Thalassa – Fik Meijer

Voor mij is een onderscheid tussen afzonderlijke zeeën nauwelijks relevant want ze zijn alle even ondoorgrondelijk als ongenaakbaar, even intimiderend als fascinerend, even gewelddadig als beangstigend. Een groot deel van mijn bibliotheek gaat over de zee, haar bewoners en hen die haar trachten te doorgronden of te beheersen. En toen ik dit Thalassa van classicus en historicus Fik Meijer zag, kon ik het onmogelijk laten liggen. Hij doet in dit boek verslag van een afscheidsreis rond de Middellandse Zee. Recensie door Enno Nuy.

Trump als steentje in de schoen van Europees extreemrechts – Dirk Verhofstadt

Tom Van Grieken en zijn Europese extreemrechtse acolieten gedragen zich als apostelen van de Amerikaanse president die zichzelf de Messias waant. De houding van Trump, maar ook die van Orbán, is een steentje in de schoenen van extreemrechtse politici. Alle democraten moeten blijven wijzen op de innige band van extreemrechts met autoritaire leiders en ideeën, tot het steentje uitgroeit tot een forse molensteen die om hun nekken hangt en ze electoraal van de kaart veegt.

Na Orbán staat Hongarije een nog zwaardere strijd te wachten – Maciej Kisilowski

De huidige teleurstelling in Orbán biedt een zeldzame kans. Binnenlandse en internationale experts kunnen de nieuwe regering helpen om concrete verbeteringen te realiseren, zoals beter onderwijs, betrouwbaardere gezondheidszorg en een minder corrupte overheid. Maar liberaal-progressieven moeten niet verwachten dat deze verbeteringen voor zichzelf spreken. Ze moeten juist duidelijk worden verdedigd als het resultaat van een open samenleving – een samenleving die niet alleen effectief bestuur levert, maar ook bijdraagt aan waardigheid en sociale samenhang.

Austerlitz – W.G. Sebald

Sebald is een intellectueel, getuige zijn boeken waarin steevast en altijd de Holocaust op een of andere manier een rol in speelt, maar ze zijn stuk voor stuk fascinerend en de verbeelding tartend. Hij heeft, zo lijkt mij, altijd een problematische verhouding tot zijn vaderland en zijn landgenoten gekend. Hij schaamde zich voor de geschiedenis van Duitsland en meende dat met name zijn kunstbroeders in de literatuur zich te weinig lieten horen. Of dat laatste helemaal terecht is vind ik lastig te beoordelen. Recensie door Enno Nuy.

Waarom Viktor Orbán verloor - László Bruszt

Orbáns nederlaag, net als de nederlaag van de Poolse PiS drie jaar geleden, betekent niet het einde van het illiberalisme. De structurele omstandigheden die de opkomst ervan voedden – economische onzekerheid, maatschappelijke fragmentatie en politiek wantrouwen – blijven in veel democratieën bestaan. Maar Orbáns val ondermijnt wél het gevoel van onvermijdelijkheid dat de wereldwijde verschuiving weg van de liberale democratie omringde.

Een post-extreemrechtse toekomst in Hongarije is mogelijk - Jan-Werner Mueller

De verwijdering van populisten uit de macht biedt kansen, maar ook met heel wat moeilijkheden. Als de Hongaarse verkiezingen de weg vrijmaken voor een democratische transitie, zal de nieuwe regering te maken krijgen met een reeks structurele problemen, evenals druk van Orbáns machtige aanhangers in Rusland en de Verenigde Staten. Maar met de juiste steun van externe actoren en de bereidheid om moedig op te treden, is een post-extreemrechtse toekomst mogelijk.

Stalin uit het verdomhoekje - Nina L. Chroesjtsjová

In de Sovjet-Unie werden vrouwen verwelkomd op de arbeidsmarkt als schrijvers, wetenschappers, acteurs, ingenieurs – noem maar op. Tegenwoordig worden meisjes in Rusland aangemoedigd om al op de middelbare school kinderen te krijgen, deels om de catastrofale demografische achteruitgang van Rusland, die door de oorlog in Oekraïne is versneld, tegen te gaan. Het is alsof de emancipatie van vrouwen (een zaak waaraan Rusland heeft bijgedragen) nooit heeft plaatsgevonden.

