Een klinkende oorveeg voor Maduro en voor Trump – Lawrence Vanhove
De Nobelprijs voor de Vrede 2025 gaat naar de Venezolaanse oppositieleidster Maria Corina Machado die zich al jaren inzet voor meer democratie in haar vaderland en tegen de dictatuur van Nicolás Maduro. In 2023 was ze de eenheidskandidaat van de oppositie voor de Venezolaanse presidentsverkiezingen van 2024. Ze werd door de Rekenkamer-Generaal van Venezuela echter gediskwalificeerd voor een openbaar ambt, een uitspraak die in januari 2024 werd bekrachtigd door het Hooggerechtshof van Venezuela. Ze mocht dus niet deelnemen om totaal onbegrijpelijke redenen. Maduro vervalste in 2024 de stemuitslag en werd opnieuw president.
Op 1 augustus publiceerde Machado een brief in The Wall Street Journal, waarin ze aangaf dat ze was ondergedoken "uit angst voor haar leven, mijn vrijheid en die van mijn landgenoten vanwege de dictatuur van Nicolás Maduro". In de brief legde ze het bewijsmateriaal uit dat ze had van de stembiljetten die de overwinning van de oppositie ondersteunden. Ook stelde ze dat Maduro getuigen van de stembus had weggestuurd, terwijl de getuigen "de kiezersbewijzen de hele nacht met hun leven beschermden" tijdens de verkiezingen.[1]
““Maria Corina Machado een van de meest buitengewone voorbeelden van burgermoed in Latijns-Amerika.””
Vandaag ontving ze de Nobelprijs voor de Vrede en dat betekent een klinkende internationale oorveeg voor Maduro. De persverklaring luidt als volgt: “Ze ontvangt de Nobelprijs voor de Vrede voor haar onvermoeibare inzet voor de democratische rechten van de Venezolaanse bevolking en voor haar strijd voor een rechtvaardige en vreedzame overgang van dictatuur naar democratie. Als leider van de democratiseringsbeweging in Venezuela is Maria Corina Machado een van de meest buitengewone voorbeelden van burgermoed in Latijns-Amerika in de recente geschiedenis. Democratie is een voorwaarde voor duurzame vrede. We leven echter in een wereld waar de democratie op de terugtocht is, waar steeds meer autoritaire regimes de normen ter discussie stellen en hun toevlucht nemen tot geweld. De rigide machtsgreep van het Venezolaanse regime en de onderdrukking van de bevolking zijn niet uniek in de wereld. We zien wereldwijd dezelfde trends: de rechtsstaat wordt geschonden door de machthebbers, vrije media worden het zwijgen opgelegd, critici worden gevangengezet en samenlevingen worden gedwongen tot autoritair bestuur en militarisering. In 2024 werden er meer verkiezingen gehouden dan ooit tevoren, maar steeds minder verkiezingen waren vrij en eerlijk.”[2]
Het Nobelprijs Comité stelt verder: “In zijn lange geschiedenis heeft het Noorse Nobelcomité moedige vrouwen en mannen geëerd die zich hebben verzet tegen repressie, die de hoop op vrijheid hebben gedragen in gevangeniscellen, op straat en op openbare pleinen, en die met hun daden hebben laten zien dat vreedzaam verzet de wereld kan veranderen. Het afgelopen jaar werd mevrouw Machado gedwongen ondergedoken te leven. Ondanks ernstige bedreigingen aan haar zijde is ze in het land gebleven, een keuze die miljoenen mensen heeft geïnspireerd. Wanneer autoritairen de macht grijpen, is het cruciaal om moedige verdedigers van de vrijheid te erkennen die opstaan en zich verzetten. Democratie is afhankelijk van mensen die weigeren te zwijgen, die ondanks grote risico's naar voren durven te treden en die ons eraan herinneren dat vrijheid nooit als vanzelfsprekend mag worden beschouwd, maar altijd moet worden verdedigd – met woorden, met moed en met vastberadenheid. Maria Corina Machado voldoet aan alle drie de criteria die Alfred Nobel in zijn testament stelt voor de selectie van een winnaar van de Vredesprijs. Ze heeft de oppositie in haar land verenigd. Ze heeft zich nooit verzet tegen de militarisering van de Venezolaanse samenleving. Ze is standvastig geweest in haar steun voor een vreedzame overgang naar democratie. Maria Corina Machado heeft laten zien dat de instrumenten van democratie ook de instrumenten van vrede zijn. Ze belichaamt de hoop op een andere toekomst, een waarin de fundamentele rechten van burgers worden beschermd en hun stemmen worden gehoord. In deze toekomst zullen mensen eindelijk vrij zijn om in vrede te leven.”[3]
““Het alternatief voor Venzuela is ‘een nieuw paradigma, namelijk dat van het liberalisme’.””
In een interview in Mo-Magazine antwoordde Machado op de vraag welk alternatief zij zou bieden voor Venezuela als volgt: “Een nieuw paradigma, namelijk dat van het liberalisme: individuele vrijheden en een staat die de samenleving dient, niet omgekeerd. Dat vereist sterke, inclusieve, transparante en efficiënte instellingen. Het draait om het juiste systeem van prikkels. De staat mag geen eigenaar zijn van productiemiddelen of rijkdom, zoals nu het geval is. Integendeel, we moeten de markt openstellen voor investeringen, zodat Venezuela kan groeien en bloeien.”[4]
Tegelijk betekent deze Nobelprijs ook een klinkende oorveeg voor Trump die volop bezig is met het verzwakken van de Amerikaanse democratie en rechtsstaat. Machado staat voor alles waar Trump niet voor staat: zij is tegen autoritair leiderschap, voor democratie, voor scheiding der machten, tegen geknoei met verkiezingen, tegen de leugens van de overheid, tegen protectionisme en voor vrije handel. Haar keuze moet ons allen sterken om het liberalisme complexloos te blijven verdedigen en uit te dragen, een liberalisme dat zowel ethisch als economisch ingaat tegen de tijdsgeest anno 2025.
Lawrence Vanhove
De auteur is voorzitter van Liberales
[1] I Can Prove Maduro Got Trounced, Wall Street Journal, August 1, 2024.
[2] https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2025/press-release/
[3] Idem.
[4] https://www.mo.be/interview/maria-corina-machado-het-chavismo-heeft-de-democratische-instellingen-in-venezuela-vernietigd
