vrijheid — Meer teksten — Liberales

Liberales is een onafhankelijke denktank binnen de Liberale Beweging, een collectief van kritisch liberaal geïnspireerde individuen die zich tot doel stellen in dialoog te gaan en kennis, inzicht en informatie te verwerven en te verspreiden in een streven naar een meer liberale samenleving.

Teksten

All tagged vrijheid

What Happened to Liberal Democracy? – Daron Acemoglu

Oct 21

Oct 21 What Happened to Liberal Democracy? – Daron Acemoglu

Acemoglu stelt de juiste vraag: kan een liberale democratie standhouden wanneer een groeiend deel van haar burgers vrijheid ervaart als het privilege van anderen? Waarschijnlijk niet. Democratie blijft alleen geloofwaardig wanneer ze toont dat macht kan worden begrensd, dat vooruitgang gedeeld wordt en dat verschil niet wordt weggezet als bedreiging maar gezien als onderdeel van het politieke leven. Ze is geen erfenis die men bewaart, maar een belofte die telkens opnieuw moet worden waargemaakt. Recensie door Dirk Diels.

Wie beslist over mijn leven? Niet de paus – Raymonda Vandyck

Sep 30

Sep 30 Wie beslist over mijn leven? Niet de paus – Raymonda Vandyck

Over euthanasie mogen meningen verschillen. Dat debat moet kunnen. Maar in een vrije samenleving heeft niemand het recht om zijn persoonlijke overtuiging tot norm voor iedereen te verheffen. Niet de staat. Niet de kerk. En ook de paus niet. De echte menselijke waardigheid ligt precies daarin: dat ieder mens, gewapend met zijn eigen overtuigingen, waarden en ervaringen, de vrijheid krijgt om zelf te beslissen hoe hij wil leven, en hoe hij wil leven en sterven. Dat recht verdient bescherming. Zeker wanneer anderen het willen beperken.

De middelgrote mogendheden vormen nu de ‘vrije wereld’ - Michael Ignatieff

Sep 28

Sep 28 De middelgrote mogendheden vormen nu de ‘vrije wereld’ - Michael Ignatieff

Trump heeft de vrije wereld om zeep geholpen omwille van een protectionistische idée fixe die de neergang van Amerika zal versnellen. Europa, Canada en democratieën elders zijn wat er nog over is van het oude ideaal. Zij moeten het in leven houden. Tijdens de Koude Oorlog stelde een soortgelijke uitdaging ons in staat een betere wereld voor te stellen. Dat kan nu weer gebeuren, en ..herinnert ons eraan dat we gemeenschappelijke waarden hebben – vrijheid en democratie – en niet alleen economische belangen.

Polanyi’s waarschuwing voor een ontspoorde democratie – Dirk Diels

Sep 15

Sep 15 Polanyi’s waarschuwing voor een ontspoorde democratie – Dirk Diels

De vraag is niet of we voor of tegen de markt zijn. De vraag is wie haar begrenst en met welk doel. De inzet is daarom fundamenteel. Niet de markt mag regeren en ook niet een almachtige staat, maar een democratische gemeenschap die beide in balans houdt. Dat is geen nostalgisch ideaal, maar een actuele opdracht. Want wanneer de samenleving volledig wordt opgeslokt door marktlogica, verliest de democratie haar substantie. En zonder democratie blijft er van vrijheid weinig over.

Mijn vrijheid eindigt waar die van jou begint - Bernard Mazijn

Sep 8

Sep 8 Mijn vrijheid eindigt waar die van jou begint - Bernard Mazijn

Het publieke debat van ons maatschappelijk engagement – het streven naar duurzame ontwikkeling via onderzoek en onderwijs, én via beleid – werd en wordt vaak gebruikt om niet doortastend op te treden. Vandaar dat we al geruime tijd met de vraag zitten wat het fundamenteel liberaal principe – vaak geciteerd als ‘Mijn vrijheid eindigt waar die van een ander begint.’ – betekent wanneer we het toepassen op ecologische en sociale duurzaamheid, de twee zwakste pijlers van het streven naar duurzame ontwikkeling.

Een mens is nooit af. En iedereen is anders – Ivan Vandermeersch

Sep 4

Sep 4 Een mens is nooit af. En iedereen is anders – Ivan Vandermeersch

Mijn uitgangspunt is eenvoudig. Ik geloof niet in de volmaakte mens, evenmin als ik geloof dat een mens voorgoed verloren is. Ik geloof dat ieder mens kan groeien. Dat is de meest fundamentele overtuiging waarop dit document steunt: een mens is immers nooit af. Gedurende zijn hele leven leert hij. Hij vergist zich. Hij ontdekt nieuwe inzichten. Hij ontmoet mensen die anders denken dan hijzelf. Juist daarin schuilt de rijkdom van het mens-zijn. Wie meent dat hij de volledige waarheid bezit, houdt op te leren.

