All in Opinie
In een interview met journalisten van de New York Times, kreeg Trump de vraag: “Ziet u enige beperking van uw macht op het wereldtoneel? Is er iets dat u zou kunnen tegenhouden als u dat zou willen?” Trump antwoordde: “Ja, er is één ding. Mijn eigen moraliteit. Mijn eigen geest. Dat is het enige dat mij kan tegenhouden, en dat is heel goed.” “Niet het internationaal recht?”, vroeg een andere journalist. Trump antwoordde: “Ik heb het internationaal recht niet nodig.”
Zelfs als Iran een directe confrontatie met de VS kan vermijden, en zelfs als de huidige golf van protesten afneemt, bevindt de economie van het land zich in een neerwaartse spiraal. Dat betekent dat de publieke woede op de middellange en lange termijn alleen maar zal toenemen. De Islamitische Republiek zit klem tussen de externe dreiging van de VS en Israël en de interne dreiging van een massale opstand. Een totale ineenstorting van de Islamitische Republiek is er nog niet, maar de Iraanse revolutie nadert haar einde.
Natuurlijk hebben materiële en ideologische belangen – toegang tot olie, regionale invloed en verzet tegen socialisme – altijd het Amerikaanse beleid ten opzichte van Venezuela bepaald. Wat nieuw is in dit geval, was de afwezigheid van een duidelijk geformuleerde drempel of noodsituatie die dwangmaatregelen kon rechtvaardigen. Bovendien is deze onzekerheid versterkt door openlijke dreigementen van Trump aan het adres van nauwe Amerikaanse partners zoals Canada en Groenland.
Een werkelijk grenzeloze wereld blijft ongetwijfeld een verre droom. Wat we nu wel kunnen doen, is de supranationale organisaties versterken zoals de Verenigde Naties, de Bretton Woods-instellingen en het Internationaal Strafhof. Nu een nieuw jaar begint, moeten we de aspiraties koesteren voor een wereld waarin niemand als 'anders' wordt behandeld en vluchtelingen en migranten niet worden ontmenselijkt als degenen die ons brood stelen. Universalisme is een droom, maar geen onmogelijke.
De Amerikaanse inval in Venezuela en de eis van Trump om Groenland te annexeren, zijn precedenten die ook andere grootmachten zullen aangrijpen om hun imperialistische aanspraken op soevereine landen met geweld uit te voeren. Poetin doet dat al in Georgië en Oekraïne. Netanyahu in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. China staat klaar om Taiwan te veroveren. Al die irredentistische aanspraken vormen een enorm gevaar voor de wereldvrede, de mondiale welvaart en het wereldwijde klimaatprobleem.
Forza Ninove ondervindt al dertien maanden dat een absolute meerderheid in de gemeenteraad geen absolute macht betekent, en dat de rechtsstaat en het middenveld – al krijgen ze ook bij ons zware klappen – nog altijd behoorlijk functioneren. Dat mag geen reden zijn om hen te onderschatten. Burgemeester D’Haeseleer is een gewiekst strateeg. Bovendien legitimeren buitenlandse politici – van Trump over Bardella tot Wilders – de facto zijn verhaal.
Vanaf deze maand verliest een eerste groep werkzoekenden zijn uitkering, en plots kijkt iedereen elkaar nerveus aan. De beperking van de werkloosheid in de tijd werd gepresenteerd als een kordaat signaal. Maar zodra het signaal gegeven was, liet men de opvolging liggen. Nu de uitvoering begint, blijkt hoe kort door de bocht de redenering was dat “men wel aan het werk zal gaan als de uitkering stopt”. En hoe weinig is geïnvesteerd om op te vangen wie uit de boot valt. Vlaanderen is niet klaar voor wat komt.
De tegenstelling tussen objectiviteit en subjectiviteit in de journalistiek is een schijntegenstelling. Wat telt is het verschil tussen nieuwsgierigheid en ideologische vooringenomenheid. In tijden van nepnieuws, polarisatie en haat hebben we geen activistische zendelingen nodig, maar nieuwsgierige journalisten. Mensen die doorvragen, die de onderste steen boven halen, die stem geven aan wie niet gehoord wordt en ook wie zich onterecht miskend voelt kritisch durven bevragen.
De centrale stelling van Nobelprijswinnaar Mokyr is dat de Europese cultuur die ontstond na 1500, de industriële revolutie mogelijk heeft gemaakt. Die revolutie brak 200 jaar later door, eerst in Engeland en vervolgens op het Europese continent. Een merkwaardige stelling. We zijn allen erg beïnvloed door de marxistische visie dat de economische en technologische ontwikkelingen de cultuur bepalen. Volgens Mokyr is het omgekeerde waar.
Bijna een eeuw geleden betoogde de pro-nazi jurist Carl Schmitt dat alle politiek draait om het onderscheid tussen vriend en vijand. De vermeende dreiging van "genderideologie" biedt een gemakkelijk, kant-en-klaar doelwit voor de populistische aspirant-autoritairen van vandaag. Net als ras en immigratie is gender een handig splijtzwam om kiezers te verdelen, polarisatie aan te wakkeren en de sociale cohesie te ondermijnen.
