Persoonlijkheidscultussen spelen altijd in op het narcisme van de leider en het verlangen van de volgelingen naar orde of een sterke autoriteitsfiguur. Maar of leiders de persoonlijkheidscultus effectief kunnen gebruiken om hun macht te versterken, hangt af van de politieke context waarin de cultus is ingebed. In het geval van Trump zal het op de lange termijn waarschijnlijk zijn positie juist verzwakken.
Democratie is wat staatsmacht betrouwbaar maakt. Het maakt besluitvorming op de lange termijn en duurzame allianties mogelijk. Het onderbouwt het vertrouwen dat verplichtingen worden nagekomen, fouten worden gecorrigeerd en crises met veerkracht worden aangepakt. In landen waar de wet wordt ingezet als wapen om de oppositie het zwijgen op te leggen, verliezen oproepen tot een rechtvaardigere internationale orde alle geloofwaardigheid. Mijn eigen land is daar een goed voorbeeld van.
In de herziene uitgave van Dagboek 1933 vergelijkt Dirk Verhofstadt de handelswijze van Hitler in 1933 met wat er nu in Amerika met Trump gebeurt. Het is eenzelfde vorm van anti-intellectualisme, stopzetting van gemaakte afspraken en opleggen van arbitraire maatregelen. Ook in Europa én in Vlaanderen infiltreert extreemrechts in de democratische instellingen, tot in de regeringen toe. “Eigen volk eerst” blijft de bovenhand voeren en verleidt vele mensen. Recensie door Paul Van Aelst.
Wat Europa dringend nodig heeft, is de politieke vastberadenheid om één interne markt te voltooien. Dat is geen technocratische aangelegenheid. Het is de meest effectieve manier om het concurrentievermogen van Europa te versterken, en daarmee ook de veiligheid en soevereiniteit. Als we een continent willen dat veerkrachtiger is en beter in staat is zijn belangen te verdedigen en zijn eigen toekomst vorm te geven, dan moeten we erkennen dat één Europa één markt vereist.
Adam Smith wordt vaak afgeschilderd als de oorspronkelijke voorvechter van ongebreideld kapitalisme, een denker die geloofde dat markten elk probleem konden oplossen. Maar dit is een karikatuur van zijn opvattingen. Smith was bovenal een pragmaticus. Hoewel hij geloofde dat samenlevingen eerst naar de markt moesten kijken voor oplossingen, erkende hij ook de beperkingen ervan. Bovendien waren Smiths economische ideeën altijd geworteld in een bredere morele filosofie.
Al zo’n tiental keer heeft Donald Trump beweerd dat zijn aanval op Iran buitgewoon succesvol verloopt, dat de tegenstander vernietigd is en dat Iran wil praten, maar dat hij dat weigert. De realiteit is evenwel dat de regering Trump van geen hout pijlen meer weet te maken, en dat Iran nog steeds over heel wat vuurkracht beschikt. Ook een regimewissel – wat ik de Iraanse bevolking ten zeerste toewens – zit er voorlopig niet aan te komen nu een nieuwe theocratische tiran aan de macht is.
Realisme begint niet met toegeven aan machtspolitiek. Het begint met het besef dat de regels die na de Tweede Wereldoorlog zijn opgebouwd er precies zijn om die machtspolitiek te vermijden. Wie het internationaal recht vandaag ‘realistisch’ wil negeren, moet zich afvragen welke wereld hij morgen helpt creëren. Geschiedenis schrijven kon echt wel op een andere manier, meneer De Wever. Weinig politici willen herinnerd worden als de nieuwe Chamberlain.
Dankzij het christendom en meer speciaal door het ijverige kopieerwerk van monniken werd de klassieke traditie (Homerus, Plato, Aristoteles, Horatius, Ovidius, Cicero, Caesar, Seneca…) aan ons overgeleverd en konden de ‘duistere middeleeuwen’ uitmonden in de geestelijke en artistieke rijkdom van de renaissance en het inspirerend humanisme van onder anderen Erasmus en Thomas More. Althans, zo werd het er in de middelbare school haast hardhandig ingepompt. Recensie door Leo De Haes.
“Er zijn van die boeken die je bewust traag leest. Sommige omdat je elk woord wil savoureren, andere omdat je zoveel mogelijk wil onthouden, nog andere omdat ze je zoveel leesplezier verschaffen dat je het einde van de lectuur zo lang mogelijk uit wil stellen. Een zoektocht naar menselijkheid hoort in alle drie de categorieën thuis. Beide delen zijn een genot voor al wie bewust en authentiek in deze wereld wil staan. Een adembenemende ervaring.” - Ivan Ollevier
Banenverlies gaat gepaard met een afname van het individuele welzijn die vele malen groter is dan de inkomensdaling als gevolg van werkloosheid. Het is ook de reden waarom een groot deel van onze huidige sociale en politieke polarisatie, en de daarmee samenhangende opkomst van autoritair populisme, terug te voeren is op de littekens op de arbeidsmarkten in achtergebleven regio's, veroorzaakt door de-industrialisatie, bezuinigingen en globalisering.
