Meer teksten — Liberales

In 1859, in hetzelfde jaar waarin Charles Darwin On the Origin of Species voorstelde, publiceerde John Stuart Mill zijn boek On Liberty. Deze twee boeken zijn van fundamenteel belang voor het humanistische wereldbeeld dat wij vandaag kennen. De roem van Darwins boek is echter vele malen groter dan Mills boek, terwijl de grondslag van de liberale democratie uiteengezet wordt in het manifest van Mill en zo minstens een even grote maatschappelijke impact had en heeft. Recensie door Floris van den Berg.

Jun 4

Jun 4 Duitsland heeft me nooit met rust gelaten - Thomas Mann

Dat Thomas Mann overtuigd was van het criminele en immorele karakter van het nazi-regime lees je als een rode draad doorheen zijn dagboekaantekeningen. Regelmatig verwijst hij naar de radioboodschappen die hij in het Duits via geallieerde zenders naar zijn landgenoten stuurde. Via de BBC-radio sprak Thomas Mann de Duitsers tientallen keren in zijn moedertaal toe met de openingszin ‘Deutsche Hörer’ (‘Duitse luisteraars’). Op 27 juli 1942 sprak hij over de massale moordpartijen op de Joden in het oosten. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Jun 3

Jun 3 Democratie is meer dan de volkswil – Eva Vanhoorne

Een democratische rechtsstaat is gebouwd op het inzicht dat ook meerderheden grenzen nodig hebben. Daarom bestaan grondwetten. Daarom bestaan grondrechten. Daarom bestaan onafhankelijke rechtbanken. Niet om de democratie tegen te werken, maar om burgers te beschermen tegen machtsmisbruik, minderheden te beschermen tegen de grillen van de meerderheid en ervoor te zorgen dat ook verkozen meerderheden zich aan bepaalde spelregels houden.

Jun 2

Jun 2 Regering zoekt 7 miljard, maar belastingbasis kromp al met 21 miljard euro – Paul De Grauwe

De regering is op zoek naar 7 miljard euro om het begrotingstekort te drukken. Een succesvolle sanering zal naast een vermindering van de uitgaven – die noodzakelijk blijft – ook de krimpende inkomsten moeten aanpakken. Wat moet gebeuren, is het sluiten van open poorten die het mogelijk maakten voor hogere inkomensgroepen om te vluchten uit het statuut van werknemer en een minder belaste weg te zoeken. Zo zijn ze erin geslaagd om de last van de sanering te verschuiven naar de schouders van de vele Belgen met lagere inkomens.

Jun 1

Jun 1 De breuk tussen Tech en MAGA komt eraan – Stephen Holmes

De retoriek van MAGA is verankerd in een mythisch verleden. Ze streeft naar het herstel van een verloren industriële, nationale en culturele orde waarin werk, genderrollen en het gemeenschapsleven vertrouwd en lokaal verankerd waren. Het dominante ethos van Silicon Valley beschouwt disruptie als een beschavingsimperatief en bestaande sociale structuren als vervangbaar. De ene kant smacht naar een geïdealiseerd verleden, terwijl de andere ernaar streeft het heden overbodig te maken.

May 31

May 31 De wereld in het klein – Norder Sietze

In zijn algemeenheid geldt dat biodiversiteit op eilanden met een ontoegankelijk landschap beter beschermd is tegen menselijke invloeden zoals ontbossing. Bouwsels van dieren als mieren, bevers en spinnen beïnvloeden andere wezens. Bouwsels van mensen ook, maar schaal en tempo zijn bij de mens vele malen groter dan bij andere dieren. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de mens invloed had op zowel de immigratiesnelheid als de uitstervingssnelheid. Recensie door Enno Nuy.

May 30

May 30 Het Britse midden houdt geen stand - Harold James

Ooit (midden 20e eeuw) hadden het VK en andere vergelijkbare landen twee grote, stabiele partijen die een beschaafde concurrentiestrijd voerden, waarbij de leiders van beide partijen elkaar met respect behandelden. Over het algemeen was de ene partij iets links georiënteerd en de andere iets rechts. De ene probeerde iets meer belasting te heffen, de andere iets minder. Beide partijen verzetten zich tegen ideologisch extremisme en hanteerden gematigdheid. Die tijd is door het opkomende populisme definitief voorbij.

May 29

May 29 De waarheid heeft vier gezichten - Simon Truwant

Dit boek van Truwant kan zelfs de meest verbitterde en misantrope lezer opnieuw hoopvol stemmen, want het is niet voorbij of na de waarheid maar doorheen het prisma van het waarheidspluralisme dat er diepere inzichten verscholen liggen die opnieuw uitzicht bieden op een open, constructief en weerbaar publiek debat. En dat is en blijft op zijn beurt een noodzakelijke voorwaarde voor een weerbare liberale democratie. Recensie door Frederic Heylen.

May 28

May 28 Wiens stem telt bij de Amerikaanse midterms? – Reed Galen

Bij gebrek aan een aantrekkelijk programma gebaseerd op een samenhangende en constructieve visie voor de Verenigde Staten, rest Republikeinen en Democraten alleen nog maar tactiek. Dat is de sombere les van de herindelingsoorlogen of gerrymandering. Amerikaanse kiezers hebben, zoals gewoonlijk, slechts twee opties: slecht en slechter. Welke keuze ze in november ook maken, de meest urgente problemen van Amerika zullen onopgelost blijven.