In de nacht van 9 op 10 november 1938 vond in nazi-Duitsland de Kristallnacht plaats, waarbij heel wat Joden werden gedeporteerd en vermoord. Negen decennia later kon niemand precies voorspellen wat er zou gebeuren toen de regering-Trump de deportatie van illegalen tot haar basisbeleid maakte, met de inzet van de Nationale Garde in Los Angeles en Washington – steden die beschouwd zouden moeten worden als ‘trainingsgebieden voor ons leger’ en ‘oorlogsgebieden’.
Tariefoorlogen worden vaak gerechtvaardigd als noodzakelijk om banen in de maakindustrie te beschermen of terug naar eigen land te halen en om de nationale veiligheid te verbeteren. Maar volgens nieuw onderzoek leiden deze conflicten tot een ander gevolg dat grotendeels over het hoofd wordt gezien: vervuiling. Wanneer mondiale toeleveringsketens gedwongen worden tot inefficiënte omwegen, neemt de CO2-uitstoot toe.
Montesquieu vertrok niet van vertrouwen, maar van wantrouwen tegenover macht. Vrijheid berust niet op de goede wil van machthebbers, maar op de scheiding der machten: niemand mag tegelijk beslissen, uitvoeren en controleren. Niet omdat mensen per definitie slecht zijn, maar omdat macht zich altijd uitbreidt zodra zij daartoe de middelen krijgt. Die les wordt vandaag niet plots vergeten, maar stapsgewijs uitgehold.
De Russische tegoeden bij Euroclear blijven de gemoederen beroeren. Bart De Wever is erin geslaagd deze saga als een strijd van de dappere Galliër tegen de Romeinse overmacht voor te stellen. Met succes. Wat opvalt in dit dossier is dat de Belgische regering de risico’s voor het land buiten proportie heeft opgeklopt. Dat heeft De Wever in België wel populair gemaakt, maar dit gaat ten koste van de veiligheid in Europa.
Het tijdperk waarin de VS-allianties en internationale instellingen versterkten, opkwamen voor democratie en mensenrechten, en bereid waren offers te brengen voor de rechtsstaat en het machtsevenwicht in de wereld, is voorbij. In plaats daarvan is er een wereld ontstaan waarin de acties van de VS meer worden bepaald door wat direct ten goede komt aan de Amerikaanse economie, individuele Amerikaanse bedrijven en de veiligheid van het thuisland.
Ik snap heel goed dat het label fascisme onlosmakelijk verbonden is met de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust en de term daarom alarmistisch gevonden wordt. En ik geef toe dat elke fascist zondermeer verbleekt in vergelijking met Adolf Hitler. Fascisme gedijt echter bij de normalisering van wat voorheen extremistisch was. Elke waarschuwing daartegen wordt door hun aanhangers weggezet als overdreven alarmistisch. Maar ik ben liever alarmistisch dan te laat.
Met de expliciet nationalistische en nativistische richting, breekt de VS radicaal met de multilaterale aanpak die sinds 1945 de Amerikaanse politiek heeft geleid. De minachting voor liberale waarden neemt alle illusies over de huidige staat van de trans-Atlantische alliantie weg en maakt duidelijk dat Trump alleen aan de zijde van Europa zal staan als het zijn MAGA-ideologie (Make America Great Again) volledig omarmt – of liever gezegd, de Europese variant ervan: Make Europe White Again.
Samenlevingen die openstaan voor nieuwkomers, hebben zich vaak veerkrachtiger, innovatiever en economisch sterker getoond. Van de ambachten en kennis die in de middeleeuwen met migratie meekwamen tot de industriële groei die in de 20ste eeuw mede door arbeidsmigranten mogelijk werd gemaakt – telkens blijkt dat samenleven in diversiteit een bron van vooruitgang kan zijn, mits er in wederzijds respect, gelijke kansen en ontmoeting wordt geïnvesteerd.
In haar boek Beter Leven zonder Vrije Wil beargumenteert Farah Focquart dat onze samenleving gebaat is bij redelijke twijfel over het bestaan van vrije wil. Niet om verantwoordelijkheid af te schaffen, maar om ze anders in te vullen. Vrije wil-scepticisme nodigt uit tot een samenleving waarin beleid – van rechtspraak tot gezondheidszorg, van opvoeding tot sociale zekerheid – niet drijft op schuld en schaamte, maar op solidariteit en positieve verwachtingen.
Voor de vele AI-bedrijven die nu overal als paddenstoelen uit de grond schieten, is de fundamentele waarde een geloof dat AI een ongekende revolutie zal teweegbrengen die in de toekomst zal leiden tot ongelooflijk hoge winsten. Vandaag zijn er geen of nauwelijks winsten, maar dat deert de gelovigen niet, want in de toekomst wordt alles anders. En zo zien we in die sector de aandelenkoersen stijgen tot surrealistische niveaus die gedragen worden door dit geloof.
