Lenteriten - Modris Eksteins

De 20ste eeuw, die zo hoopvol begon met de wereldtentoonstelling in Parijs, ontspoorde in een van de meest gruwelijke van de menselijke geschiedenis. Daarvoor staan Ieper, Neurenberg, Guernica, Kolyma, Auschwitz, Dresden, Hirosjima, Tjernobyl en Sarajevo symbool. Wie de oorzaken hiertoe beter wil begrijpen kan niet voorbij aan de Eerste Wereldoorlog. Over het ontstaan van de nieuwe tijd schreef de Canadese historicus Modris Eksteins het indrukwekkende boek Lenteriten. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Democratie sterft in het volle daglicht - Carla Norrlöf

Desinformatie was er ooit op gericht mensen valse dingen te laten geloven. Het nieuwe doel is om de machthebbers immuun te maken voor waarheden die vroeger hun belangen zouden hebben geschaad of hen tot een gedragsverandering zouden hebben gedwongen. We zijn getuige van een systematische aanval op Amerikaanse instellingen en het vermogen van het Amerikaanse publiek om de machthebbers ter verantwoording te roepen.

Eichmann in Jeruzalem – Hannah Arendt

Eichmann was volgens Arendt slechts een waardeloze bureaucraat, iemand die op zoek was naar kansen om zijn carrière vooruit te helpen, geen vragen stelde en deed wat hem gevraagd werd. Hij is de prototypische nazi: onverschillige bureaucraten die gewoon orders opvolgden. Dit wordt geïllustreerd door het feit dat Eichmann eerst geschokt was door wat hij op het terrein zag – de uitroeiing van mensen – maar na een paar weken eraan gewend raakte en gewoon verderging met zijn leven. Recensie door Xander Niks.

De strijd voor een liberal way of life – Dirk Verhofstadt

Wie de grafiek van The Economist goed bekijkt, beseft dat een krachtig Europees antwoord tegen het autoritarisme van Trump, Poetin en Xi Jinping, dringend nodig is. De democratische krachten in Europa moeten stoppen met extreemrechts na te lopen en hun ideeën salonfähig te maken. Ze moeten zich net als 80 jaar geleden juist radicaal afzetten tegen het extreemrechtse, nationalistische en conservatieve angstverhaal dat ons al jaren teistert en verlamt.

Ggo’s dragen nu al bij tot een meer duurzame landbouw – Gerard Govers

Ggo’s zijn veilig. Meer dan 100 miljard landbouwdieren hebben intussen ggo’s gegeten en grondige studies hebben aangetoond dat die dieren daar niet onder geleden hebben. Ggo-maïs levert zelfs een gezondheidsvoordeel op omdat het makkelijker is om die vrij te houden van micro-organismen die schadelijk zijn voor mens en dier. Ggo’s zijn niet alleen onschadelijk, ze resulteren ook in hogere landbouwopbrengsten en een kleinere milieu-impact.

‘Over welvaart’ verdraait de geschiedenis – Maarten Van Ginderachter

Volgens Bart De Wever zorgden de nationalisten, de katholieke kerk en de christendemocraten in de 19de-eeuw voor welvaart. Dat is een vertekening van het verleden. Sociale wetgeving en democratische doorbraken waren het resultaat van druk van onderuit, en die kwam initieel van de Belgische Werkliedenpartij. De pauselijke encycliek Rerum Novarum van Leo XIII uit 1891, die de prille christendemocratie legitimeerde, was een reactie op het succes van het socialisme.

Over de democratie in Amerika – Alexis de Tocqueville

In dit boek wordt duidelijk hoe onze (Europese) democratieën het product zijn van sociale revoluties en in die zin enorm verschillen van de – door velen verafgoodde – democratie van de VS. In de VS begonnen de stichtende immigranten als gelijken, daarom vormt gelijkheid voor iedereen een van de bouwstenen van de Grondwet. In Europa moesten de meeste democratieën zich ontdoen van aristocratische wetten en gewoonten. Recensie door Xander Niks.

Het Ancien Régime en de Franse Revolutie – Alexis de Tocqueville

Alexis de Tocqueville’s scherpe inzichten en analyses over thema’s als de democratie, gelijkheid, vrijheid en centralisatie, zijn verbazingwekkend. In zowel Democracy in America als Het Ancien Régime en de Franse Revolutie stelt hij dat de strijd voor gelijkheid leidt tot een situatie waarin de vrijheid uiteindelijk bezwijkt en een gecentraliseerd gezag ontstaat. Als ware liberaal streed hij voor persoonlijke vrijheid en waarschuwde hij voor de potentiële valkuilen van de democratie. Recensie door Xander Niks.

Galicische wetten - Philippe Sands

Ooit gehoord van Hersch Lauterpacht of Rafael Lemkin? Ik niet, maar na lezing van Galicische wetten, het razend spannende boek van mensenrechtenadvocaat Philippe Sands, blijven de namen van deze twee juristen voor eeuwig en een dag in mijn geheugen gebrand. Lauterpacht muntte na de nederlaag van de nazi’s het begrip ‘misdaad tegen de menselijkheid’, terwijl Lemkin de term ‘genocide’ lanceerde, twee nieuwe inzichten die voor een revolutie in de internationale rechtspraak hebben gezorgd. Recensie door Leo de Haes.

