Sociale media zijn niet zomaar neutrale platformen. Ze versterken emoties, verontwaardiging en conflict. In zekere zin doen ze denken aan wat nieuwe massamedia in de twintigste eeuw deden: mensen voortdurend onderdompelen in één bepaald wereldbeeld tot dat wereldbeeld vanzelfsprekend begint aan te voelen. En als we niet oppassen, ondergraven we precies datgene wat ons het meest dierbaar zou moeten zijn: vrijheid. Vrijheid is ook leven in een samenleving waar nuance mogelijk blijft.
Er was een tijd dat de Britse democratie het toonbeeld was van redelijkheid en stabiliteit. Velen (ik ook) geloofden toen dat dit te maken had met het kiesstelsel, dat ervoor zorgde dat na (haast) elke verkiezing een duidelijke winnaar uit de bus kwam die alleen kon regeren. Geen coalitieregeringen dus die voor elke belangrijke beslissing moeilijke en complexe compromissen moesten sluiten. Groot-Brittannië was het lichtende voorbeeld van de juiste politieke instellingen? Niet dus.
Buruma reconstrueert knap de trieste geschiedenis van de Duitse hoofdstad gedurende het Derde Rijk. In 37 korte hoofdstukken belicht hij evenzovele aspecten van het leven gedurende de jaren dat de nazi’s het Duitse volk in hun macht hielden. Het is meer dan tachtig jaar geleden dat deze tragedie zich voltrok, maar helaas behoudt dit soort boeken steevast hun urgentie. En telkens weer herinneren we ons Primo Levi die schreef: “Het is gebeurd, dus het kan weer gebeuren”. Recensie door Enno Nuy.
De beste erotische werken verschenen in Frankrijk. Rabelais, de Sade, Stendhal, Flaubert, Baudelaire, Apollinaire, Nin, Millet en tal van anderen hebben het erotische genre in de literatuur tot ongekende hoogtes gebracht. Over seks, erotiek en literatuur schreef Bart Van Loo een even intrigerend als opwindend boek onder de verleidende titel O Vermiljoenen Spleet! Van het blad spatten niet alleen de vele opgeilende verwijzingen naar de paringsdrift, maar ook zijn enorme belezenheid en kennis van de menselijke anatomie. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Poetin geloofde dat een invasie van Oekraïne de status van Rusland als grootmacht zou herstellen, de invloed van het Westen zou ondermijnen en de overgang naar een multipolaire wereldorde zou versnellen. In werkelijkheid heeft de oorlog juist de geloofwaardigheid van het Kremlin als bondgenoot ernstig beschadigd. Rusland beschikt nog steeds over kernwapens, een permanente zetel in de Veiligheidsraad van de VN en enorme energievoorraden, maar de oorlog in Oekraïne heeft het land grondig verzwakt.
Een nieuwe wereld onder redactie van Erik Bom is bijzonder interessant omdat het ons inzicht heeft op de veranderende tijdsgeest op een ogenblik dat godsdiensten nog steeds een prominente rol speelden in het maatschappelijk leven. Samen met Italië vormden de Nederlanden in de 16de eeuw een broedplaats voor vernieuwende ideeën die later een grote invloed zouden hebben op de Verlichting en de moderniteit. Het biedt portretten van moedige mensen zoals Erasmus, Grotius en Spinoza. Recensie door Dirk Verhofstadt.
“I am an extraordinarily brilliant person,” zo verklaarde Donald Trump op 22 april op zijn sociaal-mediaplatform Truth Social. Enkele weken later, in de nacht van 12 op 13 mei, stuurde hij niet minder dan vijftig bizarre berichten de wereld in, die lijken op het gedrag van een achtjarig kind op Facebook. Zo toonde hij AI-beelden van een Amerikaans oorlogsschip dat een Iraans vliegtuig en een Amerikaanse drone die Iraanse snelboten zou vernietigd hebben met de teksten ‘Lasers: Bing, Bing, GONE!!!’ en ‘BYE BYE, FAST BOATS'.
Deze zoektocht naar menselijkheid neemt je als lezer mee van de bijendans over de neanderthaler, Don Quichot, Spinoza, de Holocaust tot het concept bullshit jobs. Verhofstadt is de betrokken intellectueel die vragen stelt vanuit oprechte verwondering en soms expliciete stellingname. Braeckman is de filosoof en wetenschapper die systematisch nuanceert, verdiept en af en toe provoceert. Dat contrast tussen de twee gesprekspartners is de motor van het boek. Recensie door Peter Laroy.
Terwijl de Verenigde Staten en Rusland steeds meer geconfronteerd worden met de limieten van machtspolitiek, interne polarisatie en geopolitieke uitputting, zou Europa opnieuw de ruimte kunnen vinden om zichzelf als wereldspeler te herdefiniëren. Niet als imperiale macht of als imitatie van andere grootmachten, maar als een democratische beschavingsruimte die economische kracht, strategische autonomie en rechtsstaat met elkaar verzoent. Misschien dwingt dit Europa om geopolitiek volwassen te worden.
Zoals de ervaring van Hongarije aantoont, zijn omvangrijke propagandasystemen noch ondoordringbaar, noch onfeilbaar. Aan het einde van zijn ambtstermijn controleerde de regering van Orbán, samen met haar bondgenoten, ongeveer 80% van het medialandschap van het land, inclusief particuliere en publieke televisie en radio, nationale en regionale kranten en digitale media, evenals een groot netwerk van influencers en online-trollen. Toch was zelfs dat enorme apparaat niet genoeg om de verkiezingen te winnen.
