Hannah Arendt — Meer teksten — Liberales

Liberales is een onafhankelijke denktank binnen de Liberale Beweging, een collectief van kritisch liberaal geïnspireerde individuen die zich tot doel stellen in dialoog te gaan en kennis, inzicht en informatie te verwerven en te verspreiden in een streven naar een meer liberale samenleving.

Teksten

All tagged Hannah Arendt

Vrouwen in duistere tijden – Alicja Gescinska

Jun 9

Jun 9 Vrouwen in duistere tijden – Alicja Gescinska

‘Elk denken moet beginnen bij herinneren,’ schrijft Gescinska en dat is een grote waarheid. In feite is dit een drijfveer geweest voor alle vrouwen die ze in haar boek beschrijft, want elk van hen heeft een bijzonder drama meegemaakt in haar levensloop. Vrouwen in duistere tijden. Tien denkers van blijvende betekenis is een magistrale vorm van narratieve filosofie die toegankelijk is voor een breed publiek zonder aan diepgang in te boeten. Het is een intellectueel hoogtepunt in haar al rijk gevulde carrière. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De waarheid heeft vier gezichten - Simon Truwant

May 29

May 29 De waarheid heeft vier gezichten - Simon Truwant

Dit boek van Truwant kan zelfs de meest verbitterde en misantrope lezer opnieuw hoopvol stemmen, want het is niet voorbij of na de waarheid maar doorheen het prisma van het waarheidspluralisme dat er diepere inzichten verscholen liggen die opnieuw uitzicht bieden op een open, constructief en weerbaar publiek debat. En dat is en blijft op zijn beurt een noodzakelijke voorwaarde voor een weerbare liberale democratie. Recensie door Frederic Heylen.

Amor Mundi – Peter Venmans

May 7

May 7 Amor Mundi – Peter Venmans

Peter Venmans overloopt het geheel van menselijke emoties, houdingen en gedragingen die al dan niet leiden tot ‘liefde voor de wereld’. Zijn rode draad is een uitspraak van de Joodse filosofe Hannah Arendt waarin ze pleit voor amor mundi: ‘Pas laat, eigenlijk alleen in de laatste jaren, begon ik van de wereld te houden… en uit dankbaarheid wil ik mijn boek de titel Amor Mundi geven,’ schreef ze na de Tweede Wereldoorlog. Dat leek toen lange tijd steeds meer het geval te zijn. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Eichmann in Jeruzalem – Hannah Arendt

Feb 14

Feb 14 Eichmann in Jeruzalem – Hannah Arendt

Eichmann was volgens Arendt slechts een waardeloze bureaucraat, iemand die op zoek was naar kansen om zijn carrière vooruit te helpen, geen vragen stelde en deed wat hem gevraagd werd. Hij is de prototypische nazi: onverschillige bureaucraten die gewoon orders opvolgden. Dit wordt geïllustreerd door het feit dat Eichmann eerst geschokt was door wat hij op het terrein zag – de uitroeiing van mensen – maar na een paar weken eraan gewend raakte en gewoon verderging met zijn leven. Recensie door Xander Niks.

Het genderhandboek van extreemrechts – Cynthia Miller-Idriss

Dec 24

Dec 24 Het genderhandboek van extreemrechts – Cynthia Miller-Idriss

Bijna een eeuw geleden betoogde de pro-nazi jurist Carl Schmitt dat alle politiek draait om het onderscheid tussen vriend en vijand. De vermeende dreiging van "genderideologie" biedt een gemakkelijk, kant-en-klaar doelwit voor de populistische aspirant-autoritairen van vandaag. Net als ras en immigratie is gender een handig splijtzwam om kiezers te verdelen, polarisatie aan te wakkeren en de sociale cohesie te ondermijnen.

KL. Een geschiedenis van de naziconcentratiekampen - Nikolaus Wachsmann

Dec 23

Dec 23 KL. Een geschiedenis van de naziconcentratiekampen - Nikolaus Wachsmann

Wachsmann kijkt enerzijds naar de microkosmos van de kampen, gezien door de ogen van hen die er verbleven en anderzijds naar de plek die de Kampen innamen in het totale terreurnetwerk van de nazi’s. Eerst beschrijft hij de naziterreur vanaf 1933, het jaar waarin Hitler (1889-1945) Reichskanzler werd. Ik blijf me verbazen over het gemak waarmee duizenden en nog veel meer jonge mannen bereid waren geweld te gebruiken tegen medeburgers. Recensie door Enno Nuy.