Angstaanjagend normaal – Alette Smeulers

Smeulers heeft een razend interessant boek geschreven waarin ze in vogelvlucht door onze contemporaine geschiedenis zwerft. Ze verschaft inzicht in wat mensen drijft wanneer ze massief en massaal geweld aanvaardbaar vinden. Inderdaad, angstaanjagend normaal. Het is niet zo dat genocideplegers een apart soort mens vertegenwoordigen. Het zijn mensen zoals u en ik met hier en daar bijzondere eigenschappen of een meer of minder afwijkende persoonlijke geschiedenis. Recensie door Enno Nuy.

Naar de eeuwige vrede – Immanuel Kant

Er bestaan existentiële tegenstellingen en vijandigheden tussen volkeren en tussen staten. Elke theorie die dit fundamentele feit probeert te negeren, zal voor altijd een loze gedachte blijven. Maar Kants theorie over de eeuwige vrede moet natuurlijk in de eerste plaats gelezen worden als een historisch document, diepgeworteld in de context van de Franse Revolutie en de transformatie van de feodale naar de burgerlijke samenleving in Europa. Een interessant klein werkje. Recensie door Xander Niks.

Trump heeft Europa tot succes veroordeeld - Sławomir Sierakowski

Vijf jaar geleden zou het absurd optimistisch hebben geleken om te voorspellen dat de EU in staat zou zijn om gezamenlijke schulden aan te gaan, wapens te kopen en belangrijke beslissingen te nemen zonder unanimiteit. Niemand had kunnen vermoeden dat Zweden en Finland hun neutraliteit zouden opgeven en zich bij de NAVO zouden aansluiten, waarmee ze de Europese pijler van het bondgenootschap aanzienlijk zouden versterken. Toch is dit alles gebeurd.

1984 – George Orwell

Dit boek, gepubliceerd in 1949, beschrijft duidelijk het Sovjetcommunisme (dat in Orwells tijd door veel intellectuelen werd geprezen) en voorspelt de nabije toekomst. Hoewel het Orwells interpretatie van het leninisme/stalinisme is, vind ik die redelijk accuraat en betrouwbaar; het is evenzeer van toepassing op fascisme, nazisme, islamisme en eigenlijk elk politiek systeem dat de acties en gedachten (d.w.z. het persoonlijke leven) van de hele bevolking probeert te beheersen. Recensie door Xander Niks.

Een nieuwe orde waarin liberale waarden floreren – Moreno Bertoldi & Marco Buti

Een verenigde alliantie van middelgrote mogendheden zou een aanzienlijke invloed hebben, aangezien de leden elk een buitenproportionele invloed zouden uitoefenen op specifieke domeinen. De EU is een economische grootmacht; India en Japan zijn respectievelijk de vierde en vijfde economie ter wereld; Canada is een energiesupermacht; Brazilië en Australië beschikken over enorme natuurlijke hulpbronnen; en het Verenigd Koninkrijk blijft een belangrijk financieel centrum.

Slaapwandelaars - Christopher Clark

In de geschiedschrijving is het te weinig bekend, maar voor de Grote Oorlog waren er al twee Balkanoorlogen die in 1912 en 1913 zorgden voor internationale spanningen tussen de toenmalige grootmachten en hun bondgenoten. Servië werd steeds machtiger en zelfbewuster en verleende steun aan al wie de Dubbelmonarchie bestreed. Natuurlijk speelden er ook andere belangen, maar de moordaanslag door Princip had een enorme impact en werd aangegrepen om oude rekeningen te vereffenen. Recensie door Dirk Verhofstadt.

ICE, de Gestapo van Trump? – Enno Nuy

In mijn wereld beschouw ik ICE als een Gestapo en zie ik dat Trump erop uit is chaos te creëren. Het stelt hem in staat om steeds groteskere noodmaatregelen tegen zijn eigen bevolking te nemen. Het lijkt er toch nadrukkelijk op dat Trump een burgeroorlog probeert te ontketenen. Trump zal de macht niet vrijwillig op willen geven. Hij is met afstand niet alleen de slechtste, maar ook de gevaarlijkste president ooit. En ik zeg u: het ergste moet nog komen.

De gevaarlijkste leugen over vrijheid – Jean-Jacques De Gucht

De vraag moet dan ook gesteld worden of morele vooruitgang onmogelijk is. Het antwoord is nee. Maar ze zit niet alleen in betere mensen. Ze zit vooral in betere structuren. In seculier onderwijs dat kritisch denken organiseert. In seculiere instellingen die macht verdelen in plaats van concentreren. In onafhankelijke rechtspraak die ook geldt wanneer ze politiek ongemakkelijk wordt. Met andere woorden in een rechtsstaat die haar eigen kritiek verdraagt.

De Europese Unie kan Trump op de knieën dwingen – Paul De Grauwe

Verleden week maakten de Europese leiders eindelijk een vuist, en jawel, het werkte. Het perspectief waarbij Amerikaanse exporteurs in hun portemonnee zouden worden getroffen, had een dubbel effect. Ten eerste mobiliseerde dit een binnenlandse oppositie tegen het tarievenbeleid van Trump, zelfs binnen de Republikeinse Partij. Ten tweede reageerde Wall Street met een flinke duik in de aandelenprijzen. Er is niets waar Trump en zijn kleptocratische vrienden meer voor bevreesd zijn.