De ballingschap van Stefan Zweig - Stefan Zweig

Stefan Zweig ken ik natuurlijk van De wereld van gisteren, die prachtige autobiografie. En daarnaast ken ik hem vooral als steun en toeverlaat voor Joseph Roth. Zweig was een edel mens en een groot stilist als schrijver. En hij was vooral een overtuigd Europeaan. Als geen ander kende Zweig de (Europese) geschiedenis en vreesde hij voor het tragische lot van de mensheid. Vooral zijn oorlogsdagboeken laten zien hoe wanhopig hij was en hoezeer hij leed onder de brute wreedheid van de nazi’s. Recensie door Enno Nuy.

Een postliberaal Europa? – Zaki Laïdi

De komende verkiezingen in Frankrijk, Italië, Griekenland en Polen in 2027 zouden ons kunnen leren of kiezers nog steeds accepteren dat er grenzen moeten worden gesteld aan de volkssoevereiniteit. Het verwerpen van dat principe betekent dat de verschuiving van een liberale naar een postliberale samenleving wordt verwelkomd. Mocht dat gebeuren, dan zou er in Europa een hysterie à la Trump kunnen ontbranden, die hier evenveel schade zou aanrichten als zij al in de VS heeft aangericht.

The Common Good Economy – Mariana Mazzucato

De energietransitie, de woningmarkt en de industriële vernieuwing botsen op dezelfde muur: traagheid, versnippering en compromissen waarin de oorspronkelijke ambitie al is verdampt voor ze het terrein bereikt. Het resultaat? Een land dat wel beweegt, maar zelden vooruitgaat. In The Common Good Economy legt de Italiaans‑Britse econome Mariana Mazzucato de vinger op die zere plek. Ze reikt een kompas aan om weer scherp te kiezen, te sturen en maatschappelijke meerwaarde af te dwingen. Recensie door Dirk Diels.

Het EU-klimaatbeleid blijft een sisser op een hete plaat – Miguel Chevalier

Het blijft schrikken dat er nog altijd politici zijn die, ondanks de tastbare klimaatverandering en de doden die erin liggen begraven, liever het klimaatbeleid bestrijden dan de klimaatverandering zelf. Na een zoveelste ‘summer of truth’ is daadkracht nodig. In de plaats daarvan beloofde Ursula Von der Leyen om vast te houden aan doelstellingen die ze zelf niet meer hard maakt. Uitstel, met een glimlach. Voor 450 miljoen Europeanen die deze zomer de hitte voelden, is die glimlach geen antwoord. Het is een sisser op een hete plaat.

AI is slechts zo betrouwbaar als het internet – Sally Wentworth

Wereldleiders zijn in New York bijeen voor de 81e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, met als thema ‘Vertrouwen herstellen, transformatie in goede banen leiden’. Hoewel de opkomst van AI ongetwijfeld hoog op de agenda zal staan, vereist het herstellen van het vertrouwen in technologie ook bescherming van het open internet – dat immers een groot deel van de huidige technologische vooruitgang mogelijk heeft gemaakt. Het World Wide Web is hier een uitstekend voorbeeld van.

Het gezond verstand laat zien dat het begrotingsbeleid fictie is – Paul De Grauwe

Er was een oud idee dat de belastingen progressief moesten zijn: naarmate het inkomen stijgt, staan mensen een groter deel van hun inkomen af aan de staat. Uit solidariteit met mensen in de lagere inkomensklassen. Nu wordt dit omgedraaid. Lagere inkomensgroepen wordt gevraagd solidair te zijn met de sukkels in de hoogste inkomensklassen en meer bij te dragen dan die laatsten. Iets is misgelopen. Het heeft alles te maken met het feit dat hogere inkomens erin geslaagd zijn hun inkomen te transfereren naar een vennootschap die veel minder belast wordt.

Hoe AI uitgroeit tot een nieuwe technologische geloofsleer – Dirk Diels

Hoe bewaren we autonomie, kritisch vermogen en democratische controle wanneer de AI-technologie zich ontwikkelt als een geloofsleer? Max Weber helpt ons te zien dat vooruitgang niet alleen een kwestie is van innovatie, maar ook van zelfbeheersing. In een tijd waarin Big Tech de toekomst wil versnellen, wordt het des te belangrijker dat burgers, instellingen en samenlevingen weloverwogen het tempo blijven bepalen, in het belang van de samenleving en decente economische groei.

