In dit tweede deel bespreekt Dirk Verhofstadt met Johan Braeckman de oorsprong van taal, de oorzaken van geweld, de maakbaarheid van de mens, het al dan niet bestaan van een vrije wil, en de vraag naar de zin en betekenis van het leven. De boekvoorstelling vindt plaats op donderdag 21 mei 2026 om 20 uur (deuren open om 19u30) in zaal Liberas, Kramersplein 23 te 9000 Gent. De inkom is gratis, maar inschrijven is wel verplicht op verhofstadt.dirk@telenet.be.
Peter Venmans overloopt het geheel van menselijke emoties, houdingen en gedragingen die al dan niet leiden tot ‘liefde voor de wereld’. Zijn rode draad is een uitspraak van de Joodse filosofe Hannah Arendt waarin ze pleit voor amor mundi: ‘Pas laat, eigenlijk alleen in de laatste jaren, begon ik van de wereld te houden… en uit dankbaarheid wil ik mijn boek de titel Amor Mundi geven,’ schreef ze na de Tweede Wereldoorlog. Dat leek toen lange tijd steeds meer het geval te zijn. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Sinds de erkenning van de kandidaatstatus in 2022 heeft de Unie een duidelijk signaal afgegeven: Bosnië-Herzegovina behoort tot de Europese familie, mits het de noodzakelijke hervormingen doorvoert. Dit essay analyseert de huidige stand van de toetredingsonderhandelingen, de structurele en politieke obstakels en de middellange en langetermijnperspectieven van het land op de weg naar de EU.
Zelden is de wereldeconomie en het welzijn van miljarden mensen zo afhankelijk geweest van de mentale instabiliteit van een Amerikaanse president. In een vlaag van razernij startte Trump een oorlog zonder na te denken over wat de verdere stappen zouden zijn, overtuigd als hij was dat het een walk-over zou zijn. Dat werd het niet. Trump en zijn trawanten hadden niet ingecalculeerd dat de Iraanse overheid de Straat van Hormuz zou kunnen afsnijden en zo 20% van het wereldaanbod van ruwe olie zou kunnen blokkeren.
De biologische rassenleer wordt al meer dan een eeuw bevochten en ontkracht, schrijft Jan Dumolyn. Na 1945 werd rassentheorie binnen de wetenschap fundamenteel verworpen. Unesco-verklaringen van 1950 en 1951 stellen expliciet dat er geen biologische basis bestaat voor hiërarchische rassen. De genetica bevestigt dat inzicht: menselijke genetische variatie is grotendeels continu, en de verschillen binnen populaties zijn groter dan die tussen zogenoemde ‘rassen’. De terugkeer van het ‘rassenrealisme’ aan de UGent is dan ook verbijsterend.
Marjolijn Van Pagee schreef een bevlogen boek over een wreedaard die namens een roofzuchtige onderneming dood en verderf zaaide ter meerdere eer en glorie van een witte koloniserende natie die tot de dag van vandaag niet bereid en niet in staat is om achterom te kijken en in alle oprechtheid te zien en erkennen dat ze nam wat niet van haar was en de oorspronkelijke eigenaren niet alleen beroofde en knechtte maar ook serieuze pogingen ondernam hen in naam van hun christelijke god voorgoed uit te roeien. Recensie door Enno Nuy.
Malaparte vocht aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog, werd lid van de fascistische partij, uitte kritiek op de partij en kreeg gevangenisstraf, was journalist aan het front tijdens de Tweede Wereldoorlog, en schreef opmerkelijke romans. Eerst sympathiseerde hij met Mussolini maar werd al snel zijn grootste criticus. In feite was Malaparte een anarchist en vrijdenker die niet wou plooien naar de richtlijnen van een leider of partij. Zijn roman Kaputt is intrigerend en controversieel. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Geen enkele beslissing is belangrijker dan het voeren van oorlog tegen een ander land. Toch hebben de Verenigde Staten precies dat gedaan, zonder ook maar een blik te werpen op hun eigen systeem van checks and balances en weloverwogen beraadslagingen. Net als de koningen van weleer, blijft de leugenachtige, impulsieve president van Amerika, Donald Trump, ongecontroleerd door het parlement en omringd door vleiers die hem alleen vertellen wat hij wil horen. Het rampzalige resultaat is nu duidelijk: Amerika is opnieuw verwikkeld in een oorlog in het Midden-Oosten.
Het geniale aan dit J’accuse is dat Gescinska doorheen haar diatribe Simone de Beauvoir zelf aan het woord laat. Die woorden of zinnen staan in cursief, zodat de lezer goed aanvoelt hoezeer De tweede sekse, na bijna 80 jaar, nog niets van zijn actualiteit en urgentie verloren heeft. “Meer dan een kwart van de nieuwe eeuw is verstreken en de positie van de vrouw is nog altijd deplorabel! De beide seksen hebben de wereld nooit op voet van gelijkheid gedeeld. De vrouw is altijd de slaaf geweest van de man,” aldus Gescinska en de Beauvoir, elk op hun manier. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Overheden moeten veel meer doen om de zwakke punten van hun economieën te identificeren en deze kwetsbaarheden direct aan te pakken. Veel essentiële grondstoffen worden geproduceerd in sterk geconcentreerde markten, vaak in slechts een handvol landen. En aangezien zelfs eenvoudige of goedkope componenten verderop in de toeleveringsketen onmisbaar kunnen zijn, kan een ogenschijnlijk kleine verstoring snel escaleren tot een grote leveringscrisis die door de hele wereldeconomie nagalmt.