Travelers in the Third Reich: The Rise of Fascism: 1919–1945 – Julia Boyd

Nov 27

Nov 27 Travelers in the Third Reich: The Rise of Fascism: 1919–1945 – Julia Boyd

Boyds boek benadrukt de nabijheid tussen Groot-Brittannië en Duitsland en het relatieve gemak waarmee mensen uit de middenklasse in de jaren twintig en dertig nog konden reizen. Veel hedendaagse lezers zouden geschokt kunnen zijn door het aantal prominente Britse burgers dat niet alleen sympathiek stond tegenover het naziregime, maar het ook actief steunde, zelfs tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Recensie door Gregg Brozeit.

Burgerlijke ongehoorzaamheid is in principe geweldloos – Patrick Loobuyck

Oct 19

Oct 19 Burgerlijke ongehoorzaamheid is in principe geweldloos – Patrick Loobuyck

Wie geweld inzet, stelt zichzelf buiten die democratische orde en roept al snel het verwijt van ondemocratisch en ondermijnend gedrag op. Bepaalde vormen van geweld wekken immers de indruk dat er geen democratisch gesprek meer mogelijk of nodig is en dat de activisten het onweerlegbaar bij het juiste eind hebben. Dat is strijdig met pluralisme en dus fundamenteel ondemocratisch.

Wanneer tegenmacht de macht niet meer stopt – Eva Vanhoorne

Oct 7

Oct 7 Wanneer tegenmacht de macht niet meer stopt – Eva Vanhoorne

Een bestuur dat zich boven de wet waant, ondermijnt niet enkel de oppositie, maar ook het vertrouwen van burgers in de rechtsstaat zelf. Democratie leeft niet van volgzaamheid, maar van wrijving. Wie vrijheid ernstig neemt, moet ook tegenspraak verdragen. Want zodra een meerderheid beslist wat nog gezegd mag worden, is de vrijheid zelf aan het verdwijnen. En wie de lijntjes almaar nauwer trekt, zal vroeg of laat merken dat er niemand meer durft te protesteren.

Menselijkheid in tijden van duisternis – Christophe Busch

Sep 29

Sep 29 Menselijkheid in tijden van duisternis – Christophe Busch

Vandaag staat onze menselijkheid opnieuw op de proef. Wat betekent ‘nooit meer’ vandaag, terwijl in Gaza een volk systematisch wordt vernietigd en wereldwijd antisemitisme Joodse gemeenschappen opnieuw kwetsbaar maakt? Menselijkheid is niet abstract. Ze leeft in de concrete keuzes die we maken en in hoe we ons tot elkaar verhouden. We mogen niet wegkijken — niet voor kolonisatie, niet voor terreur, niet voor genocide, niet voor antisemitisme. Het is én-én, niet of-of.

Marseille 1940 - Uwe Wittstock

Sep 17

Sep 17 Marseille 1940 - Uwe Wittstock

De Gestapo had een lijst opgesteld van nazi-opposanten die ze in de zomer van 1940 naar Duitsland wilden deporteren. Toen kreeg de Amerikaanse journalist Varian Fry die namens het Emergency Rescue Committee (ERC) de opdracht om ongeveer 200 prominente kunstenaars, antifascisten en intellectuelen uit Europa te krijgen, door ze met valse papieren of via vluchtroutes over Spanje en Portugal naar de VS te helpen ontsnappen. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Dankwoord Prijs Vrijzinnig Humanisme 2025 – Dirk Verhofstadt

Jun 30

Jun 30 Dankwoord Prijs Vrijzinnig Humanisme 2025 – Dirk Verhofstadt

Onze vrijzinnig humanistische idealen staan zwaar onder druk. Maar geloof mij, de strijd voor meer vrijheid, gelijkheid en broederschap zal dit overwinnen. Voor zover we samenwerken, over de grenzen van onze politiek-ideologische visies heen, met als doel om de mens én een leefbare wereld weer centraal te stellen. Le temps des cerises komt er uiteindelijk weer aan.

Morele moed is cruciaal voor vrijheid – Ivan Vandermeersch

Jun 12

Jun 12 Morele moed is cruciaal voor vrijheid – Ivan Vandermeersch

Wanneer kleine organisaties het opnemen tegen machtige staten, en gelijk krijgen van het hoogste Europese gerechtshof, herinnert dat ons aan de essentie van het liberalisme: zelfbeschikking, rechtvaardigheid en de plicht om op te komen voor wie onderdrukt wordt. Het recente succes van Forbidden Colours, een kleinschalige NGO die erin slaagde zestien EU-lidstaten te mobiliseren tegen de Hongaarse anti-LGBTIQ+ wetgeving, is daar een treffend voorbeeld van.