De liberale uitdaging van de eenentwintigste eeuw – Ivan Vandermeersch

Jun 18

Jun 18 De liberale uitdaging van de eenentwintigste eeuw – Ivan Vandermeersch

De liberale uitdaging van de eenentwintigste eeuw bestaat er niet in om te kiezen tussen paternalisme en laissez-faire. Zij bestaat erin een samenleving te bouwen waarin mensen voldoende vrijheid krijgen om hun eigen leven vorm te geven, en voldoende vorming, kansen en verantwoordelijkheid om dat ook daadwerkelijk te kunnen doen. Vrijheid, verantwoordelijkheid en gelijkwaardigheid vormen daarbij geen tegenstellingen. Zij versterken elkaar.

Het algoritme van de onvrijheid – Jean-Jacques De Gucht

May 20

May 20 Het algoritme van de onvrijheid – Jean-Jacques De Gucht

Sociale media zijn niet zomaar neutrale platformen. Ze versterken emoties, verontwaardiging en conflict. In zekere zin doen ze denken aan wat nieuwe massamedia in de twintigste eeuw deden: mensen voortdurend onderdompelen in één bepaald wereldbeeld tot dat wereldbeeld vanzelfsprekend begint aan te voelen. En als we niet oppassen, ondergraven we precies datgene wat ons het meest dierbaar zou moeten zijn: vrijheid. Vrijheid is ook leven in een samenleving waar nuance mogelijk blijft.

Over de democratie in Amerika – Alexis de Tocqueville

Feb 9

Feb 9 Over de democratie in Amerika – Alexis de Tocqueville

In dit boek wordt duidelijk hoe onze (Europese) democratieën het product zijn van sociale revoluties en in die zin enorm verschillen van de – door velen verafgoodde – democratie van de VS. In de VS begonnen de stichtende immigranten als gelijken, daarom vormt gelijkheid voor iedereen een van de bouwstenen van de Grondwet. In Europa moesten de meeste democratieën zich ontdoen van aristocratische wetten en gewoonten. Recensie door Xander Niks.

Het Ancien Régime en de Franse Revolutie – Alexis de Tocqueville

Feb 8

Feb 8 Het Ancien Régime en de Franse Revolutie – Alexis de Tocqueville

Alexis de Tocqueville’s scherpe inzichten en analyses over thema’s als de democratie, gelijkheid, vrijheid en centralisatie, zijn verbazingwekkend. In zowel Democracy in America als Het Ancien Régime en de Franse Revolutie stelt hij dat de strijd voor gelijkheid leidt tot een situatie waarin de vrijheid uiteindelijk bezwijkt en een gecentraliseerd gezag ontstaat. Als ware liberaal streed hij voor persoonlijke vrijheid en waarschuwde hij voor de potentiële valkuilen van de democratie. Recensie door Xander Niks.

De gevaarlijkste leugen over vrijheid – Jean-Jacques De Gucht

Jan 29

Jan 29 De gevaarlijkste leugen over vrijheid – Jean-Jacques De Gucht

De vraag moet dan ook gesteld worden of morele vooruitgang onmogelijk is. Het antwoord is nee. Maar ze zit niet alleen in betere mensen. Ze zit vooral in betere structuren. In seculier onderwijs dat kritisch denken organiseert. In seculiere instellingen die macht verdelen in plaats van concentreren. In onafhankelijke rechtspraak die ook geldt wanneer ze politiek ongemakkelijk wordt. Met andere woorden in een rechtsstaat die haar eigen kritiek verdraagt.

Over de vooruitgang van de menselijke geest – Nicolas de Condorcet

Jan 24

Jan 24 Over de vooruitgang van de menselijke geest – Nicolas de Condorcet

In dit werk zie je Condorcet fulmineren tegen de gruwelijke slavernij door Europeanen, tegen de systematische onderdrukking van vrouwen en hun tweederangspositie in de maatschappij, tegen de onwetendheid van de massa en het machismo van de elite (dat helaas nog steeds bestaat). Hij heeft de publicatie van zijn werk nooit kunnen meemaken – hij stierf eenzaam in een koude cel, om onbekende redenen. Lees het, het is de moeite meer dan waard! Recensie door Xander Niks.

De autoritaire illusie – Jacques Attali

Jan 22

Jan 22 De autoritaire illusie – Jacques Attali

De ware vijand van dictators is het verlangen naar vrijheid. Daarom benadrukken ze de tekortkomingen van de democratie, vergroten ze de verdeeldheid en presenteren ze het falen ervan als onvermijdelijk. Het is ook de reden waarom de Verenigde Staten onder president Donald Trump er alles aan zullen doen om Europese leiders te verzwakken, die voor de aspirant-dictator van Amerika angstaanjagender zijn dan de Russische en Chinese autocraten die hij vaak prijst.