Dit wordt de echte AI-race - Lee Jong-Wha

Of AI een motor voor wereldwijde productiviteitsgroei wordt, hangt niet alleen af van het tempo en de richting van innovatie, maar ook van hoe effectief landen wereldwijd hun instellingen, arbeidsmarkten en productiesystemen aanpassen om de kansen die de technologie biedt te benutten. De "AI-race" zal niet alleen gewonnen worden door degenen die doorbraken realiseren in Silicon Valley of Hangzhou, maar ook – en misschien nog wel meer – door degenen die ze het meest effectief toepassen.

De Emigrés - W.G. Sebald

We mogen vluchtelingen niet beschouwen als opportunisten maar als dragers van een onpeilbaar leed. Dat beschrijft de Duitse schrijver W.G. Sebald in zijn boek De Emigrés. Daarin heeft hij het over de honderdduizenden Joden in Duitsland en Oostenrijk die naar Zwitserland, Frankrijk, België, Nederland, Engeland of de Verenigde Staten trokken. Velen onder hen sloegen op de vlucht voor het nazisme dat in 1933 aan de macht kwam. Ze zochten een veilige plek voor henzelf en hun kinderen. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Het einde van de rode mens – Svetlana Alexijevitsj

Dit boek verscheen in 2013 en je kunt alleen maar concluderen: het komt nooit meer goed met dit volk. En wat is er sedertdien wel niet gebeurd in en met dat vermaledijde en ongelukkige land? Ik neem het de Russen kwalijk dat ze bereid zijn Poetin te geloven, maar Alexijevitsj liet me zien dat dit volk eeuwenlang alleen maar geknecht en bedrogen is, misleid en vernederd, gefolterd en bestolen. En toch willen mensen telkens weer geloven, hopen, opstaan en verder gaan. Recensie door Enno Nuy.

The death of truth - Michicko Kakuntani

Michiko Kakutani beschrijft hoe de rede en het wetenschappelijk onderzoek steeds meer op de achtergrond verdwijnt en zelfs ‘verdacht’ wordt gemaakt. Er wordt doelbewust naar  gestreefd om de mensen  bang te maken voor externe bedreigingen die op hen afkomen, zoals de migranten, de criminelen, de holibi’s enz. De waarheid bestaat volgens hen niet (meer). Opinies en indrukken worden belangrijker geacht dan feiten. De waarheid is blijkbaar relatief. Recensie door Mark Bienstman.

Het evangelie volgens Jezus Christus - José Saramago

Voor Saramago was Jezus een volledig menselijk wezen en dus begiftigd met seksualiteit. Zijn partner was de voormalige prostituee Maria Magdalena een krachtige en wijze vrouw. Saramago geeft een tegendraadse interpretatie van de aloude geschriften en dat zette kwaad bloed bij heel wat gelovigen. De roman werd door de Portugese regering verworpen als een blasfemische bewerking van het Nieuwe Testament en een belediging van het katholieke erfgoed. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Als dwazen ten strijde trekken - Federico Fubini

Vladimir Poetin en Donald Trump zijn verschillend, maar ze delen wel enkele persoonlijkheidskenmerken – een gebrek aan empathie, een naadloos vermogen om te liegen, onverschilligheid ten opzichte van goed en kwaad, wraakzucht wanneer ze geconfronteerd worden met onaangename waarheden – en ze hebben dezelfde soort fout gemaakt door ten oorlog te trekken. Beiden vertrouwden op hun kleine kring van ja-knikkers die hen nooit waarschuwden voor de risico's van hun acties.