Waar het historica Heike Görtemaker vooral om te doen is, is de gedachte dat Hitler een eenzame gek was te weerleggen. De idee dat hij alles alleen had bekokstoofd en alles en iedereen om zich heen had misbruikt, klopt niet. Ook Hitler kon niet zonder zijn vrienden en bewonderaars. Zonder hen had hij nooit financiers aan kunnen trekken of de NSDAP naar zijn hand kunnen zetten. Zonder hen had hij nooit de Weimarrepubliek af kunnen breken. Recensie door Enno Nuy.
Ik vrees dat een significant deel van onze energie-intensieve chemische bedrijven gedoemd is. Niet allemaal. Degenen die zich kunnen aanpassen en hun energiebehoeften drastisch weten te verminderen, hebben nog een toekomst. Maar de andere zullen verdwijnen. En dat is ook goed. Het loslaten van dure, energieverslindende producties maakt het mogelijk om nieuwe dingen te produceren die meer duurzame welvaart mogelijk zullen maken.
Zoals een echte populist het betaamt, legt Guy d’Haeseleer zich niet neer bij een vernietiging van de hogere overheid. Wanneer een beslissing wordt vernietigd, volgt geen berustende aanvaarding, maar openlijke kritiek op het toezicht. Toezicht door een hogere overheid is nochtans een essentieel onderdeel van ons bestuurlijk systeem. Maar het hoort een vangnet te zijn, geen bestuursmodel. In een rechtsstaat hoort een burgemeester de wet niet uit te dagen, maar ze te respecteren.
Door de premisse te accepteren dat het groeiende gevoel van economische onzekerheid in wezen te maken heeft met migratie, hebben gevestigde partijen impliciet geaccepteerd dat de enige manier om de veiligheid van burgers te waarborgen, is door immigratie te beperken, of in ieder geval de schijn daarvan te wekken. De overwinning van de groene kandidate Hannah Spencers in het Verenigd Koninkrijk wijst op een alternatieve weg: het mobiliseren van woede niet tegen migranten of etnische minderheden, maar tegen de economische elite.
In deze roman schetst Haffner de laatste vierentwintig uur die Raimund Pretzel in Parijs doorbrengt, geregeld in het gezelschap van de sprankelende Weense studente Freddy op wie hij hopeloos verliefd is en omringd door een aantal heren die ook naar haar hand lijken te dingen. Juridisch medewerker Pretzel keert terug naar zijn werk in Berlijn. We schrijven 1930. Een bijna evocatieve beschrijving van de laatste uren voor een onvermijdelijk afscheid. Recensie door Enno Nuy.
Het Talibanregime, dat niet langer tevreden is met het simpelweg uitsluiten van meisjes en vrouwen van scholen en werkplekken, heeft zijn vrouwenhaat opgevoerd met pogingen om de zichtbaarheid van vrouwen in het openbare leven te verminderen. De invoering in januari 2026 van een nieuw wetboek van strafvordering luidt het verlies in van fundamentele rechtsbescherming en versterkt de onderdrukking en discriminatie van vrouwen en meisjes.
Tussen fascisme en communisme stond het liberalisme in de jaren 1930 onder enorme druk. Vandaag staat het liberalisme opnieuw onder druk. Populisme, protectionisme, illiberale democratieën en een crisis van vertrouwen in traditionele politieke partijen dwingen ons na te denken over de toekomst van liberale waarden. Wat kunnen we leren van de jaren dertig? Welke keuzes maken liberalen vandaag in België en Nederland? En hoe verhoudt onze situatie zich tot de wereldwijde uitdagingen waar het liberalisme voor staat?
Nu het conflict met Iran de aannames over mondiale veiligheid en de energiemarkten op zijn kop zet, richt het debat in de Verenigde Staten zich vooral op de vraag waarom president Donald Trump überhaupt voor oorlog heeft gekozen. De oorlog was echter niet zozeer een plotselinge beslissing, maar eerder het resultaat van geopolitieke processen die geleidelijk aan alle alternatieven voor een confrontatie hebben weggenomen.
Wie vandaag nadenkt over de toekomst van Iran, en breder over de stabiliteit van het Midden-Oosten, moet niet alleen denken in termen van militaire strategie. Op een bepaald moment zal ook de vraag gesteld moeten worden hoe politieke stabiliteit, economische wederopbouw en regionale samenwerking opnieuw mogelijk worden. Macht kan regimes vernietigen. Maar duurzame stabiliteit ontstaat pas wanneer samenlevingen opnieuw een toekomst zien die niet op oorlog is gebouwd.
Als Orbán de verkiezingen verliest, zullen de gevolgen veel verder reiken dan Hongarije. Het land geldt al langer als een graadmeter voor de internationale politieke ontwikkelingen. Nog voor de opkomst van Trump liet Orbán zien hoe populistisch illiberalisme en een nieuw soort extreemrechts, terrein konden winnen. Wie het bewind van sterke leiders wil voorkomen of eraan wil ontsnappen, zal deze verkiezingen dan ook met grote aandacht volgen.
