All tagged Joden
Weinig bekend is het verzet dat de Belgische universiteiten pleegden tegen de Duitse bezetters, met die van Leuven als grootste instelling voorop. Historicus Bert Cornelis schreef er een beklijvend boek over: De rector. Een universiteit in het verzet (1940-1944). Hij focust op de moedige houding van de toenmalige Leuvense rector Honoré van Waeyenbergh die weigerde mee te werken met de Duitse bezetters die de eerstejaarsstudenten verplichte arbeid wilde opleggen. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Buruma reconstrueert knap de trieste geschiedenis van de Duitse hoofdstad gedurende het Derde Rijk. In 37 korte hoofdstukken belicht hij evenzovele aspecten van het leven gedurende de jaren dat de nazi’s het Duitse volk in hun macht hielden. Het is meer dan tachtig jaar geleden dat deze tragedie zich voltrok, maar helaas behoudt dit soort boeken steevast hun urgentie. En telkens weer herinneren we ons Primo Levi die schreef: “Het is gebeurd, dus het kan weer gebeuren”. Recensie door Enno Nuy.
Malaparte vocht aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog, werd lid van de fascistische partij, uitte kritiek op de partij en kreeg gevangenisstraf, was journalist aan het front tijdens de Tweede Wereldoorlog, en schreef opmerkelijke romans. Eerst sympathiseerde hij met Mussolini maar werd al snel zijn grootste criticus. In feite was Malaparte een anarchist en vrijdenker die niet wou plooien naar de richtlijnen van een leider of partij. Zijn roman Kaputt is intrigerend en controversieel. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Haffner is glashelder en gaat recht op zijn doel af. Zijn analyses snijden hout, je denkt onmiddellijk: verdomd, hij heeft gelijk, zo steekt het in elkaar. Hij psychologiseert nergens en als iets zwart is noemt hij het zwart, is iets blauw dan noemt hij het blauw. Dit is ook wat ik mij van de eerste lezing herinner en het was geen opgave dit boek nog eens te leven, alleen al omdat tussen 1980 en nu mijn Holocaust- en Hitler-bibliotheek enorm is gegroeid. Recensie door Enno Nuy.
Sebald is een intellectueel, getuige zijn boeken waarin steevast en altijd de Holocaust op een of andere manier een rol in speelt, maar ze zijn stuk voor stuk fascinerend en de verbeelding tartend. Hij heeft, zo lijkt mij, altijd een problematische verhouding tot zijn vaderland en zijn landgenoten gekend. Hij schaamde zich voor de geschiedenis van Duitsland en meende dat met name zijn kunstbroeders in de literatuur zich te weinig lieten horen. Of dat laatste helemaal terecht is vind ik lastig te beoordelen. Recensie door Enno Nuy.
De uitspraken van de Amerikaanse ambassadeur Bill White dat ons land antisemitisch is, slaan nergens op. Besnijdenissen van jongens en meisjes die niet uit medische noodzaak worden uitgevoerd, maar cultureel of religieus van aard zijn, vormen een aantasting van de menselijke integriteit. De uitval van de ambassadeur is dan ook volkomen ongepast. Hij zou beter eens kijken naar zijn eigen land waar verschillende massamoorden gebeurden door antisemitische extreemrechtse daders.
Eichmann was volgens Arendt slechts een waardeloze bureaucraat, iemand die op zoek was naar kansen om zijn carrière vooruit te helpen, geen vragen stelde en deed wat hem gevraagd werd. Hij is de prototypische nazi: onverschillige bureaucraten die gewoon orders opvolgden. Dit wordt geïllustreerd door het feit dat Eichmann eerst geschokt was door wat hij op het terrein zag – de uitroeiing van mensen – maar na een paar weken eraan gewend raakte en gewoon verderging met zijn leven. Recensie door Xander Niks.
In de nacht van 9 op 10 november 1938 vond in nazi-Duitsland de Kristallnacht plaats, waarbij heel wat Joden werden gedeporteerd en vermoord. Negen decennia later kon niemand precies voorspellen wat er zou gebeuren toen de regering-Trump de deportatie van illegalen tot haar basisbeleid maakte, met de inzet van de Nationale Garde in Los Angeles en Washington – steden die beschouwd zouden moeten worden als ‘trainingsgebieden voor ons leger’ en ‘oorlogsgebieden’.
De Britse journaliste Sarah Helm heeft een uitzonderlijk gedetailleerd en diep ontroerend verslag geschreven van de verschrikkingen in het concentratiekamp Ravensbrück. Naast het bestuderen van schriftelijke verslagen die beschikbaar kwamen na de val van de IJzeren Gordijn, reisde Helm de wereld rond om overlevenden op te sporen en te interviewen. Ze beschrijft de heldhaftigheid, volharding, vastberadenheid en moed van deze vrouwen. Recensie door Nolan Phipps.
