Groepen zijn machtig en niet altijd zuiver op de graat. Ze kunnen manipuleren, druk zetten, uitbuiten, mensen uitsluiten, excommuniceren of integendeel net niet meer loslaten (sekten), een eigen dogmatiek ontwikkelen en daarmee makkelijk zichzelf bestendigen. De identiteit van de groep verdringt vaak genadeloos die van het individu en draagt het individu dan weinig goeds bij. Niettemin zoeken we ze op, die groepen, omdat we er, naïef als we zijn, reflectie van onszelf in ontwaren.
Onlangs gingen de Nederlander Sid Lukkassen en de Vlaming Maarten Boudry met elkaar in debat over de toekomst van ons Avondland. Hieruit bleek een fundamenteel verschillende kijk op de huidige politieke, economische en maatschappelijke ontwikkelingen, een eerder pessimistische visie als een hedendaagse versie van Oswald Spenglers Ondergang van het Avondland enerzijds, en een eerder optimistische visie aansluitend op Karl Poppers geloof in de veerkracht van de liberale democratie en de open samenleving. Beide jonge intellectuelen besloten daarop om deze visies kritisch tegen het daglicht te houden. Het resultaat is geen klassiek woordenspel tussen links en rechts, maar een diepgaande filosofische analyse van de huidige tijdsgeest, een botsing tussen conservatisme en progressisme, een intellectueel debat op het scherp van de snee over het belang van tradities en de noodzaak tot verandering. Deel II.
Ik ontken geenszins dat utilitaristisch denken vaak zijn nut heeft bij het nemen van concrete morele beslissingen, en dat het zijn verdienste in de geschiedenis heeft bewezen (hoewel de keerzijde ervan – hedonisme, culturele degeneratie, egocentrisme, hyperindividualisme, enz. – niet genegeerd mag worden). Maar het is een feit dat utilitaristische morele redeneringen op een gegeven moment botsen op een intuïtieve grens.
Hans Frank kreeg, samen met elf andere beklaagden, de doodstraf en werd opgehangen. Daarmee werden de nazileiders, maar ook het Duitse Rijk op zich, veroordeeld wegens misdaden tegen de menselijkheid. “Voor het eerst in de geschiedenis (stond) een soevereine staat in de beklaagdenbank,” schreef Lauterpacht. Zijn visie inspireerde de latere opstellers van het UVRM en het EVRM, van het Internationaal Strafhof in Den Haag en vormt tot op heden de kern van het rechtssysteem van elke liberale democratie.
Dit is een eerlijke en bij wijlen zelfs moedige getuigenis van een man die niet te beroerd is om zijn eigen vooroordelen en eigen niet consequent gedrag toe te geven. Het is verder een goed gedocumenteerd verhaal dat ons zowel over het mondiaal, nationaal en heel erg lokaal (Brakel) toneel voert van wat er zich in de echte wereld van de vrouwen afspeelt. Soms worden er open deuren ingetrapt, maar soms wordt de lezer bij de keel gegrepen als de auteur de omvang en/of de impact van de discriminatie tegenover de vrouw beschrijft.
1957. Florence Green, een jonge oorlogsweduwe, verhuist naar een pittoresk kuststadje in Engeland om daar een boekwinkel te openen. Ze stoot echter meteen op beleefd, maar meedogenloos verzet van de lokale bevolking. Achter de glimlachjes en knikjes schuilt een conservatief gedachtegoed dat geen vernieuwing tolereert. De film, gebaseerd op de roman uit 1978 van Penelope Fitzgerald, speelt zich af in het rustige Engelse stadje Hardborough, ver van alle sociale en seksuele revoluties die plaatsvinden in de steden.
