All tagged Montesquieu
Montesquieu is het meest bekend om zijn machtsverdeling binnen een staat. Om de (onvermijdelijke?) val van een republiek of monarchie in despotisme tegen te gaan, moeten we de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht van een staat opsplitsen. Het parlement moet de wetten maken, de regering of de koning moet de wetten uitvoeren en een onafhankelijke rechterlijke macht moet individuele zaken beoordelen. Dit is essentieel voor een rechtsstaat. Recensie door Xander Niks.
Montesquieu vertrok niet van vertrouwen, maar van wantrouwen tegenover macht. Vrijheid berust niet op de goede wil van machthebbers, maar op de scheiding der machten: niemand mag tegelijk beslissen, uitvoeren en controleren. Niet omdat mensen per definitie slecht zijn, maar omdat macht zich altijd uitbreidt zodra zij daartoe de middelen krijgt. Die les wordt vandaag niet plots vergeten, maar stapsgewijs uitgehold.
Het liberalisme is geen ‘amoreel ieder-voor-zich, maar juist extreem moeilijk en veeleisend, te moeilijk voor iedereen die niet tegen contradicties, complexiteit, diversiteit en de risico’s van vrijheid kan,’ aldus de Letse filosofe Shklar. Geen surfplank-liberalisme dus, maar eerder een sisyfus-liberalisme: voor Shklar moeten we ons iedere dag opnieuw oefenen in het vermijden van alle ondeugden die op ons pad komen.
Nu religieus fanatisme en wereldlijk populisme elkaar naar de keel grijpen, is het nuttig om terug te blikken naar de bron van ons democratisch denken. Neem alleen al de figuur van Montesquieu die met zijn scheiding der machten de basis legde voor onze huidige rechtsstaat. Veenbaas situeert de Verlichting echter al veel vroeger, namelijk bij Spinoza, en terecht. Sommigen beschouwen hem zelfs als de stamvader van de Verlichting. Hij verdedigde al in 1670 de vrijheid van denken en de gewetensvrijheid. Recensie door Mathias De Clercq.
Ode aan de vrijheid is een bundeling van korte essays over de belangrijkste liberale filosofen uit de voorbije eeuwen geschreven door hedendaagse liberalen als Frits Bolkestein, Jozias van Aartsen, Paul Cliteur, Frank de Grave, Ayaan Hirsi Ali en Daan de Neef zelf. In zijn boek beperkt Daan de Neef zich niet alleen tot de liberale klassiekers als John Locke, John Stuart Mill en Isaiah Berlin maar brengt hij ook het werk van meer recente filosofen als John Rawls en Francis Fukuyama onder de aandacht. Recensie door Dirk Verhofstadt.
