtarief toebedeeld toen het akkoord ging om een Trump-golfoase neer te zetten in het land. Gelijkaardige tariefprivileges werden verleend aan Arabische sjeiks die hem en zijn familie miljardensteun toespeelden via cryptobeleggingen van de Trump-clan. Volgens het bekende magazine The New Yorker zou Trump sinds zijn aantreden 4 miljard dollar rijker zijn geworden.
Edward Luce van de Financial Times schreef dat Trumps incompetentie zijn boosaardigheid overtreft. Als dat zo is, zal hij zoveel domme dingen doen die schade toebrengen aan de Amerikanen dat die hem de rug zullen toekeren. Laten we hopen.
Paul De Grauwe
De auteur is professor economie aan de London School of Economics