Voor Liberales zal dit academiejaar in het teken staan van de vrouw. Wereldwijd worden vrouwen nog steeds onderdrukt. De strijd voor vrouwenrechten, zoals destijds gevoerd door John Stuart Mill, moet voortgezet worden. Op onze volgende activiteit op 15 november – in samenwerking met het Liberaal Archief – zal Alexander De Croo zijn boek De eeuw van de vrouw voorstellen. En in het voorjaar van 2019 herdenken we het feit dat John Stuart Mill, geïnspireerd door zijn levenspartner Harriet Taylor, zijn ophefmakende boek The Subjection of Women schreef.
Het gevolg van het accepteren, of op zijn minst tolereren, van zogenaamde goddelijke bepalingen, is dat predikers van vrouwenbesnijdenis vrij rondlopen onder het mom van godsdienstvrijheid, een soort erkende, sociaal aanvaarde vorm van krankzinnigheid. Maar ook, en dat is nog erger, dat ze gesubsidieerd worden en een forum krijgen op televisie. Uitzendingen waarin hen nooit eens wordt gezegd: “U bent ziek in uw hoofd mijnheer” en waarin niemand ooit een dokter belt.
Secularisering is geen onvermijdelijke noch logische uitkomst van de moderniteit. De moderniteit leidt niet onherroepelijk tot een secularisering, noch in de Atlantische zone, noch in de rest van de wereld. Secularisering is een specifieke gedaante van de hedendaagse tijd die zijn hoogtepunt kende in ‘het Westen’ in de tweede helft van de 20ste eeuw (maar nergens anders) en in de 21ste eeuw weer op haar retour is.
Onlangs gingen de Nederlander Sid Lukkassen en de Vlaming Maarten Boudry met elkaar in debat over de toekomst van ons Avondland. Hieruit bleek een fundamenteel verschillende kijk op de huidige politieke, economische en maatschappelijke ontwikkelingen, een eerder pessimistische visie als een hedendaagse versie van Oswald Spenglers Ondergang van het Avondland enerzijds, en een eerder optimistische visie aansluitend op Karl Poppers geloof in de veerkracht van de liberale democratie en de open samenleving. Beide jonge intellectuelen besloten daarop om deze visies kritisch tegen het daglicht te houden. Het resultaat is geen klassiek woordenspel tussen links en rechts, maar een diepgaande filosofische analyse van de huidige tijdsgeest, een botsing tussen conservatisme en progressisme, een intellectueel debat op het scherp van de snee over het belang van tradities en de noodzaak tot verandering.
Revolutionaire ideeën is een ongemeen rijk boek – Israel behandelt onder meer nog de roep om de emancipatie van de zwarten en van de vrouwen, de vernieuwingen in het onderwijs en de wetenschap, de strijd tussen atheïsten en gelovigen, de talloze volksopstanden (vaak aangevoerd door vrouwen), de emancipatie van de Joden, de verspreiding van de universele egalitaristische ideeën via oorlogen in Europa, etc. Voor wie een scherp beeld van de Franse Revolutie wil krijgen is dit echt een must read. Recensie door Leo De Haes.
George Monbiot probeert een aanzet te geven hoe we tot een nieuw, wervend verhaal kunnen komen. Kort samengevat komt zijn betoog hier op neer: we moeten de samenleving terug opbouwen van onderuit. Zo kunnen we de mensen terug het gevoel geven dat ze ergens bijhoren, dat hun inbreng er toe doet, dat als we samenwerken bepaalde geblokkeerde situaties wel degelijk kunnen worden aangepakt. Zo moeten we beginnen op lokaal niveau om de mensen rond één bepaald thema te mobiliseren. Recensie door Mark Bienstman.
Vertrekkende vanuit de vaststelling dat onze huidige samenleving op alle mogelijke domeinen in een enorme stroomversnelling is terechtgekomen, verliezen heel wat burgers hun vertrouwde houvast en worden onzeker, zelfs angstig. Op die onzekerheid en angst spelen populisten, nationalisten en open of verdoken racisten in, om langs sluikse weg de verworvenheden van de Verlichting, in het bijzonder van de vrijheid uit te hollen. Daartegenover zet Bart Somers zijn pragmatisch liberalisme. Recensie door Mark Bienstman.