Revolutionaire ideeën is een ongemeen rijk boek – Israel behandelt onder meer nog de roep om de emancipatie van de zwarten en van de vrouwen, de vernieuwingen in het onderwijs en de wetenschap, de strijd tussen atheïsten en gelovigen, de talloze volksopstanden (vaak aangevoerd door vrouwen), de emancipatie van de Joden, de verspreiding van de universele egalitaristische ideeën via oorlogen in Europa, etc. Voor wie een scherp beeld van de Franse Revolutie wil krijgen is dit echt een must read. Recensie door Leo De Haes.
De twist tussen Burke en Paine was veel meer dan een persoonlijk conflict, het was een botsing tussen twee wereldbeelden, conservatisme versus progressisme, die schokgolven veroorzaakte over de hele wereld. Heel wat lezers waren geschokt door Rights of Man en de Britse politieke klasse was bijzonder verontrust, want het boek spoorde aan tot een grote sociale omwenteling. Er kwam dan ook kritiek van de aristocraten, grootgrondbezitters, slavendrijvers, geestelijken en de Britse koning en zijn regering. Recensie door Dirk Verhofstadt.
In dit tweede deel bespreekt Dirk Verhofstadt met Johan Braeckman de oorsprong van taal, de oorzaken van geweld, de maakbaarheid van de mens, het al dan niet bestaan van een vrije wil, en de vraag naar de zin en betekenis van het leven. De boekvoorstelling vindt plaats op donderdag 21 mei 2026 om 20 uur (deuren open om 19u30) in zaal Liberas, Kramersplein 23 te 9000 Gent. De inkom is gratis, maar inschrijven is wel verplicht op verhofstadt.dirk@telenet.be.
Peter Venmans overloopt het geheel van menselijke emoties, houdingen en gedragingen die al dan niet leiden tot ‘liefde voor de wereld’. Zijn rode draad is een uitspraak van de Joodse filosofe Hannah Arendt waarin ze pleit voor amor mundi: ‘Pas laat, eigenlijk alleen in de laatste jaren, begon ik van de wereld te houden… en uit dankbaarheid wil ik mijn boek de titel Amor Mundi geven,’ schreef ze na de Tweede Wereldoorlog. Dat leek toen lange tijd steeds meer het geval te zijn. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Sinds de erkenning van de kandidaatstatus in 2022 heeft de Unie een duidelijk signaal afgegeven: Bosnië-Herzegovina behoort tot de Europese familie, mits het de noodzakelijke hervormingen doorvoert. Dit essay analyseert de huidige stand van de toetredingsonderhandelingen, de structurele en politieke obstakels en de middellange en langetermijnperspectieven van het land op de weg naar de EU.
Zelden is de wereldeconomie en het welzijn van miljarden mensen zo afhankelijk geweest van de mentale instabiliteit van een Amerikaanse president. In een vlaag van razernij startte Trump een oorlog zonder na te denken over wat de verdere stappen zouden zijn, overtuigd als hij was dat het een walk-over zou zijn. Dat werd het niet. Trump en zijn trawanten hadden niet ingecalculeerd dat de Iraanse overheid de Straat van Hormuz zou kunnen afsnijden en zo 20% van het wereldaanbod van ruwe olie zou kunnen blokkeren.
De biologische rassenleer wordt al meer dan een eeuw bevochten en ontkracht, schrijft Jan Dumolyn. Na 1945 werd rassentheorie binnen de wetenschap fundamenteel verworpen. Unesco-verklaringen van 1950 en 1951 stellen expliciet dat er geen biologische basis bestaat voor hiërarchische rassen. De genetica bevestigt dat inzicht: menselijke genetische variatie is grotendeels continu, en de verschillen binnen populaties zijn groter dan die tussen zogenoemde ‘rassen’. De terugkeer van het ‘rassenrealisme’ aan de UGent is dan ook verbijsterend.
Marjolijn Van Pagee schreef een bevlogen boek over een wreedaard die namens een roofzuchtige onderneming dood en verderf zaaide ter meerdere eer en glorie van een witte koloniserende natie die tot de dag van vandaag niet bereid en niet in staat is om achterom te kijken en in alle oprechtheid te zien en erkennen dat ze nam wat niet van haar was en de oorspronkelijke eigenaren niet alleen beroofde en knechtte maar ook serieuze pogingen ondernam hen in naam van hun christelijke god voorgoed uit te roeien. Recensie door Enno Nuy.
Malaparte vocht aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog, werd lid van de fascistische partij, uitte kritiek op de partij en kreeg gevangenisstraf, was journalist aan het front tijdens de Tweede Wereldoorlog, en schreef opmerkelijke romans. Eerst sympathiseerde hij met Mussolini maar werd al snel zijn grootste criticus. In feite was Malaparte een anarchist en vrijdenker die niet wou plooien naar de richtlijnen van een leider of partij. Zijn roman Kaputt is intrigerend en controversieel. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Geen enkele beslissing is belangrijker dan het voeren van oorlog tegen een ander land. Toch hebben de Verenigde Staten precies dat gedaan, zonder ook maar een blik te werpen op hun eigen systeem van checks and balances en weloverwogen beraadslagingen. Net als de koningen van weleer, blijft de leugenachtige, impulsieve president van Amerika, Donald Trump, ongecontroleerd door het parlement en omringd door vleiers die hem alleen vertellen wat hij wil horen. Het rampzalige resultaat is nu duidelijk: Amerika is opnieuw verwikkeld in een oorlog in het Midden-Oosten.