Utilitarisme – John Stuart Mill

Jan 6

Jan 6 Utilitarisme – John Stuart Mill

John Stuart Mill blinkt in dit boek uit in de kunst van het helder en objectief schrijven. Het utilitaristische principe is duidelijk: menselijk handelen is juist voor zover het geluk bevordert – begrepen als plezier en de afwezigheid van pijn – en onjuist voor zover het het tegenovergestelde van geluk teweegbrengt, namelijk het ontnemen van plezier. Op collectief niveau is de handeling die rekening houdt met het welzijn van de samenleving juist, zelfs als deze individueel leed veroorzaakt.

Technologie, macht en de vergeten les van Montesquieu – Ivan Vandermeersch

Dec 17

Dec 17 Technologie, macht en de vergeten les van Montesquieu – Ivan Vandermeersch

Montesquieu vertrok niet van vertrouwen, maar van wantrouwen tegenover macht. Vrijheid berust niet op de goede wil van machthebbers, maar op de scheiding der machten: niemand mag tegelijk beslissen, uitvoeren en controleren. Niet omdat mensen per definitie slecht zijn, maar omdat macht zich altijd uitbreidt zodra zij daartoe de middelen krijgt. Die les wordt vandaag niet plots vergeten, maar stapsgewijs uitgehold.

De liberale fundamenten van Benjamin Constant – Dirk Verhofstadt

Dec 4

Dec 4 De liberale fundamenten van Benjamin Constant – Dirk Verhofstadt

Benjamin Constant wordt beschouwd als de grondlegger van de continentale parlementaire democratie. In Principes de politique bepleitte Constant de constitutionele monarchie, het principe van de ministeriële verantwoordelijkheid, en het belang van de individuele vrijheid. Het was een uitgesproken liberale tekst waarmee hij een systeem verdedigde dat sterk verschilde met de manier waarop Napoleon de jaren voordien had geregeerd.

Liberalisme staat haaks op volgzaamheid – Ivan Vandermeersch

Oct 22

Oct 22 Liberalisme staat haaks op volgzaamheid – Ivan Vandermeersch

Democratie rust niet alleen op instellingen, maar op de maturiteit van haar burgers. De stem van het volk is pas vrij als ze ook geïnformeerd en gewetensvol is. Een samenleving die haar burgers niet leert nadenken, kweekt geen democratie maar volgzaamheid in een nieuwe vorm. De echte toets van vrijheid is niet dat we mogen stemmen, maar hoe bewust we stemmen en of we bereid zijn de morele consequenties van onze keuze te dragen.

They Thought They Were Free: The Germans 1933-45 - Milton Sanford Mayer

Oct 20

Oct 20 They Thought They Were Free: The Germans 1933-45 - Milton Sanford Mayer

Tijdens het lezen van They Thought They Were Free ontdekte ik overeenkomsten tussen de Duitsers van het nazisme en de Amerikanen van het trumpisme. Er bestonden toen, net als nu, verschillende psychologische gedragingen: de behoefte om geaccepteerd te worden door gelijken, de schijnbare teloorgang van de klassenstrijd ten gunste van een gemeenschappelijk doel, en de creatie van een heldenfiguur die ideeën van zelfperfectie belichaamt. Recensie door Daniel Villines.

Freedom from Fear. An Incomplete History of Liberalism – Alan S. Kahan

Oct 13

Oct 13 Freedom from Fear. An Incomplete History of Liberalism – Alan S. Kahan

Alan Kahan begint zijn nieuwe boek, Freedom from Fear: An Incomplete History of Liberalism, met de stelling dat “[l]iberalisme de zoektocht is naar een samenleving waarin niemand bang hoeft te zijn. Vrijheid van angst is de meest fundamentele vrijheid: als we bang zijn, zijn we niet vrij. Dit inzicht vormt de basis van het liberalisme. Recensie door Samuel Gregg.

De prijs van vrijheid – Keyvan Shahbazi

Oct 11

Oct 11 De prijs van vrijheid – Keyvan Shahbazi

Dit boek van Keyvan Shahbazi leest als een pleidooi voor de liberale democratie, de scheiding van kerk en staat en tegelijk als een waarschuwing voor de toenemende islamisering, die hij zelf als jongere aan den lijve ervaren heeft. De vrijheid die we hebben in het westen heeft een prijs, de bescherming gebeurt niet vanzelf. Zijn we bereid die prijs te betalen, zo vraagt Keyvan Shahbazi zich af. Het is meteen een vraag voor ons als lezer. Recensie door Fons Mariën.