De federale regering trekt 80 miljoen euro uit om hogere energieprijzen te compenseren. Dit wordt verkocht als steun “voor de werkenden”, terwijl dat de lading niet dekt. Het gaat in werkelijkheid om steun voor wie fossiele brandstoffen gebruikt, betaald met algemene middelen. Wie weinig rijdt, met het openbaar vervoer gaat, dicht bij het werk woont of al inspanningen deed om minder afhankelijk te zijn van fossiele energie, betaalt dus mee voor wie dat niet deed.
Erfgoed van Europa is een boek dat gelezen moet worden. De boodschap — dat de islamitische en Europese beschaving diep in elkaar geworteld zijn en dat het publieke debat daarover gevaarlijk simplistisch is — is urgenter dan ooit. In een klimaat waarin historisch nationalisme en cultureel chauvinisme terrein winnen, biedt Drayson een noodzakelijke correctie. Het boek is het meest overtuigend als cultuurhistorisch essay en politiek pleidooi, maar wetenschappelijk schiet het tekort. Recensie door Siebo M. H. Janssen.
Szczepan Twardoch is een razend interessante schrijver. Deemoed is een prachtig, adembenemend boek dat je kunt lezen als een historische maar ook als een avonturenroman. Twardoch heeft wonderlijke en gedenkwaardige karakters geïntroduceerd die met elkaar een fascinerend tableau vivant bieden. Vergelijkbaar met Radetzkymars van Joseph Roth of Leven en lot van Vasili Grossman of De strijd om sergeant Grisja van Arnold Zweig. Recensie door Enno Nuy.
De klemtoon van Holocaustoverlevende Viktor Frankls op zingeving spreekt me aan. Ze situeert zich in de humanistische en existentialistische filosofische traditie. Er bestaat niet zoiets als dé zin van hét leven, maar dat betekent niet dat het onmogelijk is om een zinvol leven te leiden. Dit inzicht klinkt eenvoudig, maar de praktische omzetting ervan is voor velen bijzonder moeilijk. Dat heeft soms dramatische gevolgen, van zelfdoding tot schietpartijen.
Het boek van Griet Vandermassen levert een intellectueel prikkelende bijdrage aan een eeuwenoude kwestie die vandaag ontaard is een verhit debat, waar ideologie de plaats ingenomen heeft van de vroegere religieuze moraal. Zij combineert haar eigen blik met wetenschappelijke ambitie, en polemische scherpte met humor en empathie voor beide seksen. De lezer hoeft het niet altijd met haar eens te zijn, maar wordt uitgenodigd om eigen meningen kritisch te bevragen. In deze gepolariseerde tijden is dat een verademing. Recensie door Paul Verhaeghe.
Joseph Roth had een grondige afkeer van het nationalisme dat Europa in zijn greep had en onderkende al vroeg de gevaren van het fascisme en van de opkomende nazi-beweging. In zijn boek Rebellie, beschrijft hij het lot van Andreas Pul die tijdens de Eerste Wereldoorlog een been kwijtraakte. Hij is trots op zijn regering tot hij bij een benaal voorval in de gevangenis belandt en hij de almacht van het extreemrechtse machtssysteem ervaart. In 1933 ontvluchtte Joseph Roth nazi-Duitsland waar zijn boeken verboden werden. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Het individualisme stond bij John Stuart Mill centraal. Daarmee kan zijn gedachtegoed niet worden gekaapt door ideologieën die het individu ondergeschikt maakten (en maken) aan een collectief, een gemeenschap, een volk, een ras, een natie, een geloof, een traditie, een absolute vrije markt. Daarmee staat hij niet alleen lijnrecht tegen conservatieven en nationalisten, maar ook tegenover socialisten en libertariërs. Mill was een liberaal in de echte zin van het woord. Recensie door Dirk Verhofstadt.
De interne markt is nog verre van eengemaakt. Er zijn allerhande obstakels die het moeilijk maken voor bedrijven van het ene land om goederen en diensten aan te bieden in het andere land. Europese start-ups kunnen daarom moeilijk groeien, zoals ze dat wel kunnen in de VS en China. Hetzelfde geldt voor de kapitaalmarkten in de EU. Die zijn ook niet eengemaakt, en dat belemmert ook de groeimogelijkheden van start-ups. Een echte interne markt en een eengemaakte kapitaalmarkt maken schaalvergroting voor de Europese bedrijven mogelijk.
De juiste vraag is niet waarom autocratieën ontstaan, maar juist het tegenovergestelde: waarom proberen mensen, ondanks alle obstakels, tegenslagen en mislukkingen, steeds weer liberale democratieën op te bouwen, te behouden en te herstellen? Het Hongaarse voorbeeld lijkt eens te meer aan te tonen dat grote groepen mensen autoritair bestuur na verloop van tijd verstikkend vinden. Ze vinden het ondraaglijk om niet als individuen, maar als leden van vijandige rivaliserende groepen te worden behandeld.
Haffner is glashelder en gaat recht op zijn doel af. Zijn analyses snijden hout, je denkt onmiddellijk: verdomd, hij heeft gelijk, zo steekt het in elkaar. Hij psychologiseert nergens en als iets zwart is noemt hij het zwart, is iets blauw dan noemt hij het blauw. Dit is ook wat ik mij van de eerste lezing herinner en het was geen opgave dit boek nog eens te leven, alleen al omdat tussen 1980 en nu mijn Holocaust- en Hitler-bibliotheek enorm is gegroeid. Recensie door Enno Nuy.
