Hoe bewaren we autonomie, kritisch vermogen en democratische controle wanneer de AI-technologie zich ontwikkelt als een geloofsleer? Max Weber helpt ons te zien dat vooruitgang niet alleen een kwestie is van innovatie, maar ook van zelfbeheersing. In een tijd waarin Big Tech de toekomst wil versnellen, wordt het des te belangrijker dat burgers, instellingen en samenlevingen weloverwogen het tempo blijven bepalen, in het belang van de samenleving en decente economische groei.
In dit heerlijke verhaal over een joodse ingezetene die als verantwoordelijk en belangrijk burger, alom gerespecteerd in zijn lokale samenleving, de rol speelt die men van hem verwacht, is Naphtali Kroj de verteller. We kwamen hem al tegen in Aardbeien, ook al zo’n prachtige vertelling van Joseph Roth. Alexander Perlefter is achtereenvolgens koetsier, meelindustrieel en hoteleigenaar. Men zegt dat hij miljonair is. Hij houdt niet van onrust en verzet zich tegen alles wat niet goed voor de handel is. Recensie door Enno Nuy.
Hitler en Mussolini zorgden in 1936 stiekem ervoor dat de troepen van Franco snel de straat van Gibraltar overstaken en aan hun moordende opmars naar Madrid konden beginnen. Dit vlot leesbare werk gaat vooral over de Belgische betrokkenheid bij een ogenschijnlijk en volgens de laffe opportunistische grote mogendheden - zoals het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk - plaatselijk conflict. Het zou later resulteren in een wereldbrand waar niemand aan zou ontsnappen. Recensie door Michel Ackaert
Toegegeven, grensoverschrijdende regulering van AI zal niet eenvoudig zijn in een tijd van toenemende geopolitieke rivaliteit. Maar dat vooraanstaande experts in de AI-sector een reële kans zien dat hun eigen producten in de nabije toekomst tot het uitsterven van de mensheid kunnen leiden, zou voor beleidsmakers en bedrijven een alarmsignaal moeten zijn. Als deze doemscenario's ook maar enigszins aannemelijk zijn, zullen conventionele strategieën voor risicobeheer niet volstaan.
Mannen en vrouwen uit oost en west die rijker zijn dan een klein land. De verhoudingen zijn zoek. Iedereen mag van mij goed geld verdienen, maar wanneer is trop te veel? Wanneer wordt rijkdom obsceen en vooral een gevaarlijke concentratie van macht die sluipenderwijs de wereldorde dreigt te ondergraven? Het precieze antwoord op die vraag ken ik niet, maar velen zullen het met me eens zijn dat deze evolutie zeer zorgelijk is en een waar vergif voor de democratie kan zijn, voor zover het dat al niet is.
Nazimiljardairs een uitermate boeiend, schokkend, ijzersterk gedocumenteerd en confronterend meesterwerk van narratieve non-fictie dat bewijst hoe kapitalisme en fascisme een dodelijk bondgenootschap kunnen vormen en waarmee je blik op Duitse topproducten voorgoed wijzigt. Nu zal die diepvriespizza van Dr. Oetker toch net iets anders smaken, frons je de wenkbrauwen bij het zien van reclame van verzekeraar Allianz en kijk je met andere ogen naar een voorbijrijdende Volkswagen, Porsche of BMW. Recensie door Marc De Bock.
De vraag is niet of we voor of tegen de markt zijn. De vraag is wie haar begrenst en met welk doel. De inzet is daarom fundamenteel. Niet de markt mag regeren en ook niet een almachtige staat, maar een democratische gemeenschap die beide in balans houdt. Dat is geen nostalgisch ideaal, maar een actuele opdracht. Want wanneer de samenleving volledig wordt opgeslokt door marktlogica, verliest de democratie haar substantie. En zonder democratie blijft er van vrijheid weinig over.
Wat we deze zomer in Europa en elders in de wereld meemaakten op het vlak van milieuschade was ongezien. Meer dan ooit ervaarden we de negatieve effecten van de klimaatverandering en de opwarming van de aarde. Deze urgente kwestie moeten we vanuit een liberale politiek-filosofische benadering onderzoeken zonder de pretentie te hebben dat die alleenzaligmakend is. Centraal staat hier de vraag hoe we de vrijheid van de huidige en toekomstige generaties kunnen waarborgen en een leefbare aarde kunnen nalaten.
De geschiedenis van de 20ste-eeuw laat zien dat democratieën soms ogenschijnlijk ondemocratische maatregelen moeten nemen tegen degenen wier machtswellust wordt gedreven door de wens om de democratie volledig af te schaffen. Argumenten dat een dergelijke reactie contraproductief is, houden geen stand. Democratie is gebaseerd op een wederzijdse bereidheid om geregeerd te worden door wie de verkiezingen wint, maar veel extreemrechtse leiders maken duidelijk dat ze deze overeenkomst niet zullen nakomen.
Het eigenlijke gevaar voor de democratie in Sachsen-Anhalt schuilt in het vooruitzicht dat de AfD steun van anderen krijgt. Elke stemming, elk wetsvoorstel dat in de toekomst met stemmen van de AfD tot stand komt – of dat nu via actieve samenwerking of stilzwijgende gedoogsteun gebeurt – verschuift de grens van wat politiek als normaal geldt, een stukje verder. Het eigenlijke risico is dus niet de stilstand, maar een geleidelijke uitholling van het cordon sanitaire door precies die krachten die haar eigenlijk zouden moeten verdedigen.