Vrijheid om de wereld te veranderen – Lyndsey Stonebridge

Apr 18

Apr 18 Vrijheid om de wereld te veranderen – Lyndsey Stonebridge

Lindsey Stonebridge beschrijft hoe Hannah Arendt zich na haar vlucht uit de klauwen van de nazi’s vestigde in New York om er na te denken over migratie, stateloosheid en racisme in donkere tijden en wat we daar als menselijke wezens kunnen en moeten tegen doen. Aan de hand van vele voorbeelden van autocratisch beleid, toont ze aan dat de filosofische denkbeelden van Hannah Arendt vandaag nog bijzonder actueel zijn. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Wat Hannah Arendt in Hitlers Duitsland zag, zien we ook in Trumps Amerika – Jackie Calmes

Apr 15

Apr 15 Wat Hannah Arendt in Hitlers Duitsland zag, zien we ook in Trumps Amerika – Jackie Calmes

Federale rechters bieden enige tegenstand, maar worden aangevallen door Trump en gehoorzame partijleiders. "We kunnen een hele districtsrechtbank opheffen", vertelde voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Mike Johnson vorige maand aan verslaggevers. Ondertussen heeft de regering enkele gerechtelijke bevelen genegeerd en is het conservatieve Hooggerechtshof tot nu toe grotendeels een confrontatie uit de weg gegaan.

Erasing History – Jason Stanley

Apr 12

Apr 12 Erasing History – Jason Stanley

Hannah Arendt waarschuwde er in een toespraak in 1975 nog voor dat totalitaire regeringen naar hun eigen goeddunken proberen om de geschiedenis te herschrijven of te begraven. Dat is ook de mening van Jason Stanley, een professor filosofie aan de universiteit van Yale, die in zijn nieuw boek Erasing History aantoont hoe extreemrechts wereldwijd bezig is het verleden aan te passen aan haar ideologische opvattingen. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Verantwoordelijkheid en oordeel – Hannah Arendt

Oct 4

Oct 4 Verantwoordelijkheid en oordeel – Hannah Arendt

Is moreel gedrag vanzelfsprekend? Hannah Arendt verwerpt het en wijst naar de morele ineenstorting in nazi-Duitsland waar zelfs het gebod ‘Gij zult niet doden’ finaal werd omgekeerd tot ‘Gij zult doden’. Bij morele overwegingen over zijn gedrag kan de mens alleen bij zichzelf te rade gaan. Misdaden blijven misdaden, ook al worden ze door een regering gewettigd, aldus Arendt. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De ontdekking van de wereld - Peter Venmans

Jul 11

Jul 11 De ontdekking van de wereld - Peter Venmans

De ontdekking van de wereld gaat over het leven, het werk en de impact van Hannah Arendt op het hedendaagse denken en dit aan de hand van ervaringen in haar leven. Die lopen opvallend gelijk met de dramatische gebeurtenissen van de vorige eeuw zoals het nazisme, de Endlösung en de Koude Oorlog. Peter Venmans ontleedt haar joods bewustzijn, haar relatie met Martin Heidegger, over Adolf Eichmann en de positionering van haar filosofie tegenover het liberalisme en het conservatisme. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Het schrijverskasteel – Uwe Neumahr

Feb 14

Feb 14 Het schrijverskasteel – Uwe Neumahr

Uwe Neumahr schreef een uitermate verrassend en razend interessant boek over het eerste Neurenberger Proces, direct na de oorlog georganiseerd door de geallieerden. Daartoe werd een tribunaal opgericht en de Amerikanen, Engelsen, Fransen en de Russen leverden ieder daarvoor gekwalificeerde rechters. Dit tribunaal werd enerzijds geroemd maar er bestond ook veel kritiek op. Veel gerenommeerde schrijvers lieten er hun licht over schijnen. Recensie door Enno Nuy.

De grenzen van de vrijheid – Dirk Verhofstadt

Apr 27

Apr 27 De grenzen van de vrijheid – Dirk Verhofstadt

Misschien is het leven zelf wel de ultieme – maar in de ogen van sommigen al veel te breed opgevatte – grens van de vrijheid. Alle handelingen zijn toegelaten zolang ze het leven van anderen niet gevaar brengen. Het voldoet me niet. Ook mistoestanden die niet levensgevaarlijk zijn, mogen niet ondergeschikt zijn aan de individuele vrijheid. Een betere definitie van de vrijheid lijkt me het toelaten van alle handelingen door de mens voor zover ze geen medemensen benadelen.