Diderot and the Art of Thinking Freely - Andrew S. Curran

Diderot was met zijn werkkracht en zijn ideeën een van de grondleggers van het denken in de moderne tijd. Dat is het uitgangspunt van de interessante, overzichtelijke en vlot leesbare biografie van Andrew S. Curran. Curran heeft zijn werk grondig gedaan en de bestaande literatuur en kennis over Diderot in een vlot leesbare synthese gegoten met aandacht voor het biografische en het thematische. Het resultaat is een levensbeschrijving van een fascinerend man met een rijk gevuld leven. Recensie door Peter Laroy

Het eiland Kharg en de toekomst van de Amerikaanse allianties - Carla Norrlöf

Het eiland Kharg verleidt de VS tot een koers met gevolgen die anderen wellicht niet willen dragen. Het Amerikaanse leger kan het eiland veroveren, maar het kan anderen niet dwingen om te delen in de gevolgen die daaruit voortvloeien. De oude boodschap was duidelijk: draag meer bij, of de veiligheidsgarantie verzwakt. De nieuwe boodschap is net zo duidelijk: zonder overeenstemming over de missie verzwakt de steun van de bondgenoten.

De afschaffing van de Senaat is een handig rookgordijn – Jean-Jacques De Gucht

De afschaffing van de Senaat wordt voorgesteld als een daad van politieke efficiëntie en duidelijkheid. In werkelijkheid dreigt ze vooral een handig rookgordijn te worden. Want achter dat symbolische dossier schuilt een ongemakkelijke realiteit. Een meerderheid die het over weinig eens raakt, behalve dat alles de schuld is van het verleden, onder leiding van een premier die zich gedraagt alsof hij geen deel uitmaakt van zijn eigen regering.

Oorlog en Terpentijn - Stefan Hertmans

Vandaag is Stefan Hertmans 75 jaar geworden. Een uitzonderlijke auteur en dichter die een prachtig oeuvre bijeen schreef met tal van intrigerende romans zoals Als op de eerste dag, Het verborgen weefsel, Harder dan sneeuw, De Bekeerlinge, De Opgang en Dius. Zijn absolute meesterwerk Oorlog en Terpentijn werd bekroond met de AKO-Literatuurprijs 2014, waarover we in 2013 een recensie publiceerden in Liberales. Recensie door Dirk Verhofstadt.

De enigen die in Iran ter plaatse zouden moeten zijn, zijn inspecteurs van het IAEA - Helen Clark

Het lijdt geen twijfel dat een terugkeer naar diplomatie moeilijk te verkopen zal zijn voor Iran, gezien het feit dat het nu al twee keer is gebombardeerd door de VS en Israël tijdens de onderhandelingen. Maar hoewel de Iraniërs weinig reden hebben om de regering-Trump te vertrouwen, blijft diplomatie uiteindelijk de enige duurzame weg uit het conflict en weg van een nieuwe golf van nucleaire proliferatie in het Midden-Oosten.

Verlichte kost. Filosofen van toen over het eten van nu - Rik Peters

‘Obesitas is gevaarlijker dan terrorisme’, zo citeert wetenschapsjournalist Rik Peters de Amerikaanse hoogleraar gezondheidsrecht Lawrence Gostin. Dat is een interessant perspectief. Bij terrorisme is de vijand de ander; bij obesitas ben jezelf de vijand. Obesitas is het geval van heel veel foute voedselkeuzes. Zoveel tijd en geld en aandacht als er wordt besteed aan terrorisme, zo weinig aandacht aan hoe wij eten en de gevaren van voedsel. Recensie door Floris van den Berg.

Rivier van bloed – Michel Krielaars

De Russen wisten zich geen raad met de Perestroika en Glasnost. De Russen hebben zichzelf wijsgemaakt dat Gorbatsjov de Sovjet-Unie uit elkaar liet vallen maar dat is ver bezijden de waarheid, dat was wel het laatste wat hij wilde. Het is reëler om dat op het bordje van Boris Jeltsin te deponeren. Later, in 2010, zou blijken dat Stalin hoogstpersoonlijk opdracht had gegeven voor de moordpartij in Katyn. Recensie door Enno Nuy.