May 27

May 27 De mythe van de verdienstelijke miljardair - Teresa Ghilarducci

De One Big Beautiful Bill Act die president Donald Trump op 4 juli 2025 ondertekende, zal het federale tekort tegen 2034 met 2,8 biljoen dollar verhogen. Terwijl 55% van de Amerikanen zegt dat hun financiële situatie verslechtert – het hoogste percentage in een kwart eeuw – bereikt het vermogen van de rijkste 1% recordhoogtes. Tegen deze achtergrond is het verdedigen van miljardairs tegen "onderdrukkende" belastingen politiek gezien onzin, vergelijkbaar met het omschrijven van een suikerhoudend kruidenmengsel als een voedzame groente.

May 26

May 26 De Grondwet beschermt ons tegen willekeur – Eva Vanhoorne

Democratie verzwakt zelden door één grote breuk. Ze verzwakt wanneer kritiek systematisch verdacht wordt gemaakt, wanneer tegenmacht als lastig wordt gezien en wanneer burgers leren dat ze beter niet te veel in vraag stellen. Rechters zijn plots “activistisch”, vakbonden “saboteurs”, milieuorganisaties zouden “vooruitgang blokkeren” en burgers die hun rechten verdedigen zouden “misbruik” maken van de Grondwet. Maar die grondwet bestaat juist om ons te beschermen tegen willekeur.

May 24

May 24 Liberalism at Large. The World According to the Economist – Alexander Zevin

Het is de verdienste dat the Economist blijft nadenken over het liberalisme en het aanpast aan de noden van de tijd. Zo pleit the Economist in zijn eigen overzicht van zijn 175-jarig bestaan in 2018 voor een heruitvinding van het liberalisme. Het liberalisme zoals het er nu uit ziet, schopt immers niet langer tegen de schenen van de gevestigde waarden. De liberalen zijn zelf het establishment geworden, diegenen die genieten van de verworvenheden van hetzelfde liberalisme. Recensie door Frank Naert.

May 23

May 23 De bibliotheek van Alexandrië - Jean-Pierre Luminet

‘Boeken verbranden staat gelijk met het verbranden van zijn voorouders, zijn vader en moeder, zijn ziel en de gehele mensheid daarbij’, schrijft Luminet, en doorheen het verhaal geeft hij aan hoezeer de religieuze leiders angst hebben voor kennis en een diepe afkeer voor al wat vreemd is. Zo beschrijft hij het lot van de filosofe, wiskundige en astronome Hypatia (de laatste beheerder van de bibliotheek), die vermoord werd op aanstoken van de dogmatische Cyrillus, de aartsbisschop van Alexandrië. Recensie door Dirk Verhofstadt.

May 22

May 22 Liberalisme en naturisme - Floris Van Den Berg

Het heeft er alle schijn van dat de taboes op publiek naakt zoals die er nu nog zijn, de erfenis zijn van een door religie beknotte samenleving. Veel andere taboes en verboden zijn langzaam en één voor één bevochten op de religieuze achterlijkheid en dwingelandij: het recht op crematie, abortus, euthanasie, softdrugs (in Nederland), vrije toegang tot anticonceptie, homohuwelijk en seksuele voorlichting op scholen. Maar er bestaat nog een hardnekkige illiberale visie en inconsistentie over naaktheid.

May 21

May 21 Afrika is de sleutel tot duurzame wereldwijde groei - Hippolyte Fofack

Met zijn snelgroeiende bevolking, grote en nog onbenutte consumentenmarkten, industrialisatiepotentieel, immense rijkdom aan natuurlijke hulpbronnen en streven naar regionale economische integratie op grote schaal, heeft Afrika de toekomst van de wereldwijde groei in handen. Terwijl meer geavanceerde economieën structurele problemen ondervinden, is Afrika het grootste resterende reservoir van transformatief groeipotentieel. Maar dan hebben ze de steun nodig van effectief beleid.

May 20

May 20 Het algoritme van de onvrijheid – Jean-Jacques De Gucht

Sociale media zijn niet zomaar neutrale platformen. Ze versterken emoties, verontwaardiging en conflict. In zekere zin doen ze denken aan wat nieuwe massamedia in de twintigste eeuw deden: mensen voortdurend onderdompelen in één bepaald wereldbeeld tot dat wereldbeeld vanzelfsprekend begint aan te voelen. En als we niet oppassen, ondergraven we precies datgene wat ons het meest dierbaar zou moeten zijn: vrijheid. Vrijheid is ook leven in een samenleving waar nuance mogelijk blijft.

May 19

May 19 Groot-Brittannië is geen lichtend voorbeeld van de juiste politieke instellingen – Paul De Grauwe

Er was een tijd dat de Britse democratie het toonbeeld was van redelijkheid en stabiliteit. Velen (ik ook) geloofden toen dat dit te maken had met het kiesstelsel, dat ervoor zorgde dat na (haast) elke verkiezing een duidelijke winnaar uit de bus kwam die alleen kon regeren. Geen coalitieregeringen dus die voor elke belangrijke beslissing moeilijke en complexe compromissen moesten sluiten. Groot-Brittannië was het lichtende voorbeeld van de juiste politieke instellingen? Niet dus.

May 18

May 18 Blijf in leven. Berlijn 1939-1945 – Ian Buruma

Buruma reconstrueert knap de trieste geschiedenis van de Duitse hoofdstad gedurende het Derde Rijk. In 37 korte hoofdstukken belicht hij evenzovele aspecten van het leven gedurende de jaren dat de nazi’s het Duitse volk in hun macht hielden. Het is meer dan tachtig jaar geleden dat deze tragedie zich voltrok, maar helaas behoudt dit soort boeken steevast hun urgentie. En telkens weer herinneren we ons Primo Levi die schreef: “Het is gebeurd, dus het kan weer gebeuren”. Recensie door Enno Nuy.

May 17

May 17 O Vermiljoenen Spleet - Bart Van Loo