Hoe kon het dat een van de meest geavanceerde en gecultiveerde samenlevingen ter wereld gewillig bezweek voor de heerschappij en deelname van gewone mensen aan het moorddadige naziregime? Dit boek helpt deze vraag uit te leggen, en het is ook boeiend om te lezen omdat het geen droge opsomming van feiten is, maar duikt in de levens van de dorpelingen die zichzelf fatsoenlijk achtten. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Misschien was Otto Wächter geen doorgewinterde antisemiet en had hij weinig op met de rassenpolitiek van Hitler en de nazi’s. Maar dat verhinderde hem niet een carrière in de rangen van de nazi’s te ambiëren en zich aan te sluiten bij de SS. En dit zijn de feiten: onder Otto Wächter’s bewind in het district Galicië verloren tussen 1942 en juli 1944, meer dan 525.000 mensen het leven. Recensie door Enno Nuy.
Eigenlijk zit er totaal geen lijn in dit boek en desondanks kun je niet stoppen met lezen omdat wat je leest nauwelijks te bevatten is. De hel van Dante was niets vergeleken bij het inferno dat de nazi’s voor de joden bedachten en zij voerden hun perversie tot in het extreme door: zij lieten de joden het vuile werk opknappen. En dat heeft Cohen met precisie en nauwkeurigheid geboekstaafd. Recensie door Enno Nuy.
Na het overlijden van zijn 92-jarige moeder in 2022 besloot Pearce om de balans van zijn leven op te maken en verscheen een derde boek dat, net zoals zijn vorige twee, veel meer is dan een gewone autobiografie. Het geeft de lezer een indringend beeld van de tijdgeest uit de jaren 50, 60 en 70 in Vlaanderen. Een tijd waarin de katholieke kerk de almacht had over de morele normen in de samenleving. Recensie door Dirk Verhofstadt.
“De Jodenvervolging werd in heel Europa geaccepteerd, ja zelfs gebillijkt door de bevolking, met inbegrip van de intellectuele elite en nog het meest door de christelijke kerken,” aldus Saul Friedländer. Een sleutelzin staat op bladzijde 196 wanneer de auteur stelt dat de moordzucht tegen de Joden zo manifest in de lucht hing dat niemand er omheen kon kijken. Recensie door Dirk Verhofstadt.
In zijn boek Van kinderwieg tot soldatengraf. Onderwijs en indoctrinatie in Hitlers Duitsland geeft de Nederlandse publicist Kevin Prenger een indringend beeld van de manier en de schaal waarop de Duitse jongeren op scholen en universiteiten, in de Hitlerjugend en de Bund Deutscher Mädel, werden gehersenspoeld en klaargemaakt om zich als toekomstige soldaten en moeders volledig ten dienste te stellen van de Führer. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Hoe het ook zij, niemand kan erom heen dat Jan Karski de wereld al in 1942 kond deed van het afschuwelijke lot dat de (Poolse) joden beschoren was, nog even afgezien van het feit dat de nazi’s al in de vroege jaren dertig concentratiekampen oprichtten en je moest wel grenzeloos naïef zijn te willen geloven dat wie daar opgeborgen werd er zonder kleerscheuren van af zou komen. Recensie door Enno Nuy.
Op 7 augustus 2020 overleed de Marokkaans-Nederlands schrijfster Naima El Bezaz door zelfdoding. Ze schreef diverse, succesvolle boeken zoals De weg naar het noorden, Minnares van de duivel, De verstotene, Het gelukssyndroom, Vinexvrouwen en Meer Vinexvrouwen. Daarin had ze het vaak over de onderdrukking van de vrouw in de moslimwereld wat regelmatig leidde tot doodsbedreigingen aan haar adres. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Nederland leverde het grootste contingent vrijwillige SS’ers in Europa. Armando en Hans Sleutelaar presenteerden acht lange interviews met Nederlanders die zich destijds vrijwillig aansloten bij de SS. Niet iedereen was blij met dit boek dat in 1967 verscheen. Het was uitgerekend Vrij Nederland dat met een kort geding publicatie van het boek trachtte te voorkomen. Recensie door Enno Nuy.
In Logboek Slauerhoff zijn dagboekaantekeningen en reisverslagen van de rusteloze schrijver en dichter Jan Jacob Slauerhoff (1898-1936) samengebracht. Fraai uitgegeven ook. En vanaf de eerste pagina word ik opnieuw gegrepen door deze intrigerende man die een, zo schijnt het toch, moeizaam leven leidde en zich nergens thuis voelde, niet op het land, niet in zijn vaderland, niet op zee of in den vreemde. Recensie door Enno Nuy.
Een voortreffelijke studie, dit Duitsland van Walser Smith dat weliswaar in een bestek van slechts vijfhonderd pagina’s ruim vijfhonderd jaar geschiedenis behandelt en dus per definitie niet volledig en uitputtend zijn kan. Maar hij is er wel in geslaagd inzichtelijk te maken hoe uiteindelijk het Dritte Reich kon ontstaan uit de chaos van de Weimarrepubliek, die schuchtere pogingen van de natiestaat die pas in 1919 haar Grondwet kreeg, nadat er in de voorgaande eeuwen slechts sprake was van een statenbond. Recensie door Enno Nuy.