Weinig bekend is het verzet dat de Belgische universiteiten pleegden tegen de Duitse bezetters, met die van Leuven als grootste instelling voorop. Historicus Bert Cornelis schreef er een beklijvend boek over: De rector. Een universiteit in het verzet (1940-1944). Hij focust op de moedige houding van de toenmalige Leuvense rector Honoré van Waeyenbergh die weigerde mee te werken met de Duitse bezetters die de eerstejaarsstudenten verplichte arbeid wilde opleggen. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Oude zekerheden verdwijnen, nieuwe machtsverhoudingen ontstaan en traditionele economische modellen worden voortdurend uitgedaagd. De vraag is daarom niet of verandering zal plaatsvinden, maar hoe wij die verandering zullen begeleiden. De grootste uitdaging van deze systeemverandering is immers niet dat technologie sneller evolueert dan vroeger. Zij bestaat erin dat ook mensen zich voortdurend moeten aanpassen aan een werkelijkheid die steeds minder voorspelbaar wordt.
Een ambtenaar van de Dienst vreemdelingenzaken, vertegenwoordiger van de uitvoerende macht, zou een onafhankelijk lid van de rechterlijke macht kunnen opvorderen voor een louter bestuurlijke aangelegenheid. Heel deze constructie is een juridisch gedrocht met onoverkomelijke problemen die raken aan de scheiding van de machten en de rechtsstaat zelf. De uitgewerkte regeling zal hoogst waarschijnlijk de toets van het Grondwettelijk Hof en van de hoven en rechtbanken niet doorstaan.
Een nieuw boek van Florian Illies koop ik onmiddellijk zoals dit boek over de familie Mann die de nazi’s ontvlucht en asiel vindt in onder meer Sanary-sur-Mer aan de Franse zuidkust. Illies beschrijft het jaar 1933. Hij geeft er blijk zijn materie goed te beheersen, hij is zeer goed gedocumenteerd en schrijft helder maar onversierd proza, geen geweldig stilist maar wel een bevlogen schrijver die met distinctie en liefde voor zijn protagonisten hun wederwaardigheden optekent. Recensie door Enno Nuy.
Het publieke debat van ons maatschappelijk engagement – het streven naar duurzame ontwikkeling via onderzoek en onderwijs, én via beleid – werd en wordt vaak gebruikt om niet doortastend op te treden. Vandaar dat we al geruime tijd met de vraag zitten wat het fundamenteel liberaal principe – vaak geciteerd als ‘Mijn vrijheid eindigt waar die van een ander begint.’ – betekent wanneer we het toepassen op ecologische en sociale duurzaamheid, de twee zwakste pijlers van het streven naar duurzame ontwikkeling.
Volgens mij zal AI de geschiedenis van vorige technologische ontwikkelingen kopiëren en twee aspecten vertonen. Zoals eerdere technologische revoluties zal AI-arbeid vervangen. Maar tegelijk zal AI veel nieuwe economische activiteiten creëren, en dus ook nieuwe jobs. AI zal, net als technologische vernieuwingen uit het verleden, dit dubbele effect hebben: sommige jobs zullen verdwijnen, andere zullen ontstaan omdat diezelfde AI tot nieuwe economische activiteiten leidt.
In haar boek Donut economie. Zeven stappen naar een economie voor de 21ste eeuw schetst Raworth de contouren van een nieuwe economische theorie waarin ze de doelstelling van de economie herdefinieert, de economie plaatst in het grotere beeld van onze planeet en haar atmosfeer, kijkt naar de menselijke natuur, de complexe processen probeert te doorgronden, zich richt op herverdeling en een regeneratieve economie, en waarin ze eeuwige economische groei niet meer centraal stelt. Recensie door Enno Nuy.
In plaats van zich afzijdig te houden terwijl Trump opnieuw een handelsoorlog met Canada voert, moeten Europese leiders erkennen dat zij de volgende kunnen zijn. Net als Canada is de Europese Unie een middelgrote macht waarvan de toekomstige welvaart en veiligheid afhangen van solidariteit met economische gelijken. Als grootste van de middelgrote mogendheden heeft de EU het meest te winnen bij nauwere samenwerking met een breed scala aan partners; ze zou zelfs de spil kunnen zijn van overlappende "coalities van bereidwilligen".
Mijn uitgangspunt is eenvoudig. Ik geloof niet in de volmaakte mens, evenmin als ik geloof dat een mens voorgoed verloren is. Ik geloof dat ieder mens kan groeien. Dat is de meest fundamentele overtuiging waarop dit document steunt: een mens is immers nooit af. Gedurende zijn hele leven leert hij. Hij vergist zich. Hij ontdekt nieuwe inzichten. Hij ontmoet mensen die anders denken dan hijzelf. Juist daarin schuilt de rijkdom van het mens-zijn. Wie meent dat hij de volledige waarheid bezit, houdt op te leren.
Markus Gabriel verwerpt het kapitalisme niet voor zover het ten goede komt aan morele vooruitgang. Het kapitalisme doorbrak ooit het feodalisme met zijn privileges voor koning, adel en kerk. Maar het had ook veel gebreken. Gabriel verdedigt een uitgesproken ‘ethisch kapitalisme’ en een ‘ecosociaal liberalisme’ en keert zich radicaal tegen de roofkapitalisten die zich verrijken, zonder medeleven voor hun medemensen, de toekomstige generaties en het leven in al zijn vormen. Recensie door Dirk Verhofstadt.