“Van een onbewuste feminist evolueerde ik naar een bewuste feminist,” aldus vice-premier Alexander De Croo in de inleiding op zijn nieuwe boek De eeuw van de vrouw. Hoe feminisme ook mannen bevrijdt. De Croo groeide op in een milieu waar de gelijkheid van man en vrouw een evident gegeven was. Bovendien is hij er stellig van overtuigd dat de toekomst steeds vrouwelijker wordt. Maar mede door zijn werk heeft hij ondervonden dat de rol van de vrouw wereldwijd met te weinig ambitie en te veel vooroordelen wordt ingevuld.
Baanbrekend regisseur Spike Lee is terug met de provocerende film BlacKkKlansman, gebaseerd op het leven van Ron Stallworth. Deze politieman uit Colorado Springs slaagde er als eerste Afro-Amerikaanse agent in om te infiltreren in de Ku Klux Klan. Detective Stallworth (John David Washington) en zijn partner Flip Zimmerman (Adam Driver) wisten tot in de hoogste kringen van de KKK binnen te dringen. Hun doel was de plannen van deze geheime, extremistische organisatie om de macht over te nemen in de stad, te dwarsbomen.
Liberales organiseert op woensdag 26 september 2018 de tweede John Stuart Mill lezing. Deze tweede lezing wordt gehouden door Assita Kanko, kernlid van Liberales en oprichtster van Polin, een incubator die vrouwen over taal en partijgrenzen heen verbindt en vooruit helpt in de politiek. Assita Kanko zal ingaan op de rechten van de vrouw, een thema dat Miil sterk bezighield en waarover hij in 1869 het boek 'The Subjection of Women' schreef. Professor Dirk Verhofstadt (UGent) zal de inleiding geven.
Het is duidelijk dat er van ‘schaamte en verdriet’ van de paus geen sprake is en dat hij niet aan de kant van de slachtoffers staat. Van enige erkenning van schuld en vergoeding voor de Belgische slachtoffers is geen sprake. De doofpot blijft toe. Het wordt hoog tijd dat ook ons land, dat een belangrijke stem heeft in de Verenigde Naties, het Vaticaan met de vinger wijst. Crimen Sollicitationis moet officieel ingetrokken worden en het Vaticaan moet haar verantwoordelijkheid nemen. De talloze misbruikte kinderen hebben daar recht op.
De meest verstandige zet van Europa is om te streven naar een federatie waarbinnen de nationale staten hun eigen regering hebben. Een federatie zoals die in Duitsland bestaat kan ik me goed voorstellen. Wellicht dat enkele leden van de huidige Unie dan niet meer meedoen, maar dat is misschien alleen maar een voordeel. Maar de Europese kap moet niet te drukkend zijn. Er moet speelruimte zijn voor de leden.
Welke visie hadden Aristoteles, Copernicus, Kepler, Galilei, Descartes en Newton op de natuur? Hoe ontstond uit de hutsepot van ideeën die zulke denkers er op na hielden, het samenhangende systeem van de natuurwetenschap zoals wij dat nu kennen? De geschiedenis van de wetenschap is niet de triomfantelijke zegetocht van een bij voorbaat gegeven alomvattend theoretisch systeem. Het is een geschiedenis van gissen en missen, passen en meten, geknutsel in laboratoria, kijken en nog eens kijken. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Voor Saramago was Jezus een volledig menselijk wezen en dus begiftigd met seksualiteit. Zijn partner was de voormalige prostituee Maria Magdalena die in het boek uitgroeit tot een krachtige en wijze vrouw. Saramago geeft in zijn boek zijn persoonlijke en tegendraadse interpretatie van de aloude geschriften en dat zette kwaad bloed bij heel wat gelovigen. De roman werd door de Portugese regering verworpen als een blasfemische bewerking van het Nieuwe Testament en een belediging van het katholieke erfgoed van de Portugese natie. Recensie door Dirk Verhofstadt.
