De verwijdering van populisten uit de macht biedt kansen, maar ook met heel wat moeilijkheden. Als de Hongaarse verkiezingen de weg vrijmaken voor een democratische transitie, zal de nieuwe regering te maken krijgen met een reeks structurele problemen, evenals druk van Orbáns machtige aanhangers in Rusland en de Verenigde Staten. Maar met de juiste steun van externe actoren en de bereidheid om moedig op te treden, is een post-extreemrechtse toekomst mogelijk.
In de Sovjet-Unie werden vrouwen verwelkomd op de arbeidsmarkt als schrijvers, wetenschappers, acteurs, ingenieurs – noem maar op. Tegenwoordig worden meisjes in Rusland aangemoedigd om al op de middelbare school kinderen te krijgen, deels om de catastrofale demografische achteruitgang van Rusland, die door de oorlog in Oekraïne is versneld, tegen te gaan. Het is alsof de emancipatie van vrouwen (een zaak waaraan Rusland heeft bijgedragen) nooit heeft plaatsgevonden.
Of AI een motor voor wereldwijde productiviteitsgroei wordt, hangt niet alleen af van het tempo en de richting van innovatie, maar ook van hoe effectief landen wereldwijd hun instellingen, arbeidsmarkten en productiesystemen aanpassen om de kansen die de technologie biedt te benutten. De "AI-race" zal niet alleen gewonnen worden door degenen die doorbraken realiseren in Silicon Valley of Hangzhou, maar ook – en misschien nog wel meer – door degenen die ze het meest effectief toepassen.
We mogen vluchtelingen niet beschouwen als opportunisten maar als dragers van een onpeilbaar leed. Dat beschrijft de Duitse schrijver W.G. Sebald in zijn boek De Emigrés. Daarin heeft hij het over de honderdduizenden Joden in Duitsland en Oostenrijk die naar Zwitserland, Frankrijk, België, Nederland, Engeland of de Verenigde Staten trokken. Velen onder hen sloegen op de vlucht voor het nazisme dat in 1933 aan de macht kwam. Ze zochten een veilige plek voor henzelf en hun kinderen. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Dit boek verscheen in 2013 en je kunt alleen maar concluderen: het komt nooit meer goed met dit volk. En wat is er sedertdien wel niet gebeurd in en met dat vermaledijde en ongelukkige land? Ik neem het de Russen kwalijk dat ze bereid zijn Poetin te geloven, maar Alexijevitsj liet me zien dat dit volk eeuwenlang alleen maar geknecht en bedrogen is, misleid en vernederd, gefolterd en bestolen. En toch willen mensen telkens weer geloven, hopen, opstaan en verder gaan. Recensie door Enno Nuy.
Michiko Kakutani beschrijft hoe de rede en het wetenschappelijk onderzoek steeds meer op de achtergrond verdwijnt en zelfs ‘verdacht’ wordt gemaakt. Er wordt doelbewust naar gestreefd om de mensen bang te maken voor externe bedreigingen die op hen afkomen, zoals de migranten, de criminelen, de holibi’s enz. De waarheid bestaat volgens hen niet (meer). Opinies en indrukken worden belangrijker geacht dan feiten. De waarheid is blijkbaar relatief. Recensie door Mark Bienstman.
Voor Saramago was Jezus een volledig menselijk wezen en dus begiftigd met seksualiteit. Zijn partner was de voormalige prostituee Maria Magdalena een krachtige en wijze vrouw. Saramago geeft een tegendraadse interpretatie van de aloude geschriften en dat zette kwaad bloed bij heel wat gelovigen. De roman werd door de Portugese regering verworpen als een blasfemische bewerking van het Nieuwe Testament en een belediging van het katholieke erfgoed. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Vladimir Poetin en Donald Trump zijn verschillend, maar ze delen wel enkele persoonlijkheidskenmerken – een gebrek aan empathie, een naadloos vermogen om te liegen, onverschilligheid ten opzichte van goed en kwaad, wraakzucht wanneer ze geconfronteerd worden met onaangename waarheden – en ze hebben dezelfde soort fout gemaakt door ten oorlog te trekken. Beiden vertrouwden op hun kleine kring van ja-knikkers die hen nooit waarschuwden voor de risico's van hun acties.
Diderot was met zijn werkkracht en zijn ideeën een van de grondleggers van het denken in de moderne tijd. Dat is het uitgangspunt van de interessante, overzichtelijke en vlot leesbare biografie van Andrew S. Curran. Curran heeft zijn werk grondig gedaan en de bestaande literatuur en kennis over Diderot in een vlot leesbare synthese gegoten met aandacht voor het biografische en het thematische. Het resultaat is een levensbeschrijving van een fascinerend man met een rijk gevuld leven. Recensie door Peter Laroy
Het eiland Kharg verleidt de VS tot een koers met gevolgen die anderen wellicht niet willen dragen. Het Amerikaanse leger kan het eiland veroveren, maar het kan anderen niet dwingen om te delen in de gevolgen die daaruit voortvloeien. De oude boodschap was duidelijk: draag meer bij, of de veiligheidsgarantie verzwakt. De nieuwe boodschap is net zo duidelijk: zonder overeenstemming over de missie verzwakt de steun van de bondgenoten.