Perlefter – Joseph Roth

In dit heerlijke verhaal over een joodse ingezetene die als verantwoordelijk en belangrijk burger, alom gerespecteerd in zijn lokale samenleving, de rol speelt die men van hem verwacht, is Naphtali Kroj de verteller. We kwamen hem al tegen in Aardbeien, ook al zo’n prachtige vertelling van Joseph Roth. Alexander Perlefter is achtereenvolgens koetsier, meelindustrieel en hoteleigenaar. Men zegt dat hij miljonair is. Hij houdt niet van onrust en verzet zich tegen alles wat niet goed voor de handel is. Recensie door Enno Nuy.

In Spaanse loopgraven. België en de Spaanse burgeroorlog - Vincent Scheltiens & Sven Tuytens

Hitler en Mussolini zorgden in 1936 stiekem ervoor dat de troepen van Franco snel de straat van Gibraltar overstaken en aan hun moordende opmars naar Madrid konden beginnen. Dit vlot leesbare werk gaat vooral over de Belgische betrokkenheid bij een ogenschijnlijk en volgens de laffe opportunistische grote mogendheden - zoals het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk - plaatselijk conflict. Het zou later resulteren in een wereldbrand waar niemand aan zou ontsnappen. Recensie door Michel Ackaert  

We moeten het risico op een AI-apocalyps inperken – Dambisa Moyo

Toegegeven, grensoverschrijdende regulering van AI zal niet eenvoudig zijn in een tijd van toenemende geopolitieke rivaliteit. Maar dat vooraanstaande experts in de AI-sector een reële kans zien dat hun eigen producten in de nabije toekomst tot het uitsterven van de mensheid kunnen leiden, zou voor beleidsmakers en bedrijven een alarmsignaal moeten zijn. Als deze doemscenario's ook maar enigszins aannemelijk zijn, zullen conventionele strategieën voor risicobeheer niet volstaan.

Te veel geld in één hand bedreigt onze wereld – Sven Gatz

Mannen en vrouwen uit oost en west die rijker zijn dan een klein land. De verhoudingen zijn zoek. Iedereen mag van mij goed geld verdienen, maar wanneer is trop te veel? Wanneer wordt rijkdom obsceen en vooral een gevaarlijke concentratie van macht die sluipenderwijs de wereldorde dreigt te ondergraven? Het precieze antwoord op die vraag ken ik niet, maar velen zullen het met me eens zijn dat deze evolutie zeer zorgelijk is en een waar vergif voor de democratie kan zijn, voor zover het dat al niet is.

Nazimiljardairs – David de Jong

Nazimiljardairs een uitermate boeiend, schokkend, ijzersterk gedocumenteerd en confronterend meesterwerk van narratieve non-fictie dat bewijst hoe kapitalisme en fascisme een dodelijk bondgenootschap kunnen vormen en waarmee je blik op Duitse topproducten voorgoed wijzigt. Nu zal die diepvriespizza van Dr. Oetker toch net iets anders smaken, frons je de wenkbrauwen bij het zien van reclame van verzekeraar Allianz en kijk je met andere ogen naar een voorbijrijdende Volkswagen, Porsche of BMW. Recensie door Marc De Bock.

Polanyi’s waarschuwing voor een ontspoorde democratie – Dirk Diels

De vraag is niet of we voor of tegen de markt zijn. De vraag is wie haar begrenst en met welk doel. De inzet is daarom fundamenteel. Niet de markt mag regeren en ook niet een almachtige staat, maar een democratische gemeenschap die beide in balans houdt. Dat is geen nostalgisch ideaal, maar een actuele opdracht. Want wanneer de samenleving volledig wordt opgeslokt door marktlogica, verliest de democratie haar substantie. En zonder democratie blijft er van vrijheid weinig over.

De zomer 2026. Echte vrijheid begint bij een leefbare aarde – Dirk Verhofstadt

Wat we deze zomer in Europa en elders in de wereld meemaakten op het vlak van milieuschade was ongezien. Meer dan ooit ervaarden we de negatieve effecten van de klimaatverandering en de opwarming van de aarde. Deze urgente kwestie moeten we vanuit een liberale politiek-filosofische benadering onderzoeken zonder de pretentie te hebben dat die alleenzaligmakend is. Centraal staat hier de vraag hoe we de vrijheid van de huidige en toekomstige generaties kunnen waarborgen en een leefbare aarde kunnen nalaten.

Pleidooi voor een verbod op antidemocratische partijen - Jan-Werner Müller

De geschiedenis van de 20ste-eeuw laat zien dat democratieën soms ogenschijnlijk ondemocratische maatregelen moeten nemen tegen degenen wier machtswellust wordt gedreven door de wens om de democratie volledig af te schaffen. Argumenten dat een dergelijke reactie contraproductief is, houden geen stand. Democratie is gebaseerd op een wederzijdse bereidheid om geregeerd te worden door wie de verkiezingen wint, maar veel extreemrechtse leiders maken duidelijk dat ze deze overeenkomst niet zullen nakomen.

De liberale democratie begint te wankelen - Siebo M. H. Janssen

Het eigenlijke gevaar voor de democratie in Sachsen-Anhalt schuilt in het vooruitzicht dat de AfD steun van anderen krijgt. Elke stemming, elk wetsvoorstel dat in de toekomst met stemmen van de AfD tot stand komt – of dat nu via actieve samenwerking of stilzwijgende gedoogsteun gebeurt – verschuift de grens van wat politiek als normaal geldt, een stukje verder. Het eigenlijke risico is dus niet de stilstand, maar een geleidelijke uitholling van het cordon sanitaire door precies die krachten die haar eigenlijk zouden moeten verdedigen.

De rector. Een universiteit in verzet – Bert Cornelis

Weinig bekend is het verzet dat de Belgische universiteiten pleegden tegen de Duitse bezetters, met die van Leuven als grootste instelling voorop. Historicus Bert Cornelis schreef er een beklijvend boek over: De rector. Een universiteit in het verzet (1940-1944). Hij focust op de moedige houding van de toenmalige Leuvense rector Honoré van Waeyenbergh die weigerde mee te werken met de Duitse bezetters die de eerstejaarsstudenten verplichte arbeid wilde opleggen. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Een mens is nooit af. En iedereen is anders. Deel II – Ivan Vandermeersch

Oude zekerheden verdwijnen, nieuwe machtsverhoudingen ontstaan en traditionele economische modellen worden voortdurend uitgedaagd. De vraag is daarom niet of verandering zal plaatsvinden, maar hoe wij die verandering zullen begeleiden. De grootste uitdaging van deze systeemverandering is immers niet dat technologie sneller evolueert dan vroeger. Zij bestaat erin dat ook mensen zich voortdurend moeten aanpassen aan een werkelijkheid die steeds minder voorspelbaar wordt.

Open brief aan minister Verlinden van Justitie en minister Van Bossuyt van Asiel en Migratie – Henri Heimans

Een ambtenaar van de Dienst vreemdelingenzaken, vertegenwoordiger van de uitvoerende macht, zou een onafhankelijk lid van de rechterlijke macht kunnen opvorderen voor een louter bestuurlijke aangelegenheid. Heel deze constructie is een juridisch gedrocht met onoverkomelijke problemen die raken aan de scheiding van de machten en de rechtsstaat zelf. De uitgewerkte regeling zal hoogst waarschijnlijk de toets van het Grondwettelijk Hof en van de hoven en rechtbanken niet doorstaan.

Als de zon ondergaat – Florian Illies

Een nieuw boek van Florian Illies koop ik onmiddellijk zoals dit boek over de familie Mann die de nazi’s ontvlucht en asiel vindt in onder meer Sanary-sur-Mer aan de Franse zuidkust. Illies beschrijft het jaar 1933. Hij geeft er blijk zijn materie goed te beheersen, hij is zeer goed gedocumenteerd en schrijft helder maar onversierd proza, geen geweldig stilist maar wel een bevlogen schrijver die met distinctie en liefde voor zijn protagonisten hun wederwaardigheden optekent. Recensie door Enno Nuy.