Vladimir Poetin en Donald Trump zijn verschillend, maar ze delen wel enkele persoonlijkheidskenmerken – een gebrek aan empathie, een naadloos vermogen om te liegen, onverschilligheid ten opzichte van goed en kwaad, wraakzucht wanneer ze geconfronteerd worden met onaangename waarheden – en ze hebben dezelfde soort fout gemaakt door ten oorlog te trekken. Beiden vertrouwden op hun kleine kring van ja-knikkers die hen nooit waarschuwden voor de risico's van hun acties.
Diderot was met zijn werkkracht en zijn ideeën een van de grondleggers van het denken in de moderne tijd. Dat is het uitgangspunt van de interessante, overzichtelijke en vlot leesbare biografie van Andrew S. Curran. Curran heeft zijn werk grondig gedaan en de bestaande literatuur en kennis over Diderot in een vlot leesbare synthese gegoten met aandacht voor het biografische en het thematische. Het resultaat is een levensbeschrijving van een fascinerend man met een rijk gevuld leven. Recensie door Peter Laroy
Het eiland Kharg verleidt de VS tot een koers met gevolgen die anderen wellicht niet willen dragen. Het Amerikaanse leger kan het eiland veroveren, maar het kan anderen niet dwingen om te delen in de gevolgen die daaruit voortvloeien. De oude boodschap was duidelijk: draag meer bij, of de veiligheidsgarantie verzwakt. De nieuwe boodschap is net zo duidelijk: zonder overeenstemming over de missie verzwakt de steun van de bondgenoten.
De afschaffing van de Senaat wordt voorgesteld als een daad van politieke efficiëntie en duidelijkheid. In werkelijkheid dreigt ze vooral een handig rookgordijn te worden. Want achter dat symbolische dossier schuilt een ongemakkelijke realiteit. Een meerderheid die het over weinig eens raakt, behalve dat alles de schuld is van het verleden, onder leiding van een premier die zich gedraagt alsof hij geen deel uitmaakt van zijn eigen regering.
Vandaag is Stefan Hertmans 75 jaar geworden. Een uitzonderlijke auteur en dichter die een prachtig oeuvre bijeen schreef met tal van intrigerende romans zoals Als op de eerste dag, Het verborgen weefsel, Harder dan sneeuw, De Bekeerlinge, De Opgang en Dius. Zijn absolute meesterwerk Oorlog en Terpentijn werd bekroond met de AKO-Literatuurprijs 2014, waarover we in 2013 een recensie publiceerden in Liberales. Recensie door Dirk Verhofstadt.
Het lijdt geen twijfel dat een terugkeer naar diplomatie moeilijk te verkopen zal zijn voor Iran, gezien het feit dat het nu al twee keer is gebombardeerd door de VS en Israël tijdens de onderhandelingen. Maar hoewel de Iraniërs weinig reden hebben om de regering-Trump te vertrouwen, blijft diplomatie uiteindelijk de enige duurzame weg uit het conflict en weg van een nieuwe golf van nucleaire proliferatie in het Midden-Oosten.
‘Obesitas is gevaarlijker dan terrorisme’, zo citeert wetenschapsjournalist Rik Peters de Amerikaanse hoogleraar gezondheidsrecht Lawrence Gostin. Dat is een interessant perspectief. Bij terrorisme is de vijand de ander; bij obesitas ben jezelf de vijand. Obesitas is het geval van heel veel foute voedselkeuzes. Zoveel tijd en geld en aandacht als er wordt besteed aan terrorisme, zo weinig aandacht aan hoe wij eten en de gevaren van voedsel. Recensie door Floris van den Berg.
De Russen wisten zich geen raad met de Perestroika en Glasnost. De Russen hebben zichzelf wijsgemaakt dat Gorbatsjov de Sovjet-Unie uit elkaar liet vallen maar dat is ver bezijden de waarheid, dat was wel het laatste wat hij wilde. Het is reëler om dat op het bordje van Boris Jeltsin te deponeren. Later, in 2010, zou blijken dat Stalin hoogstpersoonlijk opdracht had gegeven voor de moordpartij in Katyn. Recensie door Enno Nuy.
Tot vorige maand leek het beleid van Trump gericht op terugtrekking uit het Midden-Oosten. De National Security Strategy had dit duidelijk uiteengezet: “Naarmate deze regering restrictief energiebeleid intrekt of versoepelt en de Amerikaanse energieproductie toeneemt, zal de historische reden van Amerika om zich op het Midden-Oosten te richten, afnemen.” Nu de oorlog in Iran verkeerd loopt, zou het uit het Midden-Oosten verdreven kunnen worden.
Marinus van der Goes van Naters zou 104 jaar oud worden, zijn broer Willem stierf op 47-jarige leeftijd. Beiden waren homoseksueel. De een werd sociaaldemocraat, de ander nationaalsocialist. Dat is fascinerend. Hooghiemstra heeft deze bijzondere broedergeschiedenis op een liefdevolle wijze, maar wel met de vereiste distantie opgetekend. Zij is historicus maar ze kan ook zeker goed schrijven en hanteert een aangename stijl. Recensie door Enno Nuy
Met zijn boek De burger in opstand plaatst Verhofstadt de ideologie weer centraal. Want zonder ideologie eindigt politiek in pragmatisch beleid zonder een enthousiasmerende visie. Het is nu aan de nieuwe generaties liberalen om dit ter harte te nemen en niet langer mee te draaien in de dagjespolitiek die niets toevoegt aan de leegte die sinds 1989 is gegroeid. We hebben geen behoefte meer aan politieke kruideniers, maar aan visionaire leiders die de burgers weer kunnen inspireren en hoop geven voor de toekomst.
De tegenstelling is niet competitiviteit of milieu, wel competitiviteit vandaag of competitiviteit morgen. Milieumaatregelen zoals het ETS verhogen de kosten van die bedrijven die veel CO2 uitstoten. Die maatregelen zorgen er wel voor dat veel creatieve ondernemers in België en in Europa zoeken naar alternatieve productiemethoden die geen of minder gebruik maken van fossiele brandstoffen en/of nieuwe producten die weinig energie-intensief zijn. Die zoektocht leidt tot een nieuwe meer duurzame industrie.
Immigratie is misschien wel het meest explosieve probleem in de Verenigde Staten van vandaag. Tegenstanders beweren dat immigranten een last zijn voor de overheidsfinanciën en concurreren met Amerikaanse burgers om banen, huisvesting en andere voorzieningen. Maar de nationalisten hebben het net zo mis als dat ze luidruchtig zijn. Wat vaak over het hoofd wordt gezien: immigranten dragen bij aan zowel de vraag- als de aanbodzijde van de Amerikaanse economie.
Persoonlijkheidscultussen spelen altijd in op het narcisme van de leider en het verlangen van de volgelingen naar orde of een sterke autoriteitsfiguur. Maar of leiders de persoonlijkheidscultus effectief kunnen gebruiken om hun macht te versterken, hangt af van de politieke context waarin de cultus is ingebed. In het geval van Trump zal het op de lange termijn waarschijnlijk zijn positie juist verzwakken.
Democratie is wat staatsmacht betrouwbaar maakt. Het maakt besluitvorming op de lange termijn en duurzame allianties mogelijk. Het onderbouwt het vertrouwen dat verplichtingen worden nagekomen, fouten worden gecorrigeerd en crises met veerkracht worden aangepakt. In landen waar de wet wordt ingezet als wapen om de oppositie het zwijgen op te leggen, verliezen oproepen tot een rechtvaardigere internationale orde alle geloofwaardigheid. Mijn eigen land is daar een goed voorbeeld van.
In de herziene uitgave van Dagboek 1933 vergelijkt Dirk Verhofstadt de handelswijze van Hitler in 1933 met wat er nu in Amerika met Trump gebeurt. Het is eenzelfde vorm van anti-intellectualisme, stopzetting van gemaakte afspraken en opleggen van arbitraire maatregelen. Ook in Europa én in Vlaanderen infiltreert extreemrechts in de democratische instellingen, tot in de regeringen toe. “Eigen volk eerst” blijft de bovenhand voeren en verleidt vele mensen. Recensie door Paul Van Aelst.
Wat Europa dringend nodig heeft, is de politieke vastberadenheid om één interne markt te voltooien. Dat is geen technocratische aangelegenheid. Het is de meest effectieve manier om het concurrentievermogen van Europa te versterken, en daarmee ook de veiligheid en soevereiniteit. Als we een continent willen dat veerkrachtiger is en beter in staat is zijn belangen te verdedigen en zijn eigen toekomst vorm te geven, dan moeten we erkennen dat één Europa één markt vereist.
Adam Smith wordt vaak afgeschilderd als de oorspronkelijke voorvechter van ongebreideld kapitalisme, een denker die geloofde dat markten elk probleem konden oplossen. Maar dit is een karikatuur van zijn opvattingen. Smith was bovenal een pragmaticus. Hoewel hij geloofde dat samenlevingen eerst naar de markt moesten kijken voor oplossingen, erkende hij ook de beperkingen ervan. Bovendien waren Smiths economische ideeën altijd geworteld in een bredere morele filosofie.
Al zo’n tiental keer heeft Donald Trump beweerd dat zijn aanval op Iran buitgewoon succesvol verloopt, dat de tegenstander vernietigd is en dat Iran wil praten, maar dat hij dat weigert. De realiteit is evenwel dat de regering Trump van geen hout pijlen meer weet te maken, en dat Iran nog steeds over heel wat vuurkracht beschikt. Ook een regimewissel – wat ik de Iraanse bevolking ten zeerste toewens – zit er voorlopig niet aan te komen nu een nieuwe theocratische tiran aan de macht is.
Realisme begint niet met toegeven aan machtspolitiek. Het begint met het besef dat de regels die na de Tweede Wereldoorlog zijn opgebouwd er precies zijn om die machtspolitiek te vermijden. Wie het internationaal recht vandaag ‘realistisch’ wil negeren, moet zich afvragen welke wereld hij morgen helpt creëren. Geschiedenis schrijven kon echt wel op een andere manier, meneer De Wever. Weinig politici willen herinnerd worden als de nieuwe Chamberlain.