De afschaffing van de Senaat wordt voorgesteld als een daad van politieke efficiëntie en duidelijkheid. In werkelijkheid dreigt ze vooral een handig rookgordijn te worden. Want achter dat symbolische dossier schuilt een ongemakkelijke realiteit. Een meerderheid die het over weinig eens raakt, behalve dat alles de schuld is van het verleden, onder leiding van een premier die zich gedraagt alsof hij geen deel uitmaakt van zijn eigen regering.
Vandaag is Stefan Hertmans 75 jaar geworden. Een uitzonderlijke auteur en dichter die een prachtig oeuvre bijeen schreef met tal van intrigerende romans zoals Als op de eerste dag, Het verborgen weefsel, Harder dan sneeuw, De Bekeerlinge, De Opgang en Dius. Zijn absolute meesterwerk Oorlog en Terpentijn werd bekroond met de AKO-Literatuurprijs 2014, waarover we in 2013 een recensie publiceerden in Liberales. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Het lijdt geen twijfel dat een terugkeer naar diplomatie moeilijk te verkopen zal zijn voor Iran, gezien het feit dat het nu al twee keer is gebombardeerd door de VS en Israël tijdens de onderhandelingen. Maar hoewel de Iraniërs weinig reden hebben om de regering-Trump te vertrouwen, blijft diplomatie uiteindelijk de enige duurzame weg uit het conflict en weg van een nieuwe golf van nucleaire proliferatie in het Midden-Oosten.
‘Obesitas is gevaarlijker dan terrorisme’, zo citeert wetenschapsjournalist Rik Peters de Amerikaanse hoogleraar gezondheidsrecht Lawrence Gostin. Dat is een interessant perspectief. Bij terrorisme is de vijand de ander; bij obesitas ben jezelf de vijand. Obesitas is het geval van heel veel foute voedselkeuzes. Zoveel tijd en geld en aandacht als er wordt besteed aan terrorisme, zo weinig aandacht aan hoe wij eten en de gevaren van voedsel. Recensie door Floris van den Berg.
De Russen wisten zich geen raad met de Perestroika en Glasnost. De Russen hebben zichzelf wijsgemaakt dat Gorbatsjov de Sovjet-Unie uit elkaar liet vallen maar dat is ver bezijden de waarheid, dat was wel het laatste wat hij wilde. Het is reëler om dat op het bordje van Boris Jeltsin te deponeren. Later, in 2010, zou blijken dat Stalin hoogstpersoonlijk opdracht had gegeven voor de moordpartij in Katyn. Recensie door Enno Nuy.
Tot vorige maand leek het beleid van Trump gericht op terugtrekking uit het Midden-Oosten. De National Security Strategy had dit duidelijk uiteengezet: “Naarmate deze regering restrictief energiebeleid intrekt of versoepelt en de Amerikaanse energieproductie toeneemt, zal de historische reden van Amerika om zich op het Midden-Oosten te richten, afnemen.” Nu de oorlog in Iran verkeerd loopt, zou het uit het Midden-Oosten verdreven kunnen worden.
Marinus van der Goes van Naters zou 104 jaar oud worden, zijn broer Willem stierf op 47-jarige leeftijd. Beiden waren homoseksueel. De een werd sociaaldemocraat, de ander nationaalsocialist. Dat is fascinerend. Hooghiemstra heeft deze bijzondere broedergeschiedenis op een liefdevolle wijze, maar wel met de vereiste distantie opgetekend. Zij is historicus maar ze kan ook zeker goed schrijven en hanteert een aangename stijl. Recensie door Enno Nuy
Met zijn boek De burger in opstand plaatst Verhofstadt de ideologie weer centraal. Want zonder ideologie eindigt politiek in pragmatisch beleid zonder een enthousiasmerende visie. Het is nu aan de nieuwe generaties liberalen om dit ter harte te nemen en niet langer mee te draaien in de dagjespolitiek die niets toevoegt aan de leegte die sinds 1989 is gegroeid. We hebben geen behoefte meer aan politieke kruideniers, maar aan visionaire leiders die de burgers weer kunnen inspireren en hoop geven voor de toekomst.
De tegenstelling is niet competitiviteit of milieu, wel competitiviteit vandaag of competitiviteit morgen. Milieumaatregelen zoals het ETS verhogen de kosten van die bedrijven die veel CO2 uitstoten. Die maatregelen zorgen er wel voor dat veel creatieve ondernemers in België en in Europa zoeken naar alternatieve productiemethoden die geen of minder gebruik maken van fossiele brandstoffen en/of nieuwe producten die weinig energie-intensief zijn. Die zoektocht leidt tot een nieuwe meer duurzame industrie.
Immigratie is misschien wel het meest explosieve probleem in de Verenigde Staten van vandaag. Tegenstanders beweren dat immigranten een last zijn voor de overheidsfinanciën en concurreren met Amerikaanse burgers om banen, huisvesting en andere voorzieningen. Maar de nationalisten hebben het net zo mis als dat ze luidruchtig zijn. Wat vaak over het hoofd wordt gezien: immigranten dragen bij aan zowel de vraag- als de aanbodzijde van de Amerikaanse